Tabya Dijital
Envanter
Dünyadan
ABD, Rusya ve Çin nükleer silahları görüşecek: Üç ülke hangi konularda anlaşabilir?
ABD, Rusya ve Çin nükleer silahları görüşecek: Üç ülke hangi konularda anlaşabilir?
ReklamReklam
ReklamReklam

ABD, Rusya ve Çin nükleer silahları görüşecek: Üç ülke hangi konularda anlaşabilir?

ABD, Rusya ve Çin liderleri 19 Kasım'da nükleer silahları görüşecek. Üç ülkenin farklı talepleri ve olası anlaşma seçenekleri mercek altında.

Dünyadan 18 Kasım 2026 11:43 Ozan Akarsu
Google'da tercih edilen
kaynak olarak ekle
ABD, Rusya ve Çin nükleer silahları görüşecek: Üç ülke hangi konularda anlaşabilir?

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 19 Kasım 2026'da Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek üçlü zirvede nükleer silahların sınırlandırılması konusunu ele alacak.

Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında gerçekleştirilecek görüşme, dünyanın en büyük üç nükleer gücünü aynı masada buluşturacak. Ancak ülkelerin nükleer kuvvet yapıları ve stratejik öncelikleri arasındaki farklılıklar nedeniyle kapsamlı bir silah kontrol anlaşmasına ulaşılması beklenmiyor.

ReklamReklam
ReklamReklam

ABD, Çin'in nükleer silahlarının da sınırlandırılmasını istiyor

ABD ile Rusya, dünya genelindeki nükleer savaş başlıklarının yaklaşık yüzde 90'ına sahip bulunuyor. Rusya'nın yaklaşık 5 bin 400, ABD'nin 5 bin, Çin'in ise 620 nükleer savaş başlığına sahip olduğu tahmin ediliyor. Washington yönetimi, yalnızca Rusya'nın değil, nükleer cephaneliğini genişleten Çin'in de gelecekteki silah kontrol düzenlemelerine dahil edilmesini hedefliyor.

ABD ile Rusya arasındaki son stratejik nükleer silahların sınırlandırılması anlaşması olan New START'ın Şubat 2026'da sona ermesi, iki ülke arasındaki bağlayıcı nükleer sınırlamaların geleceğini belirsiz hâle getirdi. Washington, Çin'in nükleer kapasitesini artırmayı sürdürdüğü bir ortamda yalnızca Rusya ile yeni sayısal sınırlamalara dönmek istemiyor. Bu nedenle ABD'nin önceliği, gelecekteki nükleer silah kontrol sisteminin üç ülkeyi kapsayacak şekilde yeniden oluşturulması.

Çin neden nükleer silah sınırlandırmasına karşı çıkıyor?

Pekin yönetimi, nükleer cephaneliğinin ABD ve Rusya'ya kıyasla çok daha küçük olduğunu vurguluyor. Çin'in mevcut koşullarda sayısal sınırlamaları kabul etmesi, iki büyük nükleer güçle arasındaki kapasite farkının korunması anlamına gelebilir.

Çin ayrıca herhangi bir nükleer saldırıya maruz kalması durumunda karşılık verebilmesini sağlayacak ikinci vuruş kapasitesini geliştirmeye devam ediyor. Bu kapasite, nükleer caydırıcılığın temel unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Pekin, nükleer kuvvetlerinin gelişimini sınırlandıracak bir anlaşmaya katılmadan önce ABD ve Rusya'nın mevcut cephaneliklerini önemli ölçüde azaltması gerektiğini savunuyor. Dolayısıyla Çin'in nükleer silahların sayısına ilişkin bağlayıcı bir anlaşmayı mevcut koşullarda kabul etmesi düşük bir ihtimal olarak görülüyor.

Rusya, İngiltere ve Fransa'nın nükleer silahlarını gündeme getiriyor

Moskova yönetimi ise stratejik silahların sınırlandırılması konusunun yalnızca ABD, Rusya ve Çin arasında değerlendirilmesine karşı çıkıyor. Rusya, NATO üyesi İngiltere ve Fransa'nın sahip olduğu nükleer kuvvetlerin de stratejik dengede hesaba katılması gerektiğini savunuyor.

Moskova ayrıca nükleer silah kontrolünü Avrupa'daki askerî gelişmelerden ve genel güvenlik ortamından bağımsız değerlendirmiyor. Bu yaklaşım, Rusya'nın yeni bir anlaşmayı yalnızca nükleer savaş başlığı sayıları üzerinden müzakere etmeyeceğine işaret ediyor.

ABD'nin Çin'i anlaşmaya dahil etme talebi, Çin'in mevcut kapasitesini koruma yaklaşımı ve Rusya'nın diğer Batılı nükleer güçlerin hesaba katılması yönündeki şartları, kapsamlı bir anlaşmanın önündeki temel engelleri oluşturuyor.

Üç ülke nükleer risklerin azaltılmasında anlaşabilir

Sayısal sınırlamalara ilişkin görüş ayrılıklarına rağmen üç ülkenin nükleer risklerin azaltılması konusunda ortak bir mekanizma oluşturması mümkün görülüyor. Böyle bir düzenleme, doğrudan nükleer savaş başlığı sayılarının azaltılmasını gerektirmeden kriz dönemlerinde iletişim ve koordinasyonun güçlendirilmesini sağlayabilir. Olası iş birliği alanları arasında balistik füze fırlatmalarına ilişkin ön bildirim mekanizmaları, acil durum iletişim hatları ve tehlikeli askerî olayların önlenmesine yönelik düzenlemeler bulunuyor.

Nükleer komuta ve kontrol sistemlerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin ortak ilkelerin belirlenmesi de görüşülebilecek başlıklardan biri. ABD, Rusya ve Çin arasında bu tür bir mekanizmanın kurulması, yanlış değerlendirmeler veya teknik hatalar nedeniyle yaşanabilecek istem dışı askerî tırmanma riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Ülkeler arasında ikili düzeyde bazı benzer mekanizmalar bulunsa da bunların üçlü bir yapıya dönüştürülmesi yeni bir diplomatik süreç gerektiriyor.

Nükleer silahların artırılmaması konusunda siyasi taahhüt gündeme gelebilir

Shenzhen görüşmesinde ortaya çıkabilecek bir diğer seçenek, belirli stratejik silah kategorilerinin artırılmamasına yönelik siyasi bir taahhüt oluşturulması. Bu tür bir düzenleme, kapsamlı ve hukuken bağlayıcı bir silah kontrol anlaşmasından daha sınırlı bir çerçeveye sahip olabilir. Ancak Çin'in mevcut nükleer kapasitesini geliştirmeye devam etme hedefi, üç ülkeyi aynı sayısal sınırlamalara tabi tutacak bir düzenlemeyi zorlaştırıyor.

Bu nedenle olası bir siyasi mutabakatın, doğrudan savaş başlığı sayılarını sınırlamak yerine şeffaflık, kriz yönetimi ve askerî iletişim konularına odaklanması daha gerçekçi bir seçenek olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte tarafların böyle bir düzenlemeyi kabul ettiğine ilişkin henüz resmî bir açıklama bulunmuyor.

Shenzhen zirvesi yeni bir nükleer silah kontrol sürecini başlatabilir

Üç ülke arasında kapsamlı bir anlaşma sağlanamasa bile düzenli görüşmelerin başlatılması diplomatik açıdan önemli bir sonuç oluşturabilir. ABD açısından Çin'in ilk kez yeni bir üçlü nükleer silah kontrol sürecine dahil edilmesi, Washington'un uzun süredir savunduğu yaklaşım doğrultusunda bir gelişme olacak.

Rusya açısından görüşmeler, ABD ile stratejik istikrar konusunda doğrudan diyaloğun yeniden güçlendirilmesine imkân sağlayabilir. Çin ise nükleer cephaneliğini sınırlandırmayı kabul etmeden küresel stratejik istikrar görüşmelerinde daha belirgin bir konum elde edebilir.

Bu nedenle 19 Kasım'daki zirvenin en somut sonucu, nükleer savaş başlıklarının azaltılmasına yönelik kapsamlı bir anlaşmadan ziyade, üç ülke arasında kalıcı bir müzakere ve kriz yönetimi mekanizmasının oluşturulması olabilir.

Etiket: ABD, Rusya, Çin
18 Kasım 2026 11:43 Ozan Akarsu
Yorumlar yükleniyor...