UCM, Ali Kuşeyb’e Darfur suçları nedeniyle 20 yıl hapis verdi

Darfur’da 20 yılı aşkın süre önce yaşanan çatışmalara ilişkin uluslararası yargı süreci, önemli bir kararla yeniden gündeme taşındı. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Sudanlı milis lideri Ali Kuşeyb’i, sivillere yönelik ağır ihlaller ve savaş suçları nedeniyle uzun süreli hapis cezasına çarptırdı. Karar, Darfur'da işlenen suçlara ilişkin yürütülen UCM dosyalarının en somut sonuçlarından biri olarak görülüyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), “Ali Kuşeyb” olarak bilinen Sudanlı Ali Muhammed Ali Abdurrahman’ın 2003–2004 yıllarında Darfur’da işlediği suçlar dolayısıyla 20 yıl hapis cezasına hükmetti. Mahkeme, Kuşeyb’i Ağustos 2003 – Nisan 2004 döneminde Darfur bölgesinde işlendiği belirlenen 27 insanlığa karşı suç ve savaş suçundan oybirliğiyle suçlu buldu.

Kararda, sanığın yaşı, duruşmalar boyunca sergilediği iyi hal ve 9 Haziran 2020’de gönüllü olarak teslim olması gibi bazı hafifletici unsurlar bulunduğu belirtildi. Ancak mahkeme, bu unsurlar olmasaydı daha ağır bir cezanın gündeme gelebileceğini, söz konusu etkenlerin ise “sınırlı ölçüde dikkate alındığını” vurguladı. Kuşeyb’in 2020’de teslim olduğu tarihten karar gününe kadar geçen gözaltı süresi toplam cezadan düşülecek.

UCM, Ekim 2025’te sonuçlanan yargılamada Kuşeyb’i Darfur’da yaklaşık bir yıl boyunca sivillere yönelik saldırılar, zorla yerinden etme, işkence, öldürme ve diğer ağır ihlaller gibi 27 ayrı suçtan sorumlu tutmuştu. Kuşeyb, Darfur soruşturmaları kapsamında UCM’ye teslim edilen ilk zanlı olarak dikkati çekiyor.

UCM’nin Darfur dosyaları

Sudan her ne kadar Mahkemenin kurucu metni olan Roma Statüsü’ne taraf olmasa da, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2005 yılında aldığı karar doğrultusunda Darfur konusunda UCM’de soruşturma başlatılmıştı. Bu kapsamda UCM, Darfur’da işlenen suçlara karıştığı iddia edilen çok sayıda isim hakkında yakalama emri çıkardı. Ancak bazı dosyalar, ilgili kişilerin ölümü veya delil yetersizliği nedeniyle ilerleyemeden düşürüldü.

Kuşeyb’in dışında eski Sudan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir, eski İçişleri Bakanı Ahmed Muhammed Harun, eski Savunma Bakanı Abdurrahim Hüseyin ve Haskanita’daki Afrika Birliği gücü üssüne düzenlenen saldırıyla bağlantılı olarak Sudanlı komutan Abdullah Banda hakkında da UCM’nin yakalama kararları bulunuyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre 2003’te Darfur’da hükümet güçleri ile silahlı gruplar arasında başlayan çatışmalarda şu ana kadar 3 milyon kişi yerinden edildi, 300 binden fazla kişi ise hayatını kaybetti.