İran ve Rusya'nın 500 milyon avroluk gizli silah anlaşması imzaladığı iddia edildi

İran ve Rusya'nın, Tahran'ın hava savunma kabiliyetlerini artırmak amacıyla 500 milyon avro değerinde gizli bir silah tedarik anlaşmasına vardığı bildirildi. İki ülke arasındaki askeri iş birliği kapsamında imzalanan bu dev kontrat, 500 adet 9K333 Verba omuzdan atılan hava savunma sistemi (MANPADS) ve bu sistemlerde kullanılacak 2 bin 500 adet 9M336 füzesini kapsıyor.

Aralık 2025'te Moskova'da imzalandığı belirtilen anlaşmanın, Rus devlet silah ihracat şirketi Rosoboronexport ile İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı (MODAFL) arasında gerçekleştiği ifade ediliyor. Tedarik takvimine göre ana teslimatların 2027 ile 2029 yılları arasında üç aşamada tamamlanması planlanırken, bazı sistemlerin şimdiden İran'a ulaştırılmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.

Alçak irtifa hava savunmasında yeni katman

İran'ın bu hamlesi, geçtiğimiz dönemde yaşanan bölgesel gerilimlerin ve stratejik tesislerine yönelik hava operasyonlarının ardından savunma ağını yeniden yapılandırma çabası olarak değerlendiriliyor. Özellikle radar ağlarına ve sabit savunma noktalarına yönelik hassas saldırıların ardından Tahran, merkezi bir komutaya veya sabit radar tesislerine bağımlı olmayan, hareket kabiliyeti yüksek alçak irtifa sistemlerine odaklanıyor.

Verba sistemlerinin, İran'ın mevcut hava savunma mimarisindeki boşlukları doldurması ve özellikle helikopterler, insansız hava araçları (İHA) ve düşük irtifada seyreden seyir füzelerine karşı caydırıcılık sağlaması hedefleniyor. Kontrat kapsamında füzelerin yanı sıra, gece operasyon kabiliyetini artırmak amacıyla 500 adet Mowgli-2 gece görüş ekipmanının da teslim edileceği kaydedildi.

Teknik kapasite ve harekat yetenekleri

NATO kod adı "SA-29 Gizmo" olan 9K333 Verba, Rus savunma sanayi tarafından 9K338 Igla-S sisteminin halefi olarak geliştirildi. Sistemin en dikkat çekici özelliği, ultraviyole, yakın kızılötesi ve orta kızılötesi spektrumlarda çalışan üç kanallı optik arayıcı başlığa sahip olmasıdır.

Bu teknoloji, füzenin hedefi sahte ısı fişeklerinden (flare) ayırt etmesini ve düşük termal iz bırakan hedefleri daha hassas bir şekilde takip etmesini sağlıyor.

6 kilometre menzile ve 4,5 kilometre irtifaya kadar etkili olabilen sistem, yaklaşık 17 kilogramlık toplam ağırlığıyla küçük mobil timler tarafından kolayca taşınabiliyor. Verba ayrıca, "Barnaul-T" komuta mimarisine entegre edilebilme özelliği sayesinde diğer radar ve erken uyarı sistemlerinden gelen verilerle eş zamanlı olarak hedefe yönlendirilebiliyor.

Bölgesel dengeler ve askeri hareketlilik

Anlaşmanın detaylarının ortaya çıktığı dönemde, Rusya ve İran arasındaki kargo uçuşlarındaki artış da dikkat çekiyor. Son dönemde Rusya’nın Mineralnye Vody şehri ile İran’ın Karaj şehri arasında Il-76TD tipi nakliye uçaklarıyla çok sayıda sefer düzenlendiği dile getiriliyor.

İran’ın envanterinde halihazırda S-300PMU2 ve Tor-M1 gibi Rus menşeli sistemler bulunuyor. Verba tedariki, stratejik dengeleri kökten değiştirecek bir unsur olmasa da, alçak irtifada uçuş gerçekleştiren hava unsurları için risk seviyesini önemli ölçüde artırıyor. Bu süreçte İran'ın Rusya'dan Mi-28 saldırı helikopterleri ve Su-35 savaş uçakları tedariki konusundaki görüşmelerinin de devam ettiği, ancak bazı teslimatlarda gecikmeler yaşandığı biliniyor.