ABD’den Avrupa'ya NATO 3.0 çağrısı

Küresel güvenlik dengelerinde yaşanan değişim ve büyük güçler arasındaki rekabetin artması, NATO’nun rolü ve işleyişine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. İttifakın özellikle Avrupa’nın savunmasındaki sorumluluk paylaşımı ve askeri kapasitesi, müttefikler arasında stratejik bir başlık haline geldi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, NATO savunma bakanları toplantısında yaptığı açıklamada Avrupa müttefiklerinin kıtanın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek, ittifakın “NATO 3.0” olarak yeniden yapılandırılması çağrısında bulundu.

Hegseth, NATO’nun Soğuk Savaş sonrası dönemde geldiği noktada yeniden “sert hatlı” bir askeri ittifaka dönüşmesi gerektiğini ifade etti. Bu kapsamda Avrupa’nın konvansiyonel savunmasında liderliği üstlenmesinin önemine dikkat çekti.

ABD’nin yeni savunma yaklaşımı

ABD’nin müttefiklerine yönelik askeri destek yaklaşımında değişikliğe gittiğine işaret eden Hegseth, Washington yönetiminin kriz durumlarında bazı kritik askeri unsurları sağlamayabileceğini daha önce bildirdiğini hatırlattı. 

Bu kapsamda uçak gemisi, destek gemileri, havada yakıt ikmal uçakları ve savaş uçakları gibi unsurların artık otomatik olarak sağlanmayabileceği belirtilirken, Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın oluşabilecek boşlukları nasıl dolduracağı üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.

ABD yönetimi, aynı anda iki büyük çatışmaya hazırlıklı olma gerekliliğini vurgulayarak özellikle Hint-Pasifik bölgesinde Çin ile yaşanabilecek olası bir kriz için askeri kapasitesini esnek tutmak istiyor.

Hegseth, ABD’nin 2027 yılı itibarıyla savunma harcamalarına 1,5 trilyon dolar yatırım yapmayı planladığını belirterek, bunun küresel ölçekte caydırıcılık mesajı taşıdığını söyledi. Askeri kapasitenin öncelikle ABD’nin çıkarlarını koruyacağını, ancak aynı zamanda NATO müttefiklerinin güvenliğine de destek sağlayacağını vurguladı.

NATO’nun kolektif savunma yapısı tartışılıyor

NATO’nun 5. maddesi kapsamında bir müttefike yönelik saldırının tüm ittifaka yapılmış sayıldığı hatırlatılırken, bu mekanizmanın askeri destek sağlama zorunluluğu içermediğine dikkat çekiliyor.

ABD’nin yeni yaklaşımı, kriz durumlarında sağlayabileceği askeri desteğin kapsamını daraltabileceğine işaret ederken, Washington yönetimi Avrupa’daki nükleer varlığını sürdürmeyi planlıyor. Bu unsurların NATO’nun caydırıcılık kapasitesinde kritik rol oynamaya devam edeceği değerlendiriliyor.

NATO’nun Avrupa’daki savunma planlamaları ise ABD’nin olası katkı kısıtlamalarına karşı alternatif senaryolar üzerinden güncelleniyor.