İsrail ile Yunanistan arasında “kaynak kodu” krizi

İsrail ile Yunanistan arasında yaklaşık 3,5 milyar dolar değerindeki “Aşil Kalkanı” hava ve füze savunma sistemi anlaşmasında kaynak kodu tartışması yaşandı. İsrail Füze Savunma Teşkilatı Direktörü Moşe Patel, Yunanistan'ın komuta-kontrol sisteminin kaynak koduna erişemeyeceğini söylerken, İsrail Savunma Bakanlığı daha sonra Atina için ayrı bir “Yunan kaynak kodu” geliştirileceğini açıkladı.

İsrailli yetkili “Hayır” dedi

Patel, Yunanistan merkezli Kathimerini gazetesine verdiği röportajda, Atina'nın hava savunma ağının komuta-kontrol yeteneklerine ilişkin kaynak koda erişip erişemeyeceği sorusuna “Hayır” yanıtını verdi. İsrailli yetkili, kaynak kodunun sistemin kullanım lisansına dahil olmadığını belirterek İsrail'in sistemin bakımını, teknik desteğini ve gelecekte ihtiyaç duyulabilecek geliştirmeleri sağlayacağını ifade etti.

Açıklama Yunanistan'da tartışma başlatırken, muhalefet hükümetten anlaşmanın teknik şartlarına ilişkin açıklama talep etti. Tartışmanın temelinde, Yunanistan'ın kendi hava savunma ağının yazılım mimarisi üzerindeki kontrolünün ne ölçüde bağımsız olacağı sorusu yer aldı.

İsrail'den yeni formül: “Yunan kaynak kodu”

İsrail Savunma Bakanlığı, Patel'in açıklamasının ardından konuya ilişkin yeni bir açıklama yaptı. Bakanlık, Aşil Kalkanı kapsamında İsrail'in teknik bilgi birikiminin Yunan şirketlerine aktarılacağını ve Yunan şirketlerinin sistem için özel bir “Yunan kaynak kodu” geliştireceğini bildirdi.

Açıklamaya göre geliştirilecek bu kod ve daha sonra yapılacak değişikliklerle eklentiler Yunanistan'ın münhasır kontrolünde olacak ve ülkenin operasyonel ihtiyaçlarına göre uyarlanacak. Komuta-kontrol yazılımının geliştirilmesinde Yunan şirketi Scytalis ile İsrailli Rafael'in birlikte çalışacağı belirtildi.

Bu model, İsrail'in kendi operasyonel sistemlerinde kullandığı kaynak kodunun Atina'ya aktarılmasından farklı bir yapı anlamına geliyor. İsrail Savunma Bakanlığı da tartışmanın kendi operasyonel sistemlerinin kaynak koduyla ilgili olduğunu, Aşil Kalkanı kapsamında ise Yunanistan için özel bir kod geliştirileceğini vurguladı.

Muhalefetten kaynak kodu tepkisi

Muhalefetteki Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), hükümetten kaynak kodunun mülkiyeti ve erişim yetkisi konusunda açıklama istedi. PASOK'un savunma alanından sorumlu milletvekili Mihalis Katrinis, Savunma Bakanı Nikos Dendias'ın 23 Temmuz'daki açıklamasında, Yunan Silahlı Kuvvetleri için alınacak sistemlerin kaynak koduna erişim sağlanmaması halinde tedarikin ilerlemeyeceğini söylediğini hatırlattı.

Katrinis, İsrail Savunma Bakanlığının 31 Ağustos'taki açıklamasında ise yeni ulusal komuta ve kontrol altyapısının İsrailli Rafael şirketi tarafından geliştirileceğinin belirtildiğine dikkati çekti. Patel'in açıklamasıyla birlikte iki açıklama arasında çelişki bulunduğunu savunan Katrinis, "Aşil Kalkanı'nın kaynak kodu sonuçta Yunanistan'a mı ait olacak?" sorusunu yöneltti.

Katrinis, konuyu 1 Eylül'de parlamentoya taşıdıklarını ve Savunma Bakanlığından yazılı yanıt beklediklerini belirterek, milyarlarca avroluk savunma tedarikinde ulusal çıkarların korunması açısından kaynak kodu meselesinin önemine işaret etti. PASOK, anlaşmanın teknik ve hukuki hükümlerinin kamuoyuna açıklanmasını talep etti.

Eski Başbakan Aleksis Çipras'ın kurduğu Yunan Sol İttifakı (ELAS) da İsrailli yetkilinin açıklamasının ardından hükümeti eleştirdi. Parti, Yunanistan'ın komuta ve kontrol sistemiyle bağlantılı kaynak koda erişememesinin sistemin yönetimi ve ulusal çıkarların korunması bakımından ciddi soru işaretleri oluşturduğunu savundu.

ELAS, Yunanistan'ın sistem üzerinde tam denetim sahibi olmaması halinde ülkenin dışa bağımlı hale gelebileceği uyarısında bulundu. Böylece tartışma yalnızca yazılım erişimiyle sınırlı kalmayarak, Aşil Kalkanı'nın uzun vadeli işletilmesi ve Yunanistan'ın savunma alanındaki teknolojik bağımsızlığı başlıklarına da taşındı.

Yunan basınında da anlaşmanın kaynak koduna ilişkin farklı ifadeler kullanılması dikkat çekti. Efimerida ton Syntakton gazetesi, İsrail tarafından yapılan son bilgilendirmede Yunan Silahlı Kuvvetleriyle teknoloji transferi ile yazılım ve teknolojinin ortak kullanımından söz edildiğini ancak kaynak kodunun teslim edileceğinin açıkça belirtilmediğini yazdı.

3,5 milyar dolarlık savunma ağı

İsrail ve Yunanistan, Aşil Kalkanı projesi için 31 Ağustos'ta yaklaşık 3 milyar avro, yani 3,5 milyar dolar değerinde anlaşma imzaladı. Sistem; Rafael'in Spyder ve David's Sling sistemleri ile İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen Barak MX sistemlerini ve çok görevli radarları bir araya getirecek.

Projenin temel unsurlarından biri, farklı hava savunma sistemlerinin tek bir komuta-kontrol ağı üzerinden yönetilmesi olacak. Yunanistan'ın hava savunma mimarisinin mevcut sistemlerle birlikte çalışması ve tehditlere karşı ortak bir yapı oluşturması hedefleniyor.

Kaynak kodu tartışması ise Atina'nın sistem üzerinde uzun vadede ne ölçüde teknik ve operasyonel bağımsızlığa sahip olacağı sorusunu gündeme getirdi. Ancak İsrail'in son açıklaması, Yunanistan için geliştirilecek kaynak kodunun Atina'nın kontrolünde tutulacağını ortaya koydu. Bu nedenle mevcut tablo, Yunanistan'ın İsrail'in kendi sistemlerine ait kaynak kodunu alması değil, proje kapsamında kendisine özel bir komuta-kontrol yazılımı geliştirilmesi şeklinde görünüyor.