Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Mekke Anlaşması için net mesaj: Hiçbir ülkeyi hedef almıyoruz

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imza attığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın kolektif caydırıcılık temelinde şekillendiğini belirterek, taraflardan herhangi birinin güvenliğine yönelik tehdidin diğer ülkeler tarafından da ortak güvenlik meselesi kabul edileceğini açıkladı. Erdoğan, üç ülkenin birbirine tehdit oluşturmayacağı ve birbirlerinin güvenliğini garanti etme taahhüdünde bulunduğu mekanizmanın savunma sanayisinde ortak projeleri ve terörizmle mücadelede iş birliğini de kapsadığını bildirdi.

Londra merkezli Şarku'l Avsat gazetesine konuşan Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmuş bir ittifak olmadığını özellikle vurguladı. Erdoğan, “Bu anlaşma ile hiçbir ülkeyi hedef almıyoruz, amaç sadece bölge huzuru, istikrarı ve halklarımızın refahı” dedi.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması fikrinin bölgede değişen şartlar ve ortak sorumluluk anlayışı sonucunda ortaya çıktığını belirten Erdoğan, Türkiye’nin uzun süredir bölgesel sorunların bölge ülkeleri tarafından sahiplenilmesini savunduğunu söyledi. Erdoğan, “Bölgenin meselelerini bölgenin kendi aktörleri çözmeliydi, bunun ilk adımını attık diyebiliriz”ifadelerini kullandı.

Üç ülkenin güvenliği ortak mesele sayılacak

Anlaşmanın en dikkat çekici hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birinin güvenliğine yönelik tehdidin diğer taraflarca da ortak güvenlik meselesi olarak değerlendirilmesi oldu.

Erdoğan, anlaşmanın ortak savunma yaklaşımını temel aldığını belirterek, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması her şeyden önce kolektif caydırıcılığı temel alan bir anlaşma. Güvenlik ve savunma iş birliğimizi ilerletecek, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirecek ve terörizmle mücadelede bizlere güç verecek bir anlaşma” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, söz konusu güvenlik taahhüdünün yalnızca askerî bir hüküm olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Anlaşmanın caydırıcılığı güçlendirmeyi, tarafların güvenliğini karşılıklı dayanışmayla tahkim etmeyi ve bölgesel istikrarı korumayı amaçladığını kaydetti.

Erdoğan, mekanizmanın taraf ülkeler arasındaki güvenlik ilişkisine yönelik verdiği mesajı ise şu sözlerle ortaya koydu:

“Aynı zamanda, bu ittifaka imza atan ülkeler olarak birbirimize tehdit teşkil etmeyeceğimiz, aksine birbirimizin güvenliğini garanti etme taahhüdünde bulunduğumuz ve içeride birbirimizle dayanışma hâlinde olduğumuz mesajını veriyoruz.”

Erdoğan, anlaşmanın temel güvenlik anlayışını da “Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın mesajı gayet açıktır, birimizin güvenliği hepimizin güvenliğidir” sözleriyle özetledi.

Savunma sanayisinde ortak proje dönemi

Mekke Ortak Savunma Anlaşması yalnızca karşılıklı güvenlik taahhüdüyle sınırlı kalmayacak. Erdoğan’ın açıklamalarına göre üç ülke güvenlik ve savunma iş birliğini ileri taşırken, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirecek ve terörizmle mücadelede dayanışmayı güçlendirecek.

Türkiye’nin son yıllarda savunma ve güvenlik alanında gerçekleştirdiği hamlelere işaret eden Erdoğan, dost ve kardeş ülkelerle yapılan iş birliklerinin bölgesel barış ve istikrarı güçlendirecek bir nitelik kazanmasını hedeflediklerini söyledi.

Anlaşmanın bu yönüyle askerî caydırıcılık, savunma sanayi iş birliği, terörizmle mücadele ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü aynı mekanizma altında bir araya getirdiği ortaya konuldu.

Anlaşma üç ülkeyle sınırlı kalmayabilir

Mekke’de oluşturulan mekanizmanın yalnızca Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ile sınırlı tutulmasının hedeflenmediğini açıklayan Erdoğan, anlaşmanın bölgede huzur ve istikrar isteyen diğer kardeş ülkelere de açık olduğunu belirtti.

Erdoğan, “Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı da bu iradenin somut bir tezahürü olarak görüyor ve taraf ülke sayısını artırmaktan da çekinmiyoruz. İnşallah Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye olarak bölgemizde yeni bir iş birliği ve dayanışma döneminin kapısını araladık” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, uzun vadeli hedefi daha ileri taşıyarak, “Bizim vizyonumuz üç ülkeyle sınırlı kalmayarak daha da büyümek ve mümkünse bir gün bölgedeki bütün ülkelerin bu çatının altında toplanmasını sağlamaktır. Bu, bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en önemli adım olacaktır” ifadelerini kullandı.

İran-ABD gerilimine verilmiş bir tepki değil

Erdoğan, anlaşmanın ABD ile İran arasındaki gerilimin seyriyle bağlantılı olup olmadığına ilişkin soruya da yanıt verdi. ABD-İran geriliminin bölgesel gelişmeler açısından önemli olduğunu belirten Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın yalnızca mevcut gerilimin ortaya çıkardığı konjonktürel bir gelişme olarak değerlendirilmesine karşı çıktı.

Anlaşmanın BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını teyit ettiğini belirten Erdoğan, üçlü mekanizmanın hazırlıklarının güncel krizden önceye uzandığını bildirdi. Anlaşmanın uzun süredir taraf ülkeler ve diğer bölge devletleriyle gerçekleştirilen görüşmelerde ele alınan konular arasında bulunduğunu ifade etti.

Erdoğan, “Dolayısıyla Mekke’de ortaya çıkan üçlü mekanizmayı, günübirlik gelişmelere verilmiş bir tepki olarak göremeyiz. Attığımız adım değişen bölgesel şartlar karşısında ortaya konulan stratejik bir iradedir” dedi.

Bölgesel güvenlikte yeni yaklaşım

Erdoğan, Mekke Anlaşması’nı bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesine yönelik daha geniş bir yaklaşımın parçası olarak değerlendirdi.

Bölge ülkelerinin kendi aralarında daha güçlü mekanizmalar kurmasını ve güvenlik ile istikrarı birlikte tesis etmesini önemli bulduklarını belirten Erdoğan, güvenlik ve ekonomik istikrarın kurumsal ilişkiler yoluyla garanti altına alınması gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bugün ortaya çıkan tablonun en net gösterdiği durum da şu, bölgenin geleceği, bölge ülkelerinin iradesinden bağımsız olarak şekillendirilemez” dedi.

Erdoğan, Türkiye’nin hedefinin dışlayıcı bloklaşmalar olmadığını; egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı, karşılıklı güven ve ortak çıkarlara dayalı bölgesel bir iş birliği düzeni kurulmasını amaçladıklarını vurguladı.

Körfez güvenliğinde “paradigma değişikliği” beklentisi

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Körfez bölgesinde güvenliğin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını belirten Erdoğan, Körfez güvenliğinin yalnızca bölge ülkelerini değil küresel ekonomi ve uluslararası ticareti de doğrudan ilgilendirdiğini söyledi.

Enerji arz güvenliği, deniz yollarının emniyeti, ticaretin sürekliliği ve küresel ekonomik istikrarın bölgedeki güvenlik ortamıyla bağlantılı olduğuna işaret eden Erdoğan, anlaşmanın etkisine ilişkin dikkat çekici bir değerlendirmede bulundu:

“Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın, bölgenin ortak güvenlik ve dayanışma anlayışına büyük katkı sağlayacağına ve bölgede paradigmayı değiştireceğine inanıyoruz.”

Erdoğan, Körfez’in istikrarının Asya, Avrupa ve Afrika arasındaki ekonomik bağlantıların güvenliği bakımından da stratejik bir mesele olduğunu belirterek, Türkiye’nin Körfez’in barış ve istikrarını kendi güvenlik perspektifinden ayrı görmediğini ifade etti.

Ankara-Riyad savunma hattına Mekke Anlaşması ivmesi

Mekke Anlaşması’nın Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki savunma ilişkilerine de doğrudan yansıması bekleniyor. Erdoğan, Ankara-Riyad ilişkilerini ortak tarih, kardeşlik bağları ve karşılıklı çıkarların şekillendirdiği stratejik bir ilişki olarak tanımladı.

İki ülkenin siyasi diyaloğun yanı sıra ekonomi, ticaret, yatırım, savunma sanayi, enerji ve turizm alanlarında iş birliğini geliştirdiğini belirten Erdoğan, bölgedeki güvenlik sınamalarının Türkiye-Suudi Arabistan istişaresini daha önemli hâle getirdiğini söyledi.

Erdoğan, “Mekke Anlaşması’nın, savunma iş birliği başta olmak üzere, ilişkilerimizin birçok alanda daha da güçlenmesine vesile olacağına inanıyoruz” dedi.

Türkiye’nin Suudi Arabistan ve bölgedeki diğer ülkelerin güvenlik ve istikrarını önemsediğini belirten Erdoğan, bölgesel krizlerin göç ve terör başta olmak üzere etkilerinin bütün bölge ülkeleri tarafından hissedildiğini kaydetti.