Yunanistan’dan Ege’de 12 mil hamlesi

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, parlamentoda yaptığı açıklamada, Türkiye’nin uzun süredir dile getirdiği “savaş nedeni” (casus belli) uyarılarına rağmen Ege Denizi’nde yeni bir karasuları genişletme adımının gündemde olduğunu söyledi. Yerapetritis, genişlemenin Yunanistan’ın İtalya ve Mısır ile imzaladığı deniz yetki alanı anlaşmalarının ardından “beklenen bir gelişme” olduğunu ifade etti.

Bakan, karasularının hangi bölgelerde genişletileceğine dair net bir takvim ya da coğrafi detay paylaşmazken, Yunanistan’ın bu konuda tek taraflı adım atma hakkına sahip olduğunu savundu.

Ege’de hassas denge

Karasuları, bir devletin kıyılarından itibaren egemenlik kullandığı deniz alanını ifade ediyor. Bu alanlarda devletler, kara topraklarında olduğu gibi güvenlik ve seyrüsefer kurallarını belirleyebiliyor. Uluslararası hukuka göre yabancı gemiler, bu sulardan “zararsız geçiş” hakkına sahip bulunuyor.

Yunanistan, Ege Denizi’nde karasularını uzun yıllardır 6 deniz miliyle sınırlı tutuyor. Buna karşın Atina yönetimi, uluslararası hukuk çerçevesinde bu sınırı 12 deniz miline çıkarma hakkı olduğunu savunuyor. Yunanistan, batısındaki İyon Denizi’nde ise karasularını daha önce 12 deniz miline genişletmişti.

Türkiye neden karşı çıkıyor?

Türkiye, Ege Denizi’nin coğrafi yapısı nedeniyle 12 deniz mili uygulamasının burada farklı sonuçlar doğuracağını vurguluyor. Ege’nin çok sayıda Yunan adasıyla dolu olması ve bu adaların birçoğunun Türkiye kıyılarına çok yakın konumda bulunması, Ankara’ya göre karasularının genişletilmesi halinde Ege’nin büyük bölümünün Yunan kontrolüne geçmesi anlamına geliyor.

Türkiye, böyle bir adımın kendi açık denizlere erişimini kısıtlayacağını, seyrüsefer serbestisini daraltacağını ve Yunanistan’ın güvenlik ve denetim yetkilerini aşırı şekilde artıracağını savunuyor.

Bu nedenle Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1995 yılında Yunanistan’ın Ege’de karasularını 6 deniz milinin ötesine genişletmesini “casus belli” yani savaş nedeni olarak ilan etmişti. Yunanistan ise bu tutumun uluslararası hukuka aykırı olduğunu öne sürüyor.

Uzun süredir devam eden anlaşmazlık

Ege’deki karasuları meselesi, iki ülke arasındaki tek ihtilaf değil. Türkiye ve Yunanistan, kıta sahanlığı sınırları, deniz tabanındaki olası enerji kaynakları, hava sahası, askeri uçuşlar ve adaların statüsü gibi birçok başlıkta da uzun yıllardır anlaşmazlık yaşıyor.

Yerapetritis’in açıklamaları, Ankara ve Atina’nın son dönemde tansiyonu geçmiş yıllara kıyasla daha düşük tutmaya çalıştığı bir süreçte geldi. Buna rağmen Ege ve Doğu Akdeniz’deki ihtilafların zaman zaman yeniden gündeme gelmeye devam ettiği görülüyor.

Yunanistan, temmuz ayında İyon ve Ege denizlerinde deniz parkları kurma planını da duyurmuş, Türkiye ise özellikle Güney Kiklad Adaları yakınlarında planlanan Ege denizi parkına tepki göstermişti.