ABD–İran görüşmeleri çıkmaza giriyor

ABD yönetiminin, İran’ın 6 Şubat’ta yapılması planlanan müzakerelerin yeri ve formatının değiştirilmesine yönelik talebini kabul etmeyeceğini Tahran’a açık şekilde ilettiği ileri sürüldü.

Axios haber platformuna konuşan iki ABD’li yetkiliye göre Washington, daha önce mutabık kalınan çerçevenin dışına çıkılmasına karşı çıkıyor ve bu konuda esneklik göstermiyor.

Yetkililer, İran’ın görüşmelerin İstanbul yerine Umman’da yapılması ve sürecin yalnızca ikili formatta yürütülmesi yönündeki taleplerinin reddedildiğini belirtti. ABD’li bir yetkili, İran’a “ya bu şartlarla ya da hiç” mesajının verildiğini, İran’ın da buna “o zaman hiç” yanıtını verdiğini aktardı.

Washington, mutabakata dönüş halinde görüşmeye hazır

ABD’li yetkililer, İran’ın daha önce üzerinde uzlaşılan görüşme formatına geri dönmesi durumunda ABD’nin bu hafta ya da gelecek hafta görüşmelere başlamaya hazır olduğunu ifade etti. Ancak Washington yönetimi, sürecin uzamasından ve belirsizlikten rahatsızlık duyulduğunu da açık şekilde ortaya koydu.

Yetkililer, hızlı ve somut bir ilerleme sağlanamaması halinde diplomatik sürecin zayıflayabileceğine dikkat çekerek, anlaşma sağlanamaması durumunda farklı seçeneklerin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.

Görüşmelerin yeri ve kapsamı yeni bir kriz başlığı oldu

ABD basınına daha önce yansıyan haberlerde, ABD ile İran arasında nükleer görüşmelerin 6 Şubat’ta Umman’da yapılmasının planlandığı öne sürülmüştü. Ancak son açıklamalar, taraflar arasında yalnızca görüşmenin içeriği değil, yapılacağı yer ve format konusunda da ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu ortaya koydu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, müzakerelerin yeri konusunda halen çalışmaların sürdüğünü belirtirken, görüşmelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade etti. Rubio, İran’ın balistik füze programının da müzakere gündeminde yer alması gerektiğini vurguladı.

Yapılacak temas, Haziran 2025’ten sonraki ilk görüşme olacaktı

6 Şubat’ta yapılması planlanan müzakereler, Haziran 2025’te İran ile İsrail arasında yaşanan ve 12 gün süren çatışmaların ardından, ABD’li ve İranlı yetkililer arasında gerçekleştirilecek ilk resmi görüşme olarak görülüyordu.

Bu nedenle görüşmeler, yalnızca nükleer anlaşma süreci açısından değil, aynı zamanda bölgedeki tansiyonun düşürülmesi ve yeni bir diplomatik sürecin başlatılması bakımından da kritik bir önem taşıyordu.

Erakçi, diplomasinin baskıyla yürütülemeyeceğini söyledi

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran’daki devrimin 47. yıl dönümü dolayısıyla Tahran’da yaptığı konuşmada, ülkesinin diplomasiye hazır olduğunu ancak bunun baskı ve tehdit ortamında mümkün olmadığını dile getirdi.

Erakçi, diplomasinin yıldırma ve güç kullanımıyla bağdaşmadığını belirterek, yürütülen girişimlerin sonuçlarının yakın zamanda ortaya çıkmasını umduklarını söyledi. Bu açıklama, İran’ın müzakerelere şartlı yaklaşımını bir kez daha ortaya koydu.

İran, sürecin dış aktörlerce sabote edildiğini savunuyor

İranlı bir yetkili, ABD ile yapılması planlanan müzakereler öncesinde İsrail yanlısı bazı çevrelerin diplomatik süreci daha başlamadan sabote etmeye çalıştığını ileri sürdü. Yetkili, İran’ın adil bir sonuca odaklandığını, ancak bazı aktörlerin önemsiz konuları gündeme taşıyarak süreci tıkamaya çalıştığını ifade etti.

Yetkiliye göre bu girişimlerin amacı, önceden belirlenmiş bir süreç ve sonuç dayatarak diplomasiyi durdurmak ve bir anlaşmanın önüne geçmek.

İranlı kaynaklar, görüşmelerin iptal edilebileceğini belirtiyor

AA muhabirine konuşan İranlı diplomatik kaynak, ABD ile müzakere öncesi temasların son günlerde kötüleştiğini ve bu nedenle görüşmelerin 6 Şubat Cuma günü gerçekleşmeyebileceğini söyledi.

Kaynak, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin konuya ilişkin kapsamlı bir açıklama yapmasının beklendiğini aktardı. Tesnim Haber Ajansı’na konuşan başka bir İranlı yetkili ise sorunun görüşme yeri değil, ABD’nin İsrail’le bağlantılı savaş kışkırtıcı akımların etkisi altında sürekli pozisyon değiştirmesi olduğunu savundu.

Katar, gerilimin düşürülmesine destek mesajı verdi

Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde bölgedeki gerginliğin azaltılmasına yönelik devam eden diplomatik girişimleri ele aldı.

Al Sani, Katar’ın bölgesel istikrarın sağlanması ve barışçıl çözümler üretilmesine yönelik tüm çabalara destek verdiğini vurgularken, bölge halklarının olası sonuçlardan korunabilmesi için ülkeler arası iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Ürdün, İran konusunda diyalogdan yana

Ürdün Kralı 2. Abdullah, İran’la ilgili gelişmelere ilişkin olarak ülkesinin tutumunun diyalog ve diplomasiye dayalı olduğunu yineledi.

Kral Abdullah, bölgesel istikrarın barışçıl yollarla sağlanması gerektiğini vurgularken, Gazze’deki ateşkesin tüm aşamalarının eksiksiz uygulanmasının önemine dikkat çekti ve İsrail’in Batı Şeria’daki gerilimi artıran eylemlerinin durdurulması çağrısında bulundu.