ABD, NATO'dan çekilme mesajı veriyor

ABD, Avrupa ülkelerinin NATO’nun konvansiyonel savunma yükünün büyük kısmını 2027 yılına kadar devralmasını istiyor.

Washington’da yapılan kapalı bir toplantıda Pentagon yetkilileri, Avrupa’nın Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinden bu yana savunma kapasitesini artırma konusunda yeterince hızlı ilerlemediği mesajını iletti.

Konuyla ilgili bilgi veren, aralarında bir ABD’li yetkilinin de bulunduğu beş farklı kaynağa göre, Pentagon’un NATO politikasından sorumlu birimlerle Avrupa delegasyonları arasında bu hafta Washington’da gerçekleştirilen toplantıda ABD, Avrupa’nın 2027’ye kadar ittifakın konvansiyonel savunma kabiliyetlerinin çoğunu üstlenmesini talep etti.

Söz konusu talep; istihbarat, hava ve füze savunması, konvansiyonel silahlar, lojistik, personel ve diğer kritik unsurları kapsayan geniş bir yük devrini içeriyor.

ABD’nin kurucu üyelerinden olduğu NATO ile çalışma biçiminde köklü bir değişiklik anlamına gelebilecek bu yaklaşım, özellikle Avrupa tarafında önemli soru işaretleri yarattı.

Pentagon yetkilileri, Avrupa ülkelerinin son yıllarda bütçelerini artırmalarına rağmen savunma kabiliyetlerini geliştirme hızının yeterli olmadığını söyledi. Yetkililer ayrıca, 2027 hedefinin karşılanmaması durumunda ABD’nin bazı NATO savunma koordinasyon mekanizmalarına katılımını sona erdirebileceğini belirtti. Bu sert mesajın Kongre’deki bazı isimler tarafından da “endişeyle” karşılandığı aktarıldı.

Netlik eksikliği ve Avrupa’nın endişeleri

ABD tarafı, Avrupa’nın ilerlemesinin nasıl ölçüleceğine dair bir kriter sunmadı. Ayrıca 2027 hedefinin Trump yönetiminin resmî politikası mı yoksa Pentagon içindeki belirli bir grubun yaklaşımı mı olduğu da belirsiz kaldı. Washington içinde ABD’nin Avrupa’da nasıl bir askerî rol oynaması gerektiği konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğu biliniyor.

Avrupalı yetkililer ise 2027 tarihinin gerçekçi olmadığını düşünüyor. Zira pek çok Avrupa ülkesi, ABD’nin sunduğu benzersiz istihbarat, gözetleme ve keşif yeteneklerini kısa sürede ikame edemiyor. Ek olarak, birçok ülke satın almak istediği ABD yapımı savunma sistemleri için yılları bulan teslimat süreleriyle karşı karşıya. Avrupa’nın kendi savunma sanayii de roket, mühimmat, hava savunma sistemleri ve İHA üretiminde ciddi tedarik sıkışıklıkları yaşıyor.

Bir NATO yetkilisi, Avrupa ülkelerinin kıtanın güvenliğinde daha fazla sorumluluk aldığını doğrulasa da 2027 takvimine dair yorum yapmadı. Pentagon ve Beyaz Saray ise konuya ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.

Trump yönetimi ve NATO’ya bakışı

Trump yönetimi, uzun süredir Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması gerektiğini savunuyor.

Trump, 2024 seçim kampanyasında Avrupa müttefiklerini sık sık eleştirmiş, hatta savunma harcaması kriterlerini karşılamayan ülkelerin Rusya tarafından hedef alınabileceğini söylemişti. Buna rağmen Trump, Haziran’daki NATO zirvesinde Avrupa ülkelerini savunma bütçelerini artırdıkları için övmüş ve yıllık harcama hedefinin GSYH’nin %5’ine çıkarılmasını desteklemişti.

Son aylarda ise Trump’ın Rusya’ya yönelik tutumunun giderek dalgalı hâle gelmesi, Avrupa başkentlerinin endişelerini artırıyor. Avrupa ülkeleri, ABD’nin Ukrayna konusunda Moskova ile yürüttüğü bazı görüşmelerden dışlandıklarını belirtiyor.

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau da bu hafta NATO dışişleri bakanları toplantısında, Avrupa’nın kendi savunmasının sorumluluğunu almasının artık “açık bir zorunluluk” olduğunu söyledi.

Avrupa’nın 2030 hedefi

Avrupa Birliği, kıtanın 2030 yılına kadar kendi kendini savunabilecek kapasiteye ulaşmasını hedefliyor. Bunun için hava savunması, İHA'lar, siber savunma, mühimmat üretimi ve kritik askerî kapasite boşluklarının doldurulması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar ise AB’nin 2030 hedefinin dahi son derece iddialı olduğunu belirtiyor.