Zelenski'den Avrupa'ya çağrı: Ukrayna'nın parası yetmiyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya ile devam eden savaşın 2027 yılında ülkesine yaklaşık 155 milyar avroya mal olacağını belirterek Avrupa Birliği'nden (AB) en az 70 milyar avro ilave finansman talep etti.

Brüksel'de 16 Ekim'de düzenlenen AB Liderler Zirvesi'nde konuşan Zelenski, mevcut mali kaynakların savunma harcamaları ve silah üretimi için yeterli olmadığını söyledi. Kiev yönetiminin artan finansman ihtiyacı, Avrupa ülkelerinin Ukrayna'ya yönelik uzun vadeli destek planlarını yeniden gündeme taşıdı.

Zelenski: En az 70 milyar avroya daha ihtiyacımız var

Zelenski, Avrupa Birliği liderlerine yaptığı açıklamada savaşın ekonomik yükünün artmaya devam ettiğini belirterek Ukrayna'nın mevcut uluslararası yardımlara rağmen önemli bir finansman açığıyla karşı karşıya olduğunu ifade etti.

2027 yılı için öngörülen toplam savaş maliyetinin 155 milyar avroya ulaşacağını açıklayan Zelenski, Avrupa ülkelerinden savunma kapasitesinin korunması, silah üretiminin sürdürülmesi ve ülkenin ekonomik dayanıklılığının desteklenmesi amacıyla ilave kaynak istedi. Ukrayna lideri, AB'den talep edilen en az 70 milyar avroluk desteğin Rusya'ya karşı yürütülen askerî faaliyetlerin devamlılığı açısından önem taşıdığını belirtti.

Söz konusu finansman ihtiyacının yalnızca cephedeki harcamalardan kaynaklanmadığı, savunma sanayiinin üretim kapasitesi, askerî teçhizat tedariki ve savaş koşullarında devletin temel işlevlerinin sürdürülmesi gibi alanları da kapsadığı ifade edildi.

Ukrayna daha fazla İHA üretebiliyor ancak finansman bulamıyor

Zelenski, Ukrayna savunma sanayiinin üretim kapasitesinin mevcut finansman imkânlarının üzerinde olduğunu belirterek özellikle insansız hava araçlarının (İHA) üretiminde önemli bir potansiyel bulunduğunu söyledi. Ukrayna'nın bazı İHA türlerinde üretimini iki veya üç katına çıkarabilecek kapasiteye sahip olduğunu ifade eden Zelenski, bu imkânın kullanılmasının önündeki temel engelin mali kaynak eksikliği olduğunu vurguladı.

Ukrayna ordusu, Rusya ile devam eden savaşta keşif, gözetleme, hedef tespiti ve taarruz görevlerinde farklı sınıflardaki İHA sistemlerinden yararlanıyor. Özellikle düşük maliyetli FPV dronlar ve uzun menzilli taarruz İHA'ları, ülkenin savunma stratejisinde önemli bir yer tutuyor. Kiev yönetimi, uluslararası finansman desteğinin artırılmasıyla yerli savunma sanayii şirketlerinin üretim hacmini genişletmeyi ve cephede ihtiyaç duyulan sistemlerin daha büyük bölümünü ülke içinde karşılamayı hedefliyor.

Avrupa Birliği'nin 90 milyar avroluk desteği yetersiz kaldı

Avrupa Birliği, Aralık 2025'te Ukrayna'nın 2026 ve 2027 yıllarındaki mali ve askerî ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 90 milyar avroluk kredi programını kabul etmişti.

Program kapsamında 2027 yılı için yaklaşık 45 milyar avro ayrılırken, finansmanın kalan bölümünün diğer uluslararası ortakların katkılarıyla tamamlanması öngörülüyordu. Ancak savaşın devam etmesi, Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları ve savunma harcamalarındaki artış, başlangıçta hazırlanan finansman planının yeniden değerlendirilmesine neden oldu.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Zelenski'nin açıkladığı 70 milyar avroluk ilave finansman ihtiyacını doğruladı. Von der Leyen, savaşın 2027 yılında nasıl seyredeceğinin önceki yıl öngörülemediğini, bu nedenle mevcut destek paketinin yeni ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını belirtti.

Avrupa Komisyonunun değerlendirmesine göre yaklaşık 70 milyar avroluk tutar, mevcut AB taahhütleri ve diğer uluslararası destekler hesaba katıldıktan sonra ortaya çıkan finansman açığını ifade ediyor. Dolayısıyla söz konusu miktar, Ukrayna'nın toplam savaş maliyetinden veya daha önce onaylanan kredi programından ayrı olarak değerlendirilmesi gereken ilave kaynak ihtiyacını oluşturuyor.

Dondurulmuş Rus varlıkları yeniden gündemde

Ukrayna'nın finansman açığının nasıl kapatılacağına ilişkin görüşmelerde Avrupa'da dondurulan Rus varlıklarının kullanılması seçeneği de öne çıkıyor. Rusya Merkez Bankasına ait yaklaşık 200 milyar avroluk varlık, Belçika merkezli Euroclear kuruluşunun kontrolünde bulunuyor. Bu varlıkların Ukrayna'ya sağlanacak kredilerde kullanılması, hukuki sorumluluklar ve olası mali riskler nedeniyle AB ülkeleri arasında tartışmalara yol açıyor.

Belçika Başbakanı Bart De Wever, daha önce dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılmasına ilişkin önerilere hukuki ve mali güvenceler sağlanmadan destek vermeyeceklerini açıklamıştı. Belçika'nın Ukrayna'ya yönelik askerî desteği de devam ediyor. De Wever, 15 Ekim'de Zelenski ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Ukrayna'ya 10 adet F-16 savaş uçağı teslim edilmesinin planlandığını duyurmuştu. Görüşmede savaş uçaklarının yanı sıra mühimmat desteği ve Ukrayna'nın finansman ihtiyaçları da ele alınmıştı.

Avrupa Komisyonu ise 70 milyar avroluk finansman açığının tamamının AB tarafından karşılanmasını öngörmüyor. Brüksel yönetimi, Birleşik Krallık, Norveç, Kanada ve Japonya gibi ortakların da ilave kaynak sağlamasını istiyor.

Ukrayna'nın hava savunma ve savaş uçağı ihtiyaçları sürüyor

Ukrayna'nın artan finansman ihtiyacı, savunma sanayii üretiminin yanı sıra mevcut askerî sistemlerin işletilmesi ve yeni teçhizat tedariki açısından da önem taşıyor. Kiev yönetimi, Rusya'nın füze ve İHA saldırılarına karşı hava savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedeflerken Batılı savunma sanayii şirketleriyle görüşmelerini sürdürüyor.

Bu kapsamda Zelenski, 19 Ekim'de Lockheed Martin heyetiyle Kiev'de bir araya gelerek F-16 savaş uçaklarının teknik desteği, bakım ve onarım faaliyetleri ile Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füzelerin tedarikini görüştü. Görüşmelerde Ukrayna için yeni F-16 konfigürasyonu ihtimali de gündeme gelirken yeni bir uçak geliştirme veya tedarik anlaşması açıklanmadı.

Ukrayna yönetimi, uluslararası mali desteğin sürdürülmesinin hem mevcut savunma sistemlerinin operasyonel kabiliyetinin korunması hem de yeni silah ve mühimmat üretiminin artırılması açısından gerekli olduğunu belirtiyor.

AB liderleri kasım ayında yeniden toplanacak

Avrupa Birliği liderleri, Ukrayna'nın 2027 yılı finansman ihtiyacını görüşmek üzere 26-27 Kasım tarihlerinde özel bir zirve düzenlemeyi planlıyor. Reuters'ın 21 Ekim tarihli haberine göre zirvede, Ukrayna'nın yaklaşık 70 milyar avroluk finansman açığının kapatılması ve AB'nin gelecek dönem bütçesine ilişkin seçenekler değerlendirilecek.

AB ülkeleri, yeni bir kredi mekanizması oluşturulması, mevcut finansman araçlarının genişletilmesi ve uluslararası ortakların katkılarının artırılması gibi seçenekleri ele alacak. Bununla birlikte 70 milyar avroluk ilave kaynağın hangi ülkeler tarafından, hangi oranlarda ve hangi finansman mekanizmaları üzerinden karşılanacağı henüz kesinleşmedi.