CIA Direktörünün gizli Moskova ziyaretinin perde arkası ortaya çıktı

ABD Başkanı Donald Trump'ın CIA Direktörü John Ratcliffe'ı Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin yeniden başlatılması ihtimalini görüşmek üzere kişisel talimatıyla Moskova'ya gönderdiği bildirildi. The Wall Street Journal'a (WSJ) göre son derece gizli yürütülen ziyaretten bazı üst düzey Beyaz Saray yetkilileri ve ABD askeri liderliği dahi önceden haberdar edilmedi.

Ratcliffe'ın Moskova temaslarının yalnızca Ukrayna savaşıyla sınırlı kalmadığı belirtildi. CIA Direktörünün Rus yetkililerle NATO'nun güvenliği ve Moskova'nın İran ile geliştirdiği ekonomik ve güvenlik ilişkileri hakkında da görüşmeler gerçekleştirdiği aktarıldı.

Trump kişisel olarak Moskova'ya gönderdi

WSJ'nin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre Ratcliffe'ın Moskova'ya gönderilmesi kararı doğrudan Trump tarafından alındı. Ziyaretin gizlilik derecesi nedeniyle normal şartlarda böyle bir diplomatik ve istihbarat misyonundan haberdar edilmesi beklenen bazı üst düzey Beyaz Saray yetkilileri ile askeri liderlere önceden bilgi verilmedi.

CIA Direktörü John Ratcliffe, Moskova'ya işaretsiz bir ABD askeri uçağıyla iniş yaparken, kameraların takibine alınmıştı.

Trump'ın Ratcliffe aracılığıyla Moskova'ya iletmek istediği mesajın ayrıntılarını bazı yakın danışmanlarıyla dahi paylaşmadığı belirtildi. ABD'nin Avrupalı müttefiklerinin de ziyaret hakkında önceden ayrıntılı bilgi sahibi olmadığı aktarıldı. Ratcliffe'ın Moskova'ya işaretsiz bir ABD askeri uçağıyla gittiği bildirildi.

Ukrayna müzakerelerinin yeniden başlaması görüşüldü

WSJ'ye göre Ratcliffe'ın Moskova'daki temaslarının önemli gündem maddelerinden biri Rusya ile Ukrayna arasındaki müzakerelerin yeniden başlatılması ihtimali oldu. Trump yönetiminin daha önce Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla yürüttüğü diplomatik girişimlerden sonuç alamaması üzerine ABD Başkanı'nın yeni bir arabulucuyu devreye sokmaya karar verdiği belirtildi.

Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'ın da dahil olduğu önceki diplomatik girişimlerin savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya ulaşamaması, Washington yönetiminin Moskova ile temaslarda farklı kanalları kullanmaya yönelmesine neden oldu. 

Steve Witkoff ve Jared Kushner

Ratcliffe'ın Rus yetkililerle Ukrayna konusunda müzakere sürecinin yeniden başlatılması ve savaşın sona erdirilmesine yönelik olası diplomatik yolları görüştüğü bildirildi. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov da müzakere sürecinin eylül ayında yeniden başlayabileceğini açıklamıştı.

Neden CIA Direktörü Ratcliffe seçildi?

WSJ'ye göre Ratcliffe'ın Moskova misyonu için tercih edilmesinde birkaç unsur etkili oldu. Bunların başında CIA'in Rus istihbarat kurumlarıyla uzun süredir devam eden doğrudan iletişim kanalları geliyor. ABD ve Rusya arasındaki siyasi ilişkilerin ciddi şekilde gerildiği dönemlerde dahi iki ülkenin istihbarat servisleri kritik güvenlik meselelerinde temaslarını sürdürüyor.

Trump ve Ratcliffe

Ratcliffe'ın Rus yetkililerle daha önceki temaslarından elde ettiği deneyim ve Trump'a yakınlığı da seçiminde etkili oldu. Ratcliffe Moskova'da Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR) Başkanı Sergey Narışkin ile bir araya geldi. Narışkin daha sonra görüşmenin gerçekleştiğini doğrulayarak toplantıyı iki istihbarat servisinin görev alanına giren hassas konuların ele alındığı bir “çalışma görüşmesi” olarak nitelendirdi.

Kremlin de Ratcliffe'ın Rus istihbarat yetkilileriyle görüştüğünü doğrularken CIA Direktörünün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmediğini açıkladı.

Moskova'ya NATO'nun 5. maddesi mesajı

Ratcliffe'ın ziyaretinin bir diğer önemli gündem maddesinin NATO olduğu bildirildi. WSJ'ye konuşan ABD'li ve Avrupalı yetkililere göre Washington'da Rusya'nın NATO'nun kararlılığını sınamak amacıyla ittifak ülkelerine karşı sınırlı bir eylem gerçekleştirebileceğine ilişkin istihbarat değerlendirmeleri bulunuyor.

Ratcliffe'ın Moskova'daki görüşmelerinde ABD'nin NATO Antlaşması'nın kolektif savunmayı düzenleyen 5. maddesine bağlılığını sürdürdüğünü Rus yetkililere ilettiği belirtildi. Buna göre CIA Direktörü, herhangi bir NATO ülkesine yönelik Rus saldırısının ABD'nin ittifak kapsamındaki yükümlülüklerini devreye sokabileceği mesajını Moskova'ya taşıdı. Kremlin ise Rusya'nın NATO ülkelerine saldırabileceğine yönelik iddiaları reddediyor.

Ratcliffe'ın Rus istihbarat yetkilileriyle yaptığı görüşmelerin ardından Trump da Rusya'nın NATO'ya saldırabileceği yönündeki endişelere ilişkin açıklamalarda bulundu.

Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in NATO topraklarına saldıracağına inanmadığını belirterek böyle bir senaryodan endişe duymadığını söyledi. ABD Başkanı ayrıca Ratcliffe'ın Moskova ziyaretini “yarı rutin” olarak nitelendirdi ve CIA ile Rus istihbaratı arasındaki temasların olağan dışı olmadığını savundu.

Trump daha önce Ratcliffe ile Narışkin'in iyi ilişkilere sahip olduğunu ve iki istihbarat şefinin belirli aralıklarla temas kurduğunu açıklamıştı.

Rusya-İran ilişkileri de masadaydı

Ratcliffe'ın Moskova temaslarının bir başka önemli başlığını Rusya'nın İran ile ilişkileri oluşturdu. WSJ'ye göre CIA Direktörü Rus yetkilileri, Tahran ile ekonomik ve güvenlik alanındaki iş birliğini daha fazla derinleştirmemeleri konusunda teşvik etti.

Washington yönetimi özellikle Rusya'nın İran'a verdiği desteğin artmasından rahatsızlık duyuyor. Ratcliffe'ın Moskova'da Rusya-İran ilişkilerinin geleceği ve bu iş birliğinin ABD'nin Orta Doğu'daki çıkarları üzerindeki etkilerini gündeme getirdiği bildirildi.

Rusya ile İran, Ocak 2025'te kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması imzalayarak ekonomi, enerji ve savunma dahil birçok alanda ilişkilerini geliştirme kararı almıştı.

Ratcliffe'ın Moskova ziyareti 9 saat sürdü

CIA Direktörü John Ratcliffe, 25 Ağustos'ta sürpriz bir şekilde Moskova'ya gitmişti. Ziyaret, Ratcliffe'ın CIA Direktörü olarak Rusya'ya gerçekleştirdiği kamuoyunca bilinen ilk ziyaret oldu. Ratcliffe'ın Moskova'daki temaslarının yaklaşık dokuz saat sürdüğü ve ardından Rusya'dan ayrıldığı bildirildi.

Rusya Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Narışkin

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, CIA Direktörünün Moskova'da Rus istihbarat kurumlarının temsilcileriyle görüştüğünü doğrularken Putin'in görüşmeler hakkında bilgilendirildiğini ancak Ratcliffe ile bir araya gelmediğini açıkladı. Rusya Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Narışkin de daha sonra Ratcliffe ile görüştüğünü doğruladı ancak ele alınan hassas konuların ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmadı.

WSJ'nin son haberiyle birlikte ziyaretin Ukrayna müzakerelerinin yeniden başlatılması, NATO'ya yönelik olası Rus eylemleri ve Moskova'nın İran ile ilişkileri olmak üzere üç önemli başlığa odaklandığı ortaya çıktı.