İran: ABD, Pakistan aracılığıyla “revize edilmiş” barış teklifini iletti

Reklam

İran ile ABD arasında Pakistan aracılığıyla yürütülen dolaylı diplomatik temaslarda son haftalarda yoğunlaşan mesaj trafiği yeni bir aşamaya geçti.

Tahran yönetimi, daha önce sunulan 14 maddelik barış önerisine ilişkin Washington’dan “revize edilmiş görüş ve değerlendirme notlarının” Pakistanlı arabulucu üzerinden kendilerine ulaştığını açıkladı. İran tarafı, sürecin tamamen kesilmediğini ve karşılıklı yazılı diplomatik kanalların aktif şekilde işletildiğini belirtiyor.

Açıklamalarda, özellikle Nisan ayında sağlanan ve 40 gün süren çatışmaları sonlandıran ateşkesin ardından temasların yeniden hız kazandığı vurgulanıyor.

Pakistan aracılığıyla karşılıklı teklif trafiği sürüyor

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ismail Baghayi, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, Pakistan’ın iki ülke arasında “iletişim kanalı” rolünü sürdürdüğünü ve tarafların doğrudan görüşme yerine üçüncü taraf üzerinden metin alışverişine devam ettiğini söyledi.

İran’ın daha önce ABD’ye ilettiği 14 maddelik planın, çatışmanın sona erdirilmesi, yaptırımların hafifletilmesi ve karşılıklı güven artırıcı adımlar gibi başlıklara odaklandığı aktarılıyor.

Baghayi’nin ifadelerine göre ABD tarafı bu plana kamuoyunda olumsuz yaklaşsa da, diplomatik kanallar üzerinden kendi değerlendirmelerini içeren alternatif bir metin iletti. İran ise buna karşılık kendi yorum ve düzeltmelerini yeniden Washington’a gönderdi. Bu süreçte Pakistan’ın hem Tahran hem Washington ile ayrı ayrı temas yürüttüğü ve mesajların bu kanal üzerinden karşılıklı aktarıldığı ifade ediliyor.

İran'dan nükleer program ve egemenlik vurgusu

İran cephesi, müzakerelerde en hassas başlıklardan biri olarak nükleer program konusundaki pozisyonunu koruyor.

Baghayi, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) çerçevesinde yasal bir hak olduğunu ve bunun herhangi bir üçüncü ülkenin onayına tabi olmadığını savundu. Tahran yönetimi, özellikle son dönemde Batılı ülkelerle yürütülen görüşmelerde nükleer faaliyetlerin sınırlandırılmasına yönelik baskılara karşı bu argümanı öne çıkarıyor.

Uluslararası gözlemcilere göre İran’ın bu tutumu, müzakere sürecinde “taviz verilmeyecek kırmızı çizgiler” arasında yer alıyor. Buna karşılık ABD tarafının ise nükleer faaliyetlerin kapsamı, denetim mekanizmaları ve bölgesel güvenlik başlıklarını aynı paket içinde değerlendirdiği biliniyor.

Hürmüz Boğazı ve deniz güvenliği mesajı

Açıklamada ayrıca küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz trafiği de gündeme getirildi. İran, boğazdan geçen ticari gemilerin güvenliğini sağlama yükümlülüğünü sürdürdüğünü ve bu konuda bölge ülkeleriyle teknik temasların devam ettiğini belirtiyor.

Tahran yönetimi, Umman başta olmak üzere kıyıdaş ülkelerle birlikte “güvenli geçiş mekanizması” kurulması için çalıştığını ifade ediyor. İranlı yetkililere göre bu mekanizma, hem ticari gemilerin güvenliğini hem de kıyı devletlerinin egemenlik haklarını birlikte garanti altına almayı hedefliyor.

Öte yandan İran, bölgede yaşanan gerginliğin temel nedenlerinden biri olarak ABD ve İsrail’in askeri ve siyasi adımlarını gösteriyor. Tahran, bu eylemlerin deniz güvenliğini zayıflattığını ve İran’ın uluslararası hukuk çerçevesinde “karşı tedbirler” almaya yöneldiğini savunuyor.

Dolaylı müzakereler devam ediyor

Mevcut diplomatik sürecin, doğrudan görüşmeler yerine arabulucular üzerinden ilerlediği ve özellikle Pakistan’ın bu süreçte kilit rol oynadığı ifade ediliyor. İran ile ABD arasında son haftalarda karşılıklı olarak iletilen teklif ve değerlendirme metinlerinin, olası bir kapsamlı anlaşma için zemin yoklama niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.

Diplomatik kaynaklara göre süreç, çatışmaların ardından sağlanan ateşkesin korunması ve daha geniş bir anlaşma çerçevesine evrilmesi amacıyla devam ediyor. Ancak taraflar arasında nükleer program, bölgesel güvenlik ve yaptırımlar gibi temel başlıklarda ciddi görüş ayrılıkları bulunmayı sürdürüyor.