Mısır, Çin yapımı HQ-9B hava savunma sistemini envanterine aldığını doğruladı

Mısır, 2017'den bu yana gündemde olan Çin yapımı HQ-9B uzun menzilli hava savunma sistemini resmen envanterine kattığını açıkladı. Açıklama, emekli Tümgeneral Samir Farag tarafından Sada El-Balad televizyon kanalında yapılan bir röportajda geldi. Farag, Mısır’ın hava savunma ağı içinde modern sistemlerin yer aldığını belirterek, HQ-9B'nin Rus yapımı S-400 sistemine denk kabiliyetlere sahip olduğunu vurguladı.

Lojistik hareketler ve satın alma geçmişi

Military Africa'nın haberine göre sistemin Mısır tarafından edinildiğine dair ilk işaretler, Temmuz 2025’te Çin’den dönen Mısır Hava Kuvvetleri’ne ait Il-76MF tipi kargo uçaklarının Pakistan üzerinden geçiş yapmasıyla ortaya çıkmıştı. Bu hareketlilik, sistemin Çin’den sevk edildiği yönündeki iddiaları güçlendirmişti. Ayrıca, Mısır’ın HQ-9B’yi ilk kez 2017’deki Egypt Defence Expo (EDEX) etkinliğinde gündeme getirdiği ve satın alma sürecinin o tarihlerde başladığı değerlendiriliyor.

Bölgesel tehditler ve savunma ihtiyacı

Mısır’ın bu sistemi edinme kararı, özellikle bölgede artan güvenlik tehditleri bağlamında şekillendi. İsrail’le yaşanan Gazze odaklı gerginlikler, Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki askeri faaliyetleri ve 2011 yılında NATO’nun Libya’ya yönelik müdahalesi, Mısır’ın bağımsız hava savunma kapasitesini artırma yönündeki kararlılığını pekiştirdi. HQ-9B’nin düşük radar izine sahip hedefleri ve güdümlü mühimmatları tespit edip imha edebilme yeteneği, bu ihtiyaca doğrudan yanıt veriyor.

Çin ile artan askeri iş birliği

HQ-9B’nin tedariki, Mısır’ın son yıllarda Pekin ile geliştirdiği savunma iş birliği çerçevesinde değerlendiriliyor. Daha önce Wing Loong-1D insansız hava araçlarını tedarik eden Mısır, şimdi de Çin yapımı stealth savaş uçaklarına ilgi göstermeye başladı. Bu eğilim, Mısır’ın Batılı tedarikçilere olan bağımlılığını azaltma ve savunma teknolojisinde daha esnek bir pozisyon kazanma stratejisini ortaya koyuyor.

Batı kaynaklı engeller yön değişikliğini hızlandırdı

Son yıllarda Batılı ülkelerden kaynaklanan tedarik sıkıntıları, Mısır’ın yönünü Çin gibi alternatif tedarikçilere çevirmesine neden oldu. ABD, Mısır’ın F-16 filosuna modern havadan havaya füzeler satmayı reddetti ve uçaklar hâlâ AIM-7 Sparrow füzeleriyle donatılıyor. Fransa ise Rafale savaş uçakları için uzun menzilli MICA füzelerinin satışını engelledi. Almanya'nın IRIS-T SLM hava savunma bataryalarının teslimatını geciktirmesi ve bu sistemleri 2022 yılında Ukrayna’ya yönlendirmesi de Mısır’ın alternatif arayışını hızlandırdı. Hindistan’ın Akash orta menzilli hava savunma sistemine yönelik ilgisi ise bürokratik nedenlerle ilerleme kaydedemedi.

Buna karşılık, Çin’in HQ-9B sistemi hem kullanıcı kısıtlaması içermemesi hem de daha uygun maliyetli olmasıyla öne çıkıyor. Yaklaşık 1.5 milyar dolar maliyetle bir alaylık sistem temin edilebiliyor. Sistem, operasyonel kullanım veya üçüncü taraflara yeniden satış konusunda da sınırlamalar içermiyor.

HQ-9B’nin teknik özellikleri

HQ-9B, Çin’in CPMIEC firması tarafından geliştirilen iki kademeli uzun menzilli bir hava savunma sistemidir. Füze sistemi, 260 kilometre menzile ve 27 kilometre irtifaya kadar etkinlik sağlayabiliyor. Füzeler Mach 4.2 hıza ulaşabiliyor ve her biri yaklaşık 6.8 metre uzunluğunda olup, 180-200 kilogramlık yüksek patlayıcılı harp başlığı taşıyor. Rehberlik sistemi, ataletsel navigasyon, veri bağlantısı ve terminal fazda aktif radar güdümünü içeriyor. Sistemin radar ağı; yüksek irtifa için Type 305A/B 3D radarlar, alçak irtifa için Type 120 radar ve angajman için H-200 radarını içeriyor. HQ-9B aynı anda 100 hedefi takip edip 6 ila 8 hedefe angaje olabiliyor.

HQ-9B ve S-400 karşılaştırması

HQ-9B sistemi, Rusya'nın S-400 Triumf hava savunma sistemiyle sıkça kıyaslanmaktadır. İki sistemin temel farkları şu şekildedir:

• Menzil: HQ-9B yaklaşık 260 kilometre menzile sahipken, S-400'ün 40N6E füzesiyle bu menzil 400 kilometreye kadar çıkmaktadır.
• İrtifa: HQ-9B, 27 kilometreye kadar hedefleri vurabilirken, S-400 yaklaşık 30 kilometreye kadar etkilidir.
• Füze hızı: HQ-9B füzeleri Mach 4.2 hıza ulaşabilirken, S-400 füzeleri 6 ila 14 Mach arasında değişen hızlara sahiptir.
• Angajman kapasitesi: HQ-9B aynı anda 100 hedefi izleyip 6 ila 8 hedefe angaje olabilirken, S-400 80 hedefi izleyip 36 hedefe angajman yapabilmektedir.
• Radar teknolojisi: Her iki sistemde faz dizinli radarlar kullanılsa da, S-400 daha geniş frekans aralığı ve gelişmiş radar modülleriyle daha hassas hedef tespiti sağlar.
• Maliyet ve kısıtlamalar: HQ-9B daha düşük maliyetli, siyasi kısıtlamalardan arınmış ve ihracat dostudur. S-400 ise daha yüksek maliyetli ve Rusya’nın siyasi koşullarına bağlı kısıtlamalar içerebilmektedir.

Bu yönleriyle HQ-9B, gelişmekte olan ülkeler için daha erişilebilir ve dengeli bir hava savunma çözümüyken; S-400, teknik olarak daha üstün ancak erişim açısından daha sınırlayıcı bir sistemdir.

Bölgesel konuşlanma ve operasyonel avantajlar

HQ-9B, mobil yapısı sayesinde değişken tehdit ortamlarına uyum sağlayabiliyor. Süveyş Kanalı, Kızıldeniz’e açılan bölgeler ve batı Sina gibi stratejik noktalar, sistemin etkin kapsama alanı içinde yer alıyor. Ayrıca, konuşlanma şekliyle Sina’daki demilitarizasyon anlaşmalarına da uyum sağlıyor. Bölgesel yükümlülükleri ihlal etmeksizin savunma alanını genişletiyor.

Mısır’ın entegre hava savunma yapısı içinde HQ-9B

Mısır’ın mevcut hava savunma mimarisi; Rus yapımı Tor-M2 ve Buk-M2 sistemleri, Alman IRIS-T SLM bataryaları ve Amerikan, Fransız ve Rus menşeli radar sistemleriyle entegre bir yapıya sahip. Bunlar arasında AN/TPS-78, Thales GM400 ve 59N6E Protivnik-GE gibi radar sistemleri bulunuyor. Bu altyapı, HQ-9B’nin etkin biçimde entegre edilmesine olanak sağlıyor. Ayrıca MiG-29M savaş uçakları ile uyumlu çalışabilecek şekilde yapılandırılmış durumda. İlerleyen dönemde Çin yapımı J-10C ya da J-31 savaş uçaklarıyla entegrasyon ihtimali de konuşuluyor.

Çin’in sistemleri bölgesel alternatif haline geldi

HQ-9B sistemi şu anda Türkmenistan, Özbekistan, Pakistan ve Fas gibi ülkeler tarafından aktif şekilde kullanılıyor. Sırbistan ise HQ-22 varyantını tercih etmiş durumda. Çin’in savunma ürünleri, Batılı ya da Rus tedarikçilerin çeşitli kısıtlamalarına karşı alternatif olarak değerlendiriliyor. Bu eğilim, Çin savunma sanayisinin Orta Doğu ve Afrika’da artan etkisini de gözler önüne seriyor.

HQ-9B henüz gerçek çatışmalarda kullanılmadı. Ancak Çin ordusunun gerçekleştirdiği tatbikatlarda stealth hedeflere karşı başarılı angajmanlar sağlandığı bildirildi. Bu tatbikatlarda sistemin erken uyarı uçakları ve elektronik harp unsurlarıyla birlikte çalıştığı da kaydedildi. 2022 Zhuhai Havacılık Fuarı’nda sistemin her araca 16 küçük füze yerleştirilmiş yüksek yoğunluklu varyantı da sergilendi. Mısır’ın şu anda standart HQ-9B varyantını kullandığı değerlendiriliyor. Sistem, sahip olduğu radar ve komuta unsurları ile birlikte Mısır’ın hava savunma kapasitesinde stratejik bir boşluğu dolduruyor.