ABD’den Ukrayna’ya zaman sınırlı güvenlik garantisi teklifi

Ukrayna savaşında diplomatik trafik hız kazanırken, Berlin’de yapılan görüşmelere dair kritik bir ayrıntı kamuoyuna yansıdı.

ABD’nin Kiev’e sunduğu yeni çerçevenin, güvenlik garantilerini toprak tavizlerine bağladığı ve zaman baskısı içerdiği ifade ediliyor. Söz konusu teklif, hem Avrupa başkentlerinde hem de Ukrayna yönetiminde yeni bir değerlendirme sürecini başlattı.

Polonya Başbakanı Donald Tusk’ın ardından Axios ve Politico da Berlin’de ele alınan planın temel unsurlarını gündeme taşıdı. Haberlere göre Washington, Ukrayna’ya güvenlik garantileri sunmaya hazır olduğunu ancak bunun yalnızca toprak tavizleri karşılığında mümkün olacağını net biçimde iletti. Amerikalı yetkililere dayandırılan bilgiler, teklifin belirli bir süreyle sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.

Tusk’ın söz konusu bilgileri doğrudan Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’den aldığı değerlendirilirken, ABD kaynaklı medya haberleri planın iki taraflı olarak doğrulandığına işaret ediyor. Teklifin, Donald Trump ile yapılan görüşmelerin ardından ikinci günde masaya gelmesi, çıkmaza giren temasların yeniden hareketlenmesini sağladı.

Avrupalı liderler ve Zelenski, ilk aşamada planı olumlu karşıladı. Buna karşın Kiev, nihai onay vermekten kaçınarak görüşmeleri erteleme yoluna gitti. Ukraynalı müzakerecilerin bu süreçteki tutumu, Kiev’in pazarlık pozisyonunu zayıflatmadan güçlendirdiği şeklinde yorumlanıyor. Ukrayna, somut bir taviz vermeden diplomatik inisiyatifi Moskova’ya bırakmış oldu.

Geldiği aşamada süreçteki baskı artık Kremlin üzerinde yoğunlaşıyor. Vladimir Putin’in şartları kabul etmemesi halinde, olası bir anlaşmanın çökmesinin sorumluluğu Moskova’ya yüklenecek. Kiev ise son hamleyi, diğer tüm aktörlerin pozisyonlarını net şekilde gördükten sonra yapmayı hedefliyor.

ABD cephesinde ise zaman faktörü öne çıkıyor. Başkan Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un açık bir takvim vermediği ancak Ukrayna’nın önümüzdeki günlerde karar vermesi gerektiğini ima ettiği belirtiliyor. Aksi halde güvenlik garantileri teklifinin geçerliliğini yitirebileceği ve daha olumsuz bir anlaşma ihtimalinin doğabileceği vurgulanıyor. Trump’ın Noel’den önce bir barış süreci başlatma hedefini koruduğu ifade ediliyor.

Avrupa’da da yaklaşımın değiştiğine dair işaretler bulunuyor. Wall Street Journal tarafından aktarılan bilgilere göre Almanya’da Merz, ABD’nin Berlin’de sunduğu yasal ve mali güvenlik garantileri planını “olağanüstü” olarak nitelendirdi ve önemli bir ilerleme olarak değerlendirdi. Ancak Avrupalı liderlerin daha önce Zelenski’ye, toprak tavizleri içeren bir anlaşmayı kabul etmemesi yönünde tavsiyelerde bulunduğu biliniyor.

Önümüzdeki günler için belirlenen yol haritasına göre ilk olarak Kremlin’le güncellenmiş plan hakkında görüşmeler başlayacak. Moskova’nın olumlu yanıt vermesi halinde, hafta sonu Miami’de askeri unsurların da yer alacağı teknik gruplar bir araya gelerek doğrudan sınırlar ve toprak düzenlemeleri üzerinde çalışacak.

Aynı zaman diliminde, 18-19 Aralık’ta yapılacak Avrupa Birliği zirvesi de sürecin seyrini etkileyebilecek kritik bir aşama olarak görülüyor. Zirvede Ukrayna için planlanan tazminat kredisinin onaylanmaması, Kiev üzerindeki anlaşma baskısını artırabilir.

Genel tabloya bakıldığında, barış ihtimalinin bugüne kadar ulaştığı en yüksek seviyede olduğu değerlendirmeleri yapılıyor. Buna karşın sürecin kesinlik kazanmadığı, hem Putin’in hem de Zelenski’nin anlaşmayı reddetme ihtimalinin masada olduğu belirtiliyor. Zelenski’nin, ateşkes sürecinde seçimler konusunu gündemde tutmaya devam etmesi de belirsizlik unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.