Brezilya'da üretilen ilk Gripen E savaş uçağı ilk uçuşunu gerçekleştirdi

Brezilyalı Embraer ve İsveçli Saab, Brezilya'da üretilen ilk JAS 39 Gripen E savaş uçağının ilk uçuşunu 7 Ekim'de başarıyla tamamladı. São Paulo eyaletindeki Gavião Peixoto tesisinden havalanan uçak, ana sistemlerinin performansının ve uçuş özelliklerinin doğrulanması amacıyla test edildi.

Embraer tarafından yapılan açıklamaya göre uçuş, Saab test pilotu tarafından gerçekleştirildi. Test sırasında uçağın beklenen performansı doğrulanırken Brezilya Hava Kuvvetlerine teslimat öncesinde yürütülecek üretim uçuş testleri ve kabul süreci için veriler toplandı.

İlk uçuşunu gerçekleştiren uçak, mevcut Gripen programı kapsamında Brezilya'da üretilmesi planlanan 15 savaş uçağından ilki olma özelliğini taşıyor. Son montajı Embraer tarafından tamamlanan uçak, 25 Mart 2026'da resmî olarak tanıtılmıştı.

Gripen E üretiminde teknoloji transferinin rolü

Brezilya'daki Gripen üretimi, Saab ile Embraer arasında yürütülen teknoloji transferi ve endüstriyel iş birliği programı kapsamında gerçekleştiriliyor. Program, Brezilyalı mühendis ve teknisyenlerin savaş uçağı geliştirme, üretim, sistem entegrasyonu ve uçuş testleri alanlarında yetkinlik kazanmasını hedefliyor.

Embraer Savunma ve Güvenlik Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı Bosco da Costa Junior, Brezilya'da üretilen ilk Gripen E'nin uçuşunu ülkenin havacılık ve savunma sanayisi açısından tarihî bir gelişme olarak değerlendirdi. Da Costa Junior, söz konusu başarının Brezilya Hava Kuvvetlerinin uzun vadeli yaklaşımı, Saab'ın teknolojik uzmanlığı ve Embraer'in mühendislik kabiliyetlerinin birleşmesiyle elde edildiğini belirtti. Program kapsamında kazanılan bilgi ve deneyimin Brezilya'da kalıcı endüstriyel yeteneklere dönüştüğünü ifade etti.

Saab Havacılık İş Alanı Başkanı Marcus Wandt ise ilk uçuşun Brezilya'daki Gripen üretiminin yeni bir olgunluk seviyesine ulaştığını gösterdiğini söyledi. Wandt, Embraer ile yürütülen iş birliğinin Gripen programının ülkedeki gelecekteki gelişimi için temel oluşturduğunu vurguladı.

Brezilya'da 15 Gripen savaş uçağı üretilecek

Embraer'in Gavião Peixoto tesisi, İsveç dışında Gripen savaş uçaklarının üretildiği tek nihai montaj hattına ev sahipliği yapıyor. Tesis, Saab'ın küresel üretim ve tedarik ağının bir parçası olarak faaliyet gösteriyor.

İlk uçuşunu tamamlayan Gripen E, üretim uçuş testleri ve kabul sürecinin ardından Brezilya Hava Kuvvetlerine teslim edilecek. Uçak daha sonra Goiás eyaletindeki Anápolis Hava Üssü'ne gönderilerek Gripen E kullanan Birinci Hava Savunma Grubu'nun (1. GDA) envanterine katılacak. Brezilya'nın 2014 yılında Saab ile imzaladığı sözleşme, 28 tek koltuklu Gripen E ve 8 çift koltuklu Gripen F olmak üzere toplam 36 savaş uçağının geliştirilmesini ve tedarikini kapsıyor.

Teslimatların 2020 yılında başladığı program kapsamında bugüne kadar Brezilya Hava Kuvvetlerine 10 uçak teslim edildi. Mevcut sözleşme çerçevesinde 15 uçağın Brezilya'da üretilmesi planlanıyor.

Embraer ve Saab 20 ilave Gripen için görüşüyor

Embraer ve Saab, 21 Temmuz 2026'da mevcut iş birliklerini genişletmek ve yeni sözleşmelere yönelik müzakereleri ilerletmek amacıyla bir Ön Anlaşma (Heads of Agreement – HoA) imzaladıklarını duyurdu. Anlaşma, Embraer'in Gavião Peixoto tesisinde 20 ilave Gripen savaş uçağının üretilmesi ihtimalini kapsıyor. Söz konusu uçakların Brezilya'nın ihtiyaçlarının yanı sıra uluslararası pazarlardaki olası talepler için de değerlendirilmesi öngörülüyor.

Taraflar, gelecekte üretim kapasitesinin daha da genişletilmesi seçeneğini de gündemde tutuyor. Brezilya'daki üretim hattının İsveç'in Linköping kentindeki nihai montaj tesisini tamamlaması ve Saab'ın küresel Gripen siparişlerini karşılama kapasitesine katkı sağlaması hedefleniyor. Ancak 20 ilave uçağın üretimine ilişkin süreç henüz kesinleşmiş bir tedarik sözleşmesi niteliği taşımıyor. Tarafların yeni sözleşmelere yönelik görüşmeleri devam ediyor.