Pakistan’dan Libya’ya 4 milyar doları aşan silah anlaşması

Pakistan, tarihinin en yüksek bedelli savunma ihracatlarından birine imza atarak Libya’nın doğusunda konuşlu Libya Ulusal Ordusu’na (LNA) yönelik kapsamlı bir silah paketi konusunda anlaşmaya vardı. Reuters ve savunma odaklı yayın Army Recognition tarafından aktarılan bilgilere göre anlaşmanın toplam tutarı 4 milyar doların üzerinde bulunuyor.

Çok yıllı teslimat planı

Pakistanlı yetkililer, anlaşmanın Bengazi’de yapılan üst düzey görüşmelerin ardından kesinleştiğini bildirdi. Görüşmede Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Asim Munir ile LNA Başkomutan Yardımcısı Saddam Halife Hafter’in yer aldığı, teslimatların ise yaklaşık iki buçuk yıla yayılan bir takvimde gerçekleştirilmesinin planlandığı ifade edildi.

Taslak metinde, paketin 16 adet JF-17 savaş uçağı ile 12 adet Super Mushak eğitim uçağını kapsadığı belirtiliyor. Bir Pakistanlı yetkili bu listenin doğru olduğunu doğrularken, pakette yer alan bazı kalemlerin miktarlarında değişiklik olabileceğini aktardı. Farklı kaynaklar, toplam bedelin 4 milyar ile 4,6 milyar dolar aralığında olduğunu dile getirdi.

BM silah ambargosu yeniden gündemde

Anlaşma, Libya’ya yönelik Birleşmiş Milletler silah ambargosu nedeniyle uluslararası alanda yakından izleniyor. Şubat 2011’den bu yana yürürlükte olan ambargo kapsamında, Libya’ya silah ve askerî teçhizat transferleri için BM Güvenlik Konseyi onayı gerekiyor. Tarafların bu kapsamda herhangi bir muafiyet başvurusu yapıp yapmadığına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor.

Pakistanlı yetkililer ise anlaşmanın BM kısıtlamalarını ihlal etmediğini savunuyor. Avrupa Birliği’nin, ambargonun uygulanmasını izlemek amacıyla yürüttüğü deniz ve hava gözetim faaliyetleri de sürecin seyrini etkileyebilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Libya’daki askerî dengeye etkisi

Anlaşmanın Libya’daki mevcut askerî dengeler açısından dikkat çekici sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor. Halife Hafter liderliğindeki LNA, ülkenin doğu ve güneyinde geniş alanları ve stratejik petrol sahalarını kontrol ederken, batıda Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükûmeti bulunuyor.

Bu çerçevede, 16 uçaklık bir savaş filosunun klasik anlamda hava üstünlüğü sağlamaktan ziyade, hızlı taarruz görevleri, petrol altyapısının korunması ve caydırıcılık amaçlı devriye faaliyetleri için kullanılabileceği değerlendiriliyor.

JF-17 ve Super Mushak öne çıkıyor

Anlaşmanın en önemli unsurlarından biri JF-17 savaş uçakları olarak gösteriliyor. Pakistan Havacılık Kompleksi verilerine göre JF-17’nin azami kalkış ağırlığı 13 bin 500 kilogram, azami hızı Mach 1.6 ve servis tavanı 55 bin 500 feet seviyesinde bulunuyor. Uçak, yedi harici istasyonda yaklaşık 3 bin 700 kilogram sınıfında mühimmat taşıyabiliyor.

Pakistan, JF-17’yi uluslararası pazarda, Batılı tedarik zincirlerine bağımlı olmayan ve görece düşük maliyetli bir çok rollü platform olarak tanıtıyor. Libya açısından bu durum, yedek parça temini ve sürdürülebilirlik başlıklarında belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.

Paket kapsamında yer alan 12 adet Super Mushak eğitim uçağı ise pilot eğitim zincirinin yeniden kurulmasına katkı sağlamayı hedefliyor. Textron Lycoming IO-540 motoruyla donatılan ve 260 beygir güç üreten uçak, temel uçuş eğitimi görevleri için kullanılıyor.

Savunma ihracatında yön değişimi

Anlaşmanın küresel savunma pazarı açısından da dikkat çekici olduğu ifade ediliyor. ABD ve Avrupa merkezli üreticilerin hâkim olduğu pazarda, Pakistan gibi bir Küresel Güney ülkesinin bu ölçekte bir savaş uçağı ihracatına imza atması nadir bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Pakistan yönetimi, savunma ihracatını genişletme hedefi doğrultusunda hava araçları, zırhlı sistemler, mühimmat ve deniz platformlarını kapsayan bir sanayi portföyünü ön plana çıkarıyor. Libya ile yapılan bu anlaşma da, tek seferlik bir satıştan ziyade uzun vadeli askerî iş birliği ve ortak eğitim başlıklarını içeren bir çerçeve olarak tanımlanıyor.

Petrol gelirleri finansmanda belirleyici

Anlaşmanın mali detayları kamuoyuyla paylaşılmasa da Libya ekonomisinin petrol gelirlerine dayalı yapısı önemli bir arka plan sunuyor. Petrol ihracatı, Libya’daki aktörler için temel döviz kaynağı olmayı sürdürüyor ve LNA’nın çok yıllı bir tedarik planını müzakere edebilmesini mümkün kılıyor.

Uçakların yeterli yedek parça, mühimmat ve eğitim altyapısıyla teslim edilmesi hâlinde LNA’nın son yıllarda Libya’daki en düzenli muharip jet kapasitesine sahip güçlerden biri hâline gelebileceği değerlendiriliyor.