Terörsüz Türkiye çerçeve yasası için ilk onay: 12 madde neleri kapsıyor?

Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin hazırlanan ve PKK/KCK terör örgütünün tasfiyesi sonrasında uygulanacak adli, idari ve güvenlik mekanizmalarını düzenleyen 12 maddelik çerçeve yasa teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda görüşülecek.

Teklifin uygulanabilmesi için PKK/KCK terör örgütü ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki tüm silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin teyidine ilişkin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla düzenlemede öngörülen mekanizmalar devreye girecek.

Düzenleme; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası yapma suçlarının yanı sıra örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ile örgüt lehine işlenen ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunan suçları kapsayacak.

Soruşturma ve kovuşturmalar ertelenecek

Teklif kapsamında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar ertelemenin dışında tutulacak.

Bunun dışındaki kapsama giren suçlarda, üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenecek.

PKK'lıların silahlarını ateşe atarak yakması, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin çağrısıyla başlayan "Terörsüz Türkiye" sürecinin en somut ve sembolik adımı olarak 11 Temmuz 2025 tarihinde gerçekleşmiştir.

Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek. Suçlara ilişkin dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller de erteleme dönemi boyunca muhafaza edilecek. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında tasfiye kararı verilerek bunlar Hazineye irat kaydedilecek.

Cumhuriyet savcısının verdiği kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Mahkemelerin kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin kararlarına karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilecek.

MGK Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenen ancak teklif kapsamına giren suçlar nedeniyle bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmalar ise oluşturulacak Kurulun iznine bağlı olacak.

Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri değerlendirilecek

Erteleme kararı kapsamındaki suçlar nedeniyle uygulanmış tutuklama ve adli kontrol tedbirleri; dosyanın bulunduğu aşamaya göre yetkili hakim veya mahkeme, bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtayın ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirilecek. Gerekli koşulların bulunması halinde tedbirlerin kaldırılmasına karar verilecek.

Erteleme kapsamına giren ve istinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar hakkında ise bozma kararı verilecek.

Söz konusu silah yakma olayı, Süleymaniye kentine bağlı Surdaş nahiyesinde yer alan Casene Mağarası'nda gerçekleşti.

Erteleme kararları bu amaçla oluşturulacak özel bir sisteme kaydedilecek. Söz konusu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim ya da mahkeme tarafından talep edilmesi halinde belirlenen amaç doğrultusunda kullanılabilecek.

Yeniden terör suçu işlenirse erteleme kaldırılacak

Erteleme süresi içerisinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde soruşturma veya kovuşturmaya ilişkin erteleme kararı kaldırılacak ve adli süreç kaldığı yerden devam edecek. Mahkumiyet halinde verilen cezanın infazı da düzenlemedeki erteleme mekanizmasından yararlanamayacak.

Erteleme süresinin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde ise kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilecek.

Teklif, kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerinin infazına ilişkin de ayrı bir erteleme mekanizması öngörüyor.

Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilenler bu düzenlemenin dışında tutulacak.

Kendilerini "Barış ve Demokratik Toplum Grubu" olarak adlandıran grup, aralarında örgütün üst düzey yöneticilerinden Bese Hozat’ın da (Hülya Oran) bulunduğu bir düzenle ellerindeki silahları içinde ateş bulunan dev bir kazana atarak imha etti

Diğer kapsamdaki suçlardan toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı 5 yıl, toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle infaz hakiminin kararıyla ertelenecek.

Erteleme süresince ceza zamanaşımı işlemeyecek ve düzenlemenin uygulanması müsadere kararlarının yerine getirilmesine engel olmayacak.

İnfazı ertelenen kişinin bu süre içerisinde terör suçlarından birini işlemesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve cezanın infazına devam edilecek. Erteleme döneminin suç işlenmeden tamamlanması durumunda ise verilen ceza infaz edilmiş sayılacak. Erteleme kararlarının takibini Cumhuriyet başsavcılıkları yapacak.

Süreci üst düzey Kurul takip edecek

Teklif kapsamında yürütülecek faaliyetlerin uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir Kurul oluşturulacak.

Kurulda Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.

İhtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturulabilecek; bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişiler Kurul ve komisyon toplantılarına davet edilebilecek. Sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapılabilecek.

Kurulun sekretarya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülecek.

Silah, mühimmat ve patlayıcılar kayıt altına alınacak

Teklifin 8'inci maddesiyle örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer tüm malzemelerin kayıt altına alınması öngörülüyor.

Silah ve diğer malzemelerin kayıt altına alınması ile bunlar hakkında uygulanacak usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.

İmha edilen silahların seri numaraları ve listesi, töreni izleyen yetkililere ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerine teslim edildi.

Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin ise PKK/KCK'nın fiili varlığına son verdiği ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğine ilişkin güvenlik kurumlarının tespitini teyit eden MGK Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde başvuruda bulunması gerekecek.

Başvurular, kişilerin bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı olarak yapılacak.

Görevlilere yasal güvence getiriliyor

Teklif kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına verilen görevler ivedilikle yerine getirilecek. Düzenlemenin amaç ve faaliyetleri kapsamında kendilerine verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hüküm altına alınacak. Teklifin 11'inci maddesi yürürlüğe, 12'nci maddesi ise yürütmeye ilişkin hükümleri düzenliyor.

TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen 12 maddelik Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'nin bir sonraki aşaması TBMM Genel Kurulu olacak.

Terörsüz Türkiye çerçeve yasanın 12 maddesi

Madde 1 – Amaç ve kapsam: PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK Kararı ile teyit edilerek Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından uygulanacak işlemleri düzenliyor. Örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası ile örgütün faaliyetleri kapsamında veya örgüt lehine işlenen belirli suçlar düzenleme kapsamına alınıyor.

Madde 2 – Tanımlar: Kanunda geçen "örgüt", PKK/KCK terör örgütü ve bağlı bütün oluşumları; "Kurul" ise 7'nci madde kapsamında oluşturulacak yapıyı ifade ediyor.

Madde 3 – Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi: MGK Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanması şartıyla, kapsamdaki suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmaların suçun ceza sınırına göre 5 veya 10 yıl ertelenmesini öngörüyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar kapsam dışında tutuluyor. Erteleme döneminde dava zamanaşımı işlemeyecek, deliller muhafaza edilecek ve müsadereye konu değerler hakkında tasfiye kararı verilecek.

Madde 4 – Koruma tedbirleri ve kanun yolu: Erteleme kapsamındaki dosyalarda tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin yetkili yargı mercilerince yeniden değerlendirilmesini düzenliyor. Koşulların bulunması halinde tedbirler kaldırılabilecek. İstinaf veya temyiz incelemesindeki dosyalar hakkında bozma kararı verilecek.

Madde 5 – Erteleme kararları ve yeniden suç işlenmesi: Erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesini öngörüyor. Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde karar kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek. Sürenin suç işlenmeden tamamlanması halinde kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilecek.

Madde 6 – Mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi: Kapsama giren suçlardan toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazının 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazının 10 yıl ertelenmesini öngörüyor. Kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile belirlenen istisnalar kapsam dışında kalacak. Erteleme süresinde yeni bir terör suçu işlenirse infaza devam edilecek; süre suç işlenmeden tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılacak.

Madde 7 – Takip, koordinasyon ve uygulama: Sürecin Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığındaki Kurul tarafından takip edilmesini ve değerlendirilmesini düzenliyor. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri bulunacak. İhtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturulabilecek ve Kurulun sekretarya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülecek.

Madde 8 – Silah ve malzeme teslimi: Örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınmasını düzenliyor. Uygulanacak usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Madde 9 – Başvuru süresi: Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, gerekli MGK Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı başvuruda bulunmasını öngörüyor.

Madde 10 – Görev ve sorumluluk: Kanun kapsamında verilen görevlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilmesini düzenliyor. Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında görev yapan kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hükme bağlanıyor.

Madde 11 – Yürürlük: Kanunun yürürlüğe girişine ilişkin hükümleri düzenliyor.

Madde 12 – Yürütme: Kanun hükümlerinin yürütülmesine ilişkin düzenlemeyi içeriyor.