Yunanistan, Mısır ve GKRY'den Doğu Akdeniz'de yeni savunma adımı

Yunanistan, Mısır ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Doğu Akdeniz'deki askeri iş birliğini ileri taşıyacak yeni bir ortak bildiriye imza attı. Kahire'de imzalanan metinde üç ülkenin bölgedeki doğal gaz sahaları, tedarik hatları ve açık deniz enerji altyapısının korunmasına yönelik ortak mekanizmaları güçlendirmesi kararlaştırıldı.

Üç ülkenin savunma bakanlarını bir araya getiren toplantıda, gelecekte ortaya çıkabilecek tehditlere karşı “hızlı ve birleşik” müdahale kapasitesinin geliştirilmesi konusunda da mutabakata varıldı. Taraflar ayrıca askeri koordinasyon, bilgi ve değerlendirme paylaşımı ile ortak kabiliyetlerin geliştirilmesini öngören adımlar üzerinde anlaştı.

Doğu Akdeniz'deki enerji altyapısı ortak gündemde

Mısır Savunma ve Askeri Üretim Bakanı Orgeneral Eşref Salim Zahir, Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ve GKRY Savunma Bakanı Vasilis Palmas tarafından 22 Eylül'de imzalanan ortak bildiride Doğu Akdeniz'deki güvenlik ortamına özel vurgu yapıldı. Üç taraf, bölgedeki gaz sahaları, tedarik hatları ve açık deniz enerji altyapısının farklı tehditlere karşı korunmasına yönelik ortak çerçevenin güçlendirilmesinin önemini vurguladı.

Bildiride terörizm, kaçakçılık, düzensiz göç, insan ticareti ve organize suçla mücadele ile deniz seyrüseferinin güvenliğinin sağlanması da üçlü askeri ve güvenlik koordinasyonunun başlıkları arasında sıralandı. Taraflar, mevcut ve gelecekte ortaya çıkabilecek askeri ve güvenlik tehditlerine karşı iletişim, istişare, bilgi paylaşımı ve ortak değerlendirme süreçlerinin yoğunlaştırılmasını da kararlaştırdı.

UNCLOS vurgusu dikkat çekti

Kahire'de imzalanan metinde üçlü iş birliğinin Birleşmiş Milletler Şartı, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS), ilgili uluslararası anlaşmalar ve uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde yürütüleceği belirtildi. UNCLOS vurgusu, Türkiye açısından Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmaları nedeniyle önem taşıyor. Türkiye, sözleşmeye taraf değil ve özellikle adaların deniz yetki alanları üzerindeki etkisine ilişkin Yunanistan ve GKRY'den farklı hukuki tezleri savunuyor.

Yunanistan ile Mısır, 2020 yılında Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının kısmi sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Ankara ise söz konusu anlaşmanın Türkiye'nin kıta sahanlığı haklarını ihlal ettiğini açıklamıştı. Bu nedenle Kahire'deki yeni bildirinin doğrudan Türkiye'yi hedef aldığı belirtilmese de üç ülkenin askeri koordinasyonu deniz yetki alanları ve enerji altyapısının korunmasıyla birlikte ele alması, Doğu Akdeniz'deki güç dengeleri açısından yakından takip ediliyor.

MEDUSA tatbikatları sürecek

Üç ülkenin askeri iş birliğinin sahadaki önemli unsurlarından birini MEDUSA tatbikatları oluşturuyor. Kahire bildirisinde MEDUSA'nın operasyonel koordinasyon ve muharebe hazırlığının geliştirilmesine sağladığı katkıya özel olarak yer verildi. Yunanistan, Mısır ve GKRY'nin silahlı kuvvetlerini bir araya getiren tatbikatlarda hava ve deniz unsurlarının birlikte hareket etmesi, müşterek operasyon kabiliyeti ve farklı kuvvetler arasındaki koordinasyon test ediliyor. Üç ülkenin savunma bakanları, askeri ve savunma iş birliği çerçevesinin daha da güçlendirilmesiyle gelecekte ortaya çıkabilecek farklı tehditlere karşı kolektif ve hızlı müdahale kapasitesinin geliştirilmesini hedefliyor.

Türkiye açısından Doğu Akdeniz dengesi

Kahire'de alınan kararlar, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları, enerji faaliyetleri ve askeri varlığı açısından da önem taşıyor. Ankara'nın bölgede izlediği politika, Türkiye'nin kıta sahanlığı hakları ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin haklarının korunması üzerine şekilleniyor.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki önemli hamlelerinden biri, 2019 yılında Libya ile imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası olmuştu. Ankara bu anlaşmayla Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı tezlerini hukuki bir çerçeveye taşırken Yunanistan ve GKRY anlaşmaya karşı çıkmıştı.

Öte yandan Türkiye ile Mısır arasında son yıllarda başlayan normalleşme süreci de bölgedeki dengeler açısından önemini koruyor. Ankara ve Kahire arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden büyükelçilik seviyesine çıkarılmasıyla iki ülke arasındaki temaslar artarken, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına yönelik kapsamlı bir anlaşma henüz bulunmuyor.

Yunanistan, Mısır ve GKRY'nin Kahire'deki son bildirisi ise Doğu Akdeniz'deki mevcut üçlü mekanizmayı askeri koordinasyon, enerji altyapısının korunması ve ortak müdahale kapasitesi üzerinden daha ileri bir seviyeye taşımayı hedefliyor. Üç ülkenin savunma bakanlarının bir sonraki üçlü toplantısının 2027 yılında Yunanistan'da gerçekleştirilmesi planlanıyor.