Benin’de darbe girişimi: Bir grup asker devlet televizyonunu ele geçirdi

Benin’in başkenti Cotonou’da pazar sabahı meydana gelen silahlı saldırılar ve askerî yığınak, ülkede yeni bir darbe girişiminin başladığını gösterdi. Yönetime el koyduğunu ilan eden Yarbay Pascal Tigri’nin devlet televizyonunda görünmesi, krizin hızla tırmandığını ortaya koydu.

Yerel medya kaynaklarına göre, Başkan Patrice Talon’un Le Guézo semtindeki ikametgâhı günün ilk saatlerinde Yarbay Pascal Tigri’nin liderliğindeki askerî bir grup tarafından hedef alındı. Aynı saatlerde Cotonou’nun çeşitli noktalarında yoğun askerî hareketlilik ve kontrol noktaları görüldü.

Bölgesel arka plan: Batı Afrika’daki darbe dalgası

Batı Afrika son beş yılda demokratik gerilemenin en yoğun yaşandığı bölgelerden biri hâline geldi.

Güvenlik krizleri, ekonomik darboğazlar, yabancı güçlere yönelik artan tepkiler ve ordular içindeki hizipleşmeler, darbelerin zeminini oluşturan başlıca unsurlar olarak öne çıkıyor.

Benin’deki son gelişme de bu istikrarsızlık zincirinin devamı niteliğinde görülüyor.

Guinea-Bissau

Kasım 2025’te ülkedeki generaller, başkanlık seçimlerinin hemen öncesinde yönetime el koydu. Başkan Umaro Sissoco Embaló’nun gözaltına alınmasıyla siyasi süreç tamamen durduruldu.

Geçiş hükümeti, ordu içindeki güç fraksiyonlarının uzlaşmasıyla kuruldu, ancak bu yapı sivil yönetime dönüş konusunda net bir yol haritası sunmadı.

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS)'nun yaptırım tehditleri ve uluslararası baskı sürerken, ülke uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suçun devlet yapısını zayıflattığı bir dönemden geçiyor.

Mali

2020 ve 2021 darbeleriyle başlayan askerî yönetim, ülkeyi uzun bir belirsizlik dönemine soktu.

Darbe girişimiyle ülkenin yönetimini ele alan Assimi Goita'ya karşı Ağustos 2025’te açıklanan başarısız darbe girişimi, yönetim içindeki memnuniyetsizliği ve orduda süren hizipleşmeyi açığa çıkardı.

Siyasi partiler kapalı, seçim takvimi belirsiz, basın özgürlüğü kısıtlı durumda. Ülkede terör örgütlerinin genişleyen etkisi, güvenlik güçlerinin yıpranması ve yabancı ortaklarla yaşanan kırılmalar (özellikle Fransa ile) Mali’yi bölgenin en kırılgan devletlerinden biri hâline getirdi.

Burkina Faso

2022’de iş başına gelen Kaptan İbrahim Traoré yönetimi, terör örgütlerinin ülke topraklarının geniş bir bölümünde etkin olmasının yarattığı baskı altında yönetiyor.

Nisan 2025’te ilan edilen “darbe girişiminin engellendiği” açıklaması, ordu içinde Traoré yönetiminden hoşnutsuz önemli grupların bulunduğunu gösterdi.

Hükümet, iç tehditleri “komplo, yabancı müdahalesi ve terörle işbirliği” çerçevesinde yorumlarken, seçimlerin süresiz ertelenmesi ve ölüm cezasının geri getirilmesi gibi adımlar askeri rejimin kalıcılığına dair işaretler olarak görülüyor.

Nijer

Temmuz 2023’te Başkan Mohamed Bazoum’un devrilmesi, Batı Afrika’daki güvenlik dengelerini sarsan en kritik gelişmelerden biri oldu.

General Abdourahamane Tchiani’nin başa geçmesiyle ülke, hem Batılı ortaklarla hem de ECOWAS’la sert bir çatışma dönemine girdi.

Uzayan yaptırımlar, ekonomik daralma ve yabancı askerî güçlerin ülkeden çekilmesi, Nijer’i yeni ittifak arayışlarına itti. Yönetim, halk desteğini “anti-emperyalist” söylemle güçlendirmeye çalışırken, ülke iki yıldır askerî yönetim altında.