İspanya’dan katapultlu uçak gemisinde tarihi adım

İspanyol Donanması’nın gelecekteki CATOBAR sistemli (katapult ile fırlatma ve yakalama) uçak gemisi projesi, 25 Haziran 2025 tarihinde kamuoyuna açıklandı.

Devlet destekli gemi inşa şirketi Navantia tarafından yürütülecek olan bu proje, İspanya’nın deniz kuvvetleri tarihinde yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor. EFE Noticias haber ajansının aktardığına göre, projenin hedefi Fransa’nın Charles de Gaulle gemisine benzer konvansiyonel bir uçak gemisi inşa etmek.

Yaşlanan AV-8B Harrier II filosunun emekliye ayrılmasına hazırlanan İspanya, F-35 satın almaktan kaçınarak farklı bir stratejik yol izliyor: Klasik kalkış ve iniş yapabilen sabit kanatlı savaş uçaklarına kapı açacak CATOBAR sistemi.

Navantia şirketi, Türkiye’nin ilk amfibi hücum gemisi TCG Anadolu’nun tasarımı ve geliştirilmesi için Türkiye'deki Sedef Tersanesi'ne tasarım, teknoloji transferi, ekipman ve teknik yardım sağlamasıyla biliniyor.

30 savaş uçağı kapasiteli, konvansiyonel tahrikli uçak gemisi

Navantia, Donanma'nın direktifleri doğrultusunda yeni geminin fizibilite çalışmalarına başladı. Mevcut STOVL (kısa kalkış/dikey iniş) merkezli hava platformlarının aksine, CATOBAR sistemi gelişmiş sabit kanatlı uçakların kullanımını mümkün kılacak.

Tasarımda F-35, Rafale M ve gelecekte geliştirilecek FCAS türevlerinin operasyonel olabilmesi hedefleniyor. Yeni uçak gemisinin nükleer yerine konvansiyonel enerjiyle çalışacak olması, Madrid’in nükleer enerjiye karşı temkinli duruşunu yansıtırken, uzun menzilli görevlerde lojistik zorlukları da beraberinde getirebilir.

İspanya, Juan Carlos I sınıfı amfibi hücum gemisi baz alınarak ikinci bir LHD platformu daha planlıyor. Bu da ülkenin tarihinde ilk kez üç farklı hava platformlu deniz aracı işletmesini gündeme getiriyor.

Harrier sonrası dönem için stratejik hazırlık

İspanya’nın AV-8B Harrier filosunun ömrünü tamamlamaya yaklaşması ve F-35B’ye dair resmi bir satın alma süreci başlatılmamış olması, Donanma’yı daha geniş kapsamlı ve uzun vadeli geçerliliği olan CATOBAR sistemine yönlendirdi.

Bu yönelim, müttefik kuvvetlerle entegrasyonu kolaylaştırırken, ileride geliştirilecek altıncı nesil uçakların (örneğin FCAS) da kullanılabilir olmasına zemin hazırlıyor. Platform ayrıca hava erken uyarı (AEW&C) İHA’ları veya havadan yakıt ikmali sistemleri gibi yetenekleri de destekleyebilir hale gelecek.

NATO için yeni rol: Akdeniz ve Atlantik’te caydırıcılık artıyor

Yeni uçak gemisi, İspanya’nın NATO içindeki görev payını artıracak ve Akdeniz ile Atlantik bölgesindeki deniz gücünü derinleştirecek. Fransa ve İtalya’nın benzer girişimlerinin ardından İspanya’nın bu adımı, Avrupa’nın deniz havacılık kapasitesini ortaklaştırabilecek çok uluslu görev gruplarının oluşumuna katkı sağlayabilir.

CATOBAR sistemleri, STOVL doktrinlerinin aksine, daha ağır silah yükleri, daha uzun görev menzili ve daha fazla uçak çeşidine ev sahipliği yapabilme avantajı sağlıyor.

Maliyetli ama stratejik bir yatırım

Bu ölçekte bir uçak gemisinin maliyeti henüz resmî olarak açıklanmasa da entegre savaş sistemleri, iki katapult, yakalama donanımları ve gelişmiş elektronik altyapıyla birlikte milyarlarca avroyu bulması bekleniyor. Henüz bir sözleşme imzalanmasa da Navantia’nın projeye başlaması Madrid yönetiminin kararlılığını ortaya koyuyor.

Şirketin Airbus ile ortak yürüttüğü SIRTAP İHA projesi gibi yan sistemlerin de LHD gemilerinde konuşlandırılması planlanıyor. Gemiyle birlikte kullanılacak hava unsurları konusunda seçenekler hâlâ açık: F-35C, Rafale M ya da yerli geliştirilecek FCAS platformları değerlendiriliyor.

Yalnızca askeri değil, doktrinsel bir değişim

İspanya’nın CATOBAR sistemli uçak gemisi hamlesi, sadece donanmanın kapasitesini artırmakla kalmayıp, ülkenin stratejik yöneliminde, savunma sanayii vizyonunda ve askeri doktrininde de köklü bir değişimi simgeliyor. Eğer bu proje hayata geçerse İspanya, Avrupa’da Fransa ve İtalya’nın ardından tam kapasiteli CATOBAR özellikli uçak gemisine sahip üçüncü ülkesi olacak. Böylece NATO’nun yüksek yoğunluklu deniz operasyonlarına hazırlığı güçlenirken, İspanya da ittifak içindeki gücünü korumaya çalışacak.