ABD ile Küba askeri güç karşılaştırması

Karayipler’de ABD deniz unsurlarının, Latin Amerika’ya yakın bir noktaya intikal eden USS Gerald R. Ford uçak gemisiyle daha da güçlendirilmesi, Washington ile Caracas’ın daha geniş çaplı bir çatışmaya hazırlandığı yönünde yorumlara neden olmuştu. Bu gelişmelerin ardından ABD, Güney Mızrağı Operasyonunu başlattığını duyurdu.

ABD yönetimi, söz konusu askerî yığınağın amacını uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele olarak açıklasa da, bazı askeri ve stratejik çevreler bu gerekçenin yeterli olup olmadığını sorguluyor. Uzmanlara göre, eğer hedef yalnızca bu ise, bölgeye bu denli yoğun ve yüksek ateş gücüne sahip unsurların sevk edilmesi soru işaretleri yaratıyor. Uçak gemisinin Karayipler’e gelişi, 1989’daki Panama müdahalesinden bu yana Güney Amerika çevresinde görülen en büyük ABD askerî varlığı olarak değerlendiriliyor.

Uçak gemisine ek olarak ABD; bölgede yaklaşık 15 bin asker, bir kruvazör, çok sayıda muhrip, bir hava ve füze savunma komuta gemisi, amfibi çıkarma gemileri ve bir taarruz denizaltısı da dâhil olmak üzere onlarca savaş gemisini konuşlandırmış durumda. Karayipler’e yönelik bu odaklanma kapsamında Porto Riko’ya çok sayıda F-35 savaş uçağı, MQ-9A Reaper silahlı insansız hava araçları ve çeşitli özel görev uçakları da sevk edildi. İlerleyen süreçte bölgeye B-52 stratejik bombardıman uçaklarının gönderilmesi, operasyonun kapsamının oldukça geniş tutulacağını net biçimde ortaya koydu.

Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun ABD’ye getirilmesinin ardından, ABD Başkanı Donald Trump’ın Küba’ya yönelik sert açıklamaları, iki ülkenin askerî düzlemde karşı karşıya gelme ihtimalini güçlendirdi. Caracas'a yapılan operasyon sırasında Küba hükümeti Pazar günü yaptığı açıklamada, 32 Kübalı subayın öldürüldüğünü ve bu sayının Güney Amerika ülkesindeki Amerikan saldırılarına ilişkin ilk resmi ölüm sayısı olduğunu bildirdi.

ABD'nin bölgeye sevk ettiği bu ölçekteki bir askerî güç karşısında, Küba’nın büyük ölçüde Sovyet döneminden kalma ve ciddi biçimde yıpranmış askerî kapasitesinin sınırları da gözler önüne seriliyor.

Küba ordusuna genel bir bakış

Küba Ordusu, resmî adıyla Küba Devrimci Silahlı Kuvvetleri (Fuerzas Armadas Revolucionarias – FAR), 1959’daki Küba Devrimi’nden sonra Fidel Castro liderliğinde kurulmuştur. Latin Amerika’daki en örgütlü ve etkili ordulardan biri olarak görülür. Kara, hava ve deniz kuvvetlerinin yanı sıra geniş bir yedek ve milis sistemi bulunur. Askerî doktrin, dış müdahalelere karşı savunma, caydırıcılık ve halkın topyekûn direnişi esasına dayanır. Zorunlu askerlik uygulanmaktadır.

Soğuk Savaş döneminde Küba Ordusu’nun gelişiminde Sovyetler Birliği’nin askerî ve mali yardımı belirleyici olmuştur. 1966’dan 1980’lerin sonuna kadar süren Sovyet desteği sayesinde Küba, askerî kapasite bakımından Latin Amerika’nın en güçlü ülkesi hâline gelmiş ve yurt dışına askerî güç projekte edebilmiştir. 1980’ler boyunca Küba’ya yapılan Sovyet silah sevkiyatlarının tonajı, 1962 Küba Füze Krizi sırasındaki yıllar hariç, en yüksek seviyelere ulaşmıştır.

Küba, askerî varlığını sadece ülke savunmasıyla sınırlı tutmamış, ideolojik ve stratejik nedenlerle birçok ülkede görev almıştır. İlk Afrika askerî misyonu 1961’de Gana’da kurulmuştur. 1963’te Cezayir’e askerî sağlık birlikleri gönderilmiş; 1966–1967’de Venezuela’daki solcu FALN gerillalarına destek verilmiştir. Ayrıca Suriye (1973), Etiyopya (1978), Angola (1975–1989), Nikaragua ve El Salvador’da Küba birlikleri görev yapmış, 1980’lerde Afganistan’a da dolaylı destek sağlandığı iddia edilmiştir.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Küba Ordusu küçülmüş olsa da siyasetteki etkisini günümüzde de sürdürmektedir. Günümüzde Rusya - Ukrayna savaşına Rus kuvvetlerin yanında 20 bin Kübalının yer aldığı tahmin ediliyor.

Küba ile ABD arasındaki temel askerî güç karşılaştırması (Global Firepower sitesinin verilerine göre)

ABD ve Küba Kara Kuvvetleri karşılaştırması

Açık kaynaklarda yer alan genel bilgilere göre Küba, zorunlu askerlik ve ülke çapındaki milis ağı sayesinde aktif ve yedek personel oranını yüksek tutuyor. Devlet, toprak savunması için hızla çok sayıda askeri seferber edebiliyor ve bu da olası herhangi bir işgali maliyetli hale getiriyor.

Küba ordusunun bu özelliği caydırıcı olarak kabul edilirken, modern zırhlı birliklerden , hassas mühimmattan ve ağ bağlantılı savaş alanı yeteneklerinden yoksun olarak ifade ediliyor. Bu yüzden teçhizatının çoğu, yalnızca mütevazı iyileştirmelere rağmen 1970'ler ve 1980'lerden kalma olarak ifade ediliyor.

ABD yaptırımları ve sınırlı savunma sanayi kapasitesi nedeniyle Küba, yedek parça, yakıt ve gelişmiş sistem tedarikinde ciddi kısıtlamalarla karşı karşıyadır. Yerli üretime ve anlayışlı tedarikçilere bel bağlamıştır ve bu durum gerçek bir modernleşmeyi engellemiştir. Son dönemde Rusya ile yakın ilişkilerin envanterdeki gelişime nasıl yansıdığı bilinmiyor.

1980'lerde Batı, Merkez ve Doğu olmak üzere üç ana coğrafi komutanlık vardı. 200 bin kişiden oluşan aktif kuvvetiyle, askeri gücün %70'ini temsil ediyordu. Kuvvet olarak 15 tümene denk düşecek şekilde örgütlenmişti. Bununla birkaç bağımsız tugay da mevcuttu.

Açık kaynaklar, 1980'lerde sayının 130 bine çekildiğini, 1990'lardan 2010'lara kadar personel sayısının 60 bine kadar düşürüldüğünü, tümen olarak ifade edilen kuvvetlerin de tugay seviyesine indirildiğini belirtiyor. Günümüzde aktif personel sayısı 35 ila 40 bin arasında olduğu tahmin ediliyor.

Komutan: Korgeneral Álvaro López Miera

ABD ve Küba Deniz Kuvvetleri karşılaştırması

Küba donanması, 1990'ların başına gelindiğinde yaklaşık 12.000 personelden oluşuyordu. Envanterinde üç denizaltı, iki modern güdümlü füze fırkateyni, bir istihbarat gemisi ile çok sayıda devriye botu ve mayın tarama gemisi bulunuyordu ama zaman içinde bu gemiler envanter dışında kaldı.

2000'lerde personelinin 3 bin kişiye kadar düştüğü belirtilir. Eski Sovyet denizaltılarının hizmetten çıkarılmasının ardından Küba, Kuzey Kore’nin mini denizaltı deneyiminden yararlanmaya çalışmıştır.

Günümüzde Küba Donanması, yerli üretim Bandera ve Remulgadas gemisavar füze sistemleri ile Frontera kıyı savunma roket sistemini kullanmaktadır. Donanmanın en güçlü gemisi, eski bir İspanyol balıkçı gemisini askeri gemi haline getirerek Rio Damuji (BP-390) adıyla silahlandırmıştır. Bu gemi; iki C-201W füzesi, 57 mm ve 25 mm toplar ile makineli tüfeklerle donatılmış olup, helikopter taşıyabilen bir devriye gemisi olarak kullanılmaktadır.

Donanmanın temel tehdit algısı ise uyuşturucu kaçakçılığı ve yasa dışı göç üzerine odaklanmıştır. Donanmanın hava unsuru yalnızca denizaltı savunma görevli olup, iki adet Mi-14 helikopteri ile sınırlıdır. Aktif personel sayısı 5 bin kişi olarak biliniyor.

Komutan: Tuğamiral Carlos Alfonso Duque Ramos

ABD ve Küba Hava Kuvvetleri karşılaştırması

1980’li yıllarda Sovyetler Birliği’nin desteğiyle yurt dışında güç projeksiyonu yapabilecek kapasiteye ulaşmıştır. Bu dönemde Küba, özellikle Angola ve Etiyopya gibi çatışma bölgelerine jet avcı uçakları ve nakliye uçakları konuşlandırmıştır.

1990 yılına gelindiğinde Küba Hava Kuvvetleri, Latin Amerika’nın en iyi donanımlı hava gücü olarak değerlendiriliyordu. Toplamda yaklaşık 230 sabit kanatlı uçağa sahipti. Kesin rakamlar bilinmemekle birlikte, Batılı analizlere göre bu uçakların en az 130’u (bunların yalnızca yaklaşık 25’i faal) adadaki 13 askerî hava üssüne dağılmış şekilde hizmette kalmıştır.

2010'lu yıllara kadar aktif uçak sayısı 40 uçağa kadar düşse de envantere bir adet MiG-29 ve birkaç MiG-23 eklenmiş; aktif hizmetteki muharebe uçağı sayısı 58’e ulaşmıştır (6 adet MiG-29, 40 adet MiG-23, 12 adet MiG-21). Ayrıca 12 adet nakliye uçağı, L-39C eğitim uçakları ve çoğunlukla Mi-8, Mi-17 ve Mi-24 helikopterleri mevcuttur. Aktif personel sayısı 10 bin kişi olarak biliniyor.

Komutan: Tuğgeneral Antonio Curbelo Sardiñas

Küba Özel Kuvvetleri -  Avispas Negras (Kara Eşek Arıları)

Özel Birlikler Mobil Tugayı (BMTE) olarak da bilinen , Küba Devrimci Silahlı Kuvvetleri'nde bir özel kuvvetler birimidir . Genellikle 4895 Askeri Birimi olarak tanımlanır.

Kuruluş tarihi 1 Aralık 1986 olarak belirtilen birlik, 1970'lerde Angola savaşında yer almıştır. Erkek ve kadın personelleri olduğu bilinen birliğin Kuzey Kore, Vietnam ve Çin'in özel kuvvetlerinden personeller tarafından eğitildiği biliniyor.

Silah olarak tamamen Sovyet mirası tüfek ve tabancalar kullanan birlikte bazı Küba yapımı silahlar da bulunuyor. Askeri araç olarak az sayıda BRDM2 ve BTR60 kullanıldığı da belirtiliyor.

Ordu Milisleri

Gençlik Emek Ordusu - Ejército Juvenil del Trabajo (EJT)

Küba’ya özgü bir askerî-sivil çalışma ve eğitim örgütüdür. 1963 yılında Fidel Castro tarafından kurulmuştur ve doğrudan Küba Devrimci Silahlı Kuvvetleri’ne (FAR) bağlıdır.

EJT’nin temel amacı, askerlik çağındaki gençleri üretken faaliyetler yoluyla eğitmek, disiplin kazandırmak ve ülkenin ekonomik kalkınmasına katkı sağlamaktır. Bu yapı, klasik bir muharip birlik olmaktan ziyade yarı askerî bir emek gücü niteliği taşır. EJT’ye katılan gençler askerî disiplin altında yaşar, üniforma giyer ve temel askerî eğitim alır; ancak ana görevleri tarım, ormancılık, inşaat ve altyapı çalışmalarıdır.

Özellikle şeker kamışı üretimi, tarım kooperatifleri, hayvancılık ve kırsal kalkınma projelerinde EJT birlikleri uzun yıllar boyunca önemli rol oynamıştır. Ayrıca yol yapımı, sulama sistemleri ve bazı sanayi tesislerinin inşasında da görevlendirilmişlerdir. Soğuk Savaş yıllarında EJT, Küba’nın ekonomik ambargoya karşı kendi kendine yeterlilik politikasının önemli araçlarından biri olmuştur.

EJT, aynı zamanda zorunlu askerlik sisteminin bir alternatifi olarak da işlev görmüştür. Bazı gençler, özellikle kırsal bölgelerden gelenler, düzenli ordu yerine EJT bünyesinde hizmet vermiştir. Günümüzde EJT, daha sınırlı ölçekte faaliyet gösterse de, Küba’da askerî disiplin ile üretimi birleştiren özgün bir kurum olarak varlığını sürdürmektedir.

Önleme Birlikleri - Tropas de Prevención (TDP)

Küba’daki iç güvenlik ve rejim koruma odaklı özel birliklerden biridir. TDP, esas olarak toplumsal olaylar, kitlesel protestolar, sabotaj ve iç istikrarsızlık durumlarını önlemek ve kontrol altına almak amacıyla oluşturulmuştur. Bu yönüyle TDP, klasik muharip askerî birliklerden ziyade askeri polis benzeri ama paramiliter / güvenlik gücü niteliği taşır.

Görev alanları arasında kamu düzeninin sağlanması, stratejik tesislerin korunması, rejime yönelik tehditlerin bastırılması ve olağanüstü hâl durumlarında hızlı müdahale yer alır. Küba’daki diğer halk savunma yapıları (CDR, MTT gibi) ile birlikte, “topyekûn savunma” doktrininin bir parçası olarak değerlendirilir.

Devrimci Silahlı Kuvvetler Bakanlığı (MINFAR) çatısı altında organize edilmişlerdir. Açık kaynaklarda bu birliklerin sayısı ve tam teşkilat yapısı net olarak açıklanmamaktadır.

Halk Milisleri

Bölgesel Askeri Milisler - Las Milicias de Tropas Territoriales (MTT)

Gönüllülerden oluşan Küba’ya özgü ulusal bir halk milis gücüdür. 1 Mayıs 1980 tarihinde kurulmuş ve Küba Devrimci Silahlı Kuvvetleri Bakanlığı’na (MINFAR) bağlanmıştır.

MTT’nin kurulması, Küba’da hâlen geçerli olan “halk savaşı” askerî doktrininin resmen benimsenmesinin başlangıcını temsil eder. 1960’ların başındaki Devrimci Ulusal Milisler’e (MNR) benzer şekilde, MTT’nin oluşturulması halkın Küba Devrimi’ni savunma iradesini güçlendirmiştir. MTT, hafif silahlarla donatılmış, yarı zamanlı bir yedek kuvvettir.

MTT üyelerinin büyük bölümü kadınlar, yaşlılar ve emeklilerden oluşur. Henüz askerlik çağına gelmemiş erkek gençler ya da yedek askerlik yükümlülüğü bulunmayan erkekler de bu yapıya katılabilmektedir. Milisin mevcudu 1982’de 500.000 iken, 1984 ortalarında 1,2 milyona ulaşmış; ekonomik krizlere rağmen uzun yıllar boyunca yaklaşık 1 milyon kişi seviyesinde kalmıştır.

Bir kriz durumunda MTT’nin görevi, düzenli ordu birlikleriyle birlikte savaşmak, gerektiğinde onların yerini almak, köprüler, yollar ve demiryolları gibi stratejik altyapıları korumak ve devletin gerekli gördüğü diğer güvenlik önlemlerini uygulamaktır.

Devrimci Ulusal Milisler - Milicias Nacionales Revolucionarias (MNR)

26 Ekim 1959 tarihinde Küba’da kurulmuş bir paramiliter örgüttür. Kuruluş amacı; ABD’den gelebilecek askerî tehditlere karşı adayı savunmak, Küba topraklarındaki sivil hedefleri korumak ve iç muhalif grupları etkisiz hâle getirmek olarak tanımlanmıştır.

MNR, Fidel Castro tarafından, yeni devrimci sistemi ve yürütülen dönüşüm sürecini savunacak sivil silahlı bir güç olarak oluşturulmuştur. Bu yapının doğrudan öncülü, Santo Tomás Vadisi’ndeki Moncada Kooperatifi çalışanlarını koruyan Los Malagones adlı milis grubudur. Bu birlik, Cabo Luis Lara Crespo liderliğindeki isyancı bir grubu yakalayarak dikkat çekmiştir.

MNR, ülke savunmasında görev yapmak üzere Devrimci Silahlı Kuvvetler Bakanlığı’na (MINFAR) bağlıydı ve başlangıçta işçi, köylü ve öğrenci milisleri şeklinde örgütlenmişti. Üyeler piyade eğitimi alıyor, silah söküp takmayı öğreniyor ve iş yerleri ile öncelikli tesislerde güvenlik görevleri yürütüyordu. Kuruluşundan yalnızca beş ay sonra, Mart 1960’ta, MNR saflarında yaklaşık 500.000 kadın ve erkek bulunuyordu.

1961’deki Domuzlar Körfezi (Playa Girón) Çıkarması sırasında MNR aktif rol oynadı. Çıkarma birliklerine karşı direnişte, kara ve hava savunma topçu birliklerinin tamamı ile piyade birliklerinin büyük kısmı MNR mensuplarından oluşuyordu. Çatışmalarda yaklaşık 2.000 milis ölü ve yaralı verdi.

MNR ayrıca Escambray İsyanı’na karşı operasyonlara katıldı. 1961’de El Cobre Bakiresi geçidi sırasında göstericilere müdahalede bulunmaları ve aynı yıl Uruguay Büyükelçiliği’ne ateş açılması gibi olaylar, örgütün iç güvenlikteki tartışmalı rolünü de ortaya koymuştur.

Devrimi Savunma Komiteleri -  Los Comités de Defensa de la Revolución (CDR)

Küba’daki en yaygın kitle örgütlerinden biridir. 28 Eylül 1960’ta Fidel Castro'nun konuşma yaptığı sırada Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nın merdivenlerinde bombalı saldırıların meydana gelmesi akabinde ilan edildi. CDR’lerin temel amacı, devrimci sistemi korumak, toplumsal dayanışmayı güçlendirmek ve mahalle düzeyinde siyasi-toplumsal denetim sağlamaktır.

CDR’ler, Küba’nın neredeyse tüm yerleşim yerlerinde, sokak ve mahalle bazında örgütlenmiştir. Üyelik gönüllülük esasına dayansa da, uzun yıllar boyunca Küba toplumunda fiilen yaygın ve neredeyse evrensel bir katılım söz konusu olmuştur. Örgüt, doğrudan silahlı bir yapı olmamakla birlikte, ülkenin “topyekûn savunma” anlayışının sivil ayağını oluşturur.

Günümüzde CDR’ler, geçmişe kıyasla daha az etkili olsa da Küba’nın siyasal ve toplumsal yapısında sembolik ve örgütsel önemini korumaktadır.