İran'ın füzeleri İsrail'e kaç dakikada ulaşıyor?

İran, Orta Doğu bölgesindeki en büyük ve en çeşitli füze envanterine sahip ülkelerden biridir.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanı General Kenneth McKenzie, 2022 yılında İran’ın 3.000’den fazla balistik füze envanterinde bulundurduğunu açıklamıştı. Bu sayı, kara saldırılarında kullanılan seyir füzelerini kapsamamakta olup, İran’ın kara tabanlı füze gücünün büyüklüğünü gösteriyor.

Son yıllarda İran, füzelerinin doğruluk ve hedef hassasiyetinde önemli ilerlemeler kaydetti; bu da onları bölgesel güçler ve özellikle İsrail gibi rakipleri için giderek daha ciddi bir tehdit haline getirdi.

Haliyle İsrail ile çatışmalar başlayacağı zaman, bu füze envanterinden füzeleri kullanmasına kesin gözüyle bakılıyordu. Nitekim Gerçek Vaat Operasyonları kapsamında İsrail’e yönelik saldırılarda İran, bu füzeleri kullandı.

İran’ın füzeleri İsrail’e ne kadar sürede ulaşıyor?

İran ile İsrail arasındaki mesafe yaklaşık 1.500 kilometredir. Bu mesafeye uygun olan İran füzeleri, genellikle Orta Menzilli Balistik Füze (MRBM) kategorisinde yer alıyor. Bu füzelerin menzilleri yukarıdaki tablodan anlaşılacağı gibi 1.300 ila 2.000 kilometre arasında değişirken, balistik füzelerin seyir hızları saatte yaklaşık 4.000 ila 7.000 kilometre, yani Mach 3 ile Mach 6 arasında olabilir. Ancak güncel verilere bakıldığında İran'ın çok daha hızlı füzelere sahip olduğu belirtiliyor.

Bu hızlara dayanarak, İran’dan İsrail’e füzelerin ulaşma süresi yaklaşık 15 ila 25 dakika arasında değişir. Özellikle Shahab-3, Fettah-1, Emad ve Siccil gibi MRBM sınıfındaki füzeler, 1.300 ila 2.000 kilometre menzilleri sayesinde İsrail’e 20 dakikadan daha kısa sürede ulaşabilirler.

İşte İran’dan İsrail’e ulaşabilecek, menzili 1.300 km ve üzeri olan füzeleri, yakıt tipi, ortalama hızları ve tahmini ulaşma süreleriyle birlikte gösteren tablo:

Zaman tünelinde geriye yolculuk: İran’ın füze envanterine kısa bir bakış

2015 yılında İran, kendi kendine belirlediği 2.000 kilometrelik füze menzili sınırını kamuoyuna duyurdu. Ancak bu sınırlama, İran’ın gerekirse esnetebileceği bir politika halini alacağı belliydi. Daha hafif başlıklarla daha kısa menzilli füzelerin menzilini uzatarak bu sınırı aşması mümkündü.

İran’ın erken dönemde sıvı yakıtlı füzelere olan bağlılığı, son yıllarda katı yakıtlı füzelere ağırlık vermesiyle yer değiştirdi. Katı yakıtlı füzeler, daha hızlı hazır hale gelmeleri ve daha zor tespit edilmeleri nedeniyle stratejik avantaj sağlıyor. Bu eğilimin yakın gelecekte de devam edeceği şüphesizdir.

Çoğu İran balistik füzesi, nükleer başlık taşıma kapasitesine sahiptir ve bu durum uluslararası toplumda uzun süredir ciddi kaygılara yol açıyor.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararı, İran’ı nükleer başlık taşıma potansiyeline sahip balistik füze faaliyetlerinden sekiz yıl boyunca uzak durmaya çağırmıştı. Ancak bu kısıtlama, Ekim 2023’te sona ermiş bulunuyor. Gerçi kısıtlamalar yürürlükteyken dahi İran, nükleer silah taşıyabilecek balistik füzeler ve benzer teknolojilere sahip uzay fırlatma araçları geliştirmeyi sürdürdü.

2017’den itibaren İran, özellikle Irak’taki ABD üslerine yönelik balistik füze saldırıları dâhil olmak üzere birden fazla askeri operasyonlarda bu silahlarını kullandı. Yemen’deki Husiler gibi müttefiklerine füze transferi yaparak Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki sivil bölgeleri hedef almalarına destek verdi.

Son dönemlerde ise Kızıldeniz üzerindeki ticari gemilere yönelik tacizlerde bu füzelerin etkisi gözlemlendi. Bazı raporlara göre İran, bu füze teknolojilerini Rusya’ya da satmayı değerlendirdiği biliniyordu. Nitekim Rusya – Ukrayna savaşı başladığında bu yönde haberler gelmeye başladı ve kısa süre sonra böyle bir desteğin varlığı kabul edildi.

İsrail, İran füzelerini nasıl önlemeye çalışıyor?

İsrail bağlamında değerlendirildiğinde; İran’ın sahip olduğu bu geniş ve gelişmiş füze cephaneliği, Tel Aviv ve çevresindeki kritik altyapı ile askeri üsler için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle 1.500 ila 2.000 kilometre menzilli orta menzilli balistik füzeler, İran’dan İsrail’in merkezine dakikalar içinde ulaşabilmektedir. Bu durum, İsrail’in erken uyarı ve savunma sistemlerine karşı yüksek hızlı, hassas ve çeşitli füze tehditleri ile karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

İran’dan fırlatılan bir füzenin İsrail’e ulaşması ortalama 5 ila 20 dakika sürerken, İsrail’in erken uyarı sistemlerinin bu füze hakkında saniyeler içinde bilgi toplaması gerekir. Bu kısa sürede, İsrail’in hava savunma sistemleri füzeyi tespit edip uygun önleyici füzeleri ateşlemek zorundadır.

Hipersonik füzeler ve manevra kabiliyeti yüksek balistik füzeler, savunma sistemlerinin müdahalesini zorlaştırır, çünkü hızları ve uçuş profilleri tespit ve imhayı güçleştirir.

İsrail, bu yüzden sürekli savunma teknolojilerini yenilemekte, yapay zeka destekli erken uyarı ve otomatik karşı tedbir sistemleri geliştirmektedir. Dolayısıyla İsrail’in çok katmanlı hava savunma ağı, bu tehditlere karşı sürekli alarm durumundadır. Ancak füze hızları ve çeşitliliği, savunmanın zorluk derecesini artırmaktadır. Savunma sistemlerinin başarısı, füzenin türü, hızı, menzili ve sayısına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

İsrail, bölgedeki füze tehditlerine karşı dünyadaki en gelişmiş hava savunma ağlarından birine sahiptir. Füzelere karşı uygulanan temel savunma katmanları şunlardır:

• İlk Uyarı ve Radar Sistemleri: İsrail’in erken uyarı radarları, füzenin fırlatılmasıyla birlikte yörüngeyi tespit eder ve füzenin varış noktasını hızlıca belirlemeye çalışır. Bu sistemler, füzenin hızına ve türüne göre savunma sistemlerine anında bilgi aktarır.
• Demir Kubbe (Iron Dome): Kısa menzilli roket ve topçu mermilerine karşı tasarlanmıştır. Genellikle İsrail’in güneyinde Hamas veya Hizbullah kaynaklı kısa menzilli tehditlere karşı kullanılır. Orta ve uzun menzilli balistik füzelerde etkinliği sınırlıdır.
• Davut Sapanı (David’s Sling): Orta menzilli balistik füzeler ve seyir füzelerine karşı geliştirilmiştir. İran kaynaklı orta menzilli füzeleri durdurmak için kritik bir savunma katmanıdır. Yüksek hızdaki ve manevra yapabilen balistik füzelerle başa çıkabilir.
• Arrow (Hetz) Sistemi: Uzun menzilli balistik füzelere karşı geliştirilmiş roket savunma sistemidir. İsrail’in stratejik savunma hattının en üst katmanını oluşturur. İran’dan gelecek uzun menzilli balistik füzeler için kritik öneme sahiptir.