TUSAŞ uluslararası askeri ve sivil programları

TUSAŞ, dünya havacılık endüstrisinde hem askerî hem de sivil platformlarda aktif olarak yer almaktadır. Şirket, bu programlar aracılığıyla hem üretim hem de mühendislik kabiliyetlerini küresel pazara taşımış; Türkiye’nin uluslararası tedarik zincirindeki konumunu güçlendirmiştir.

Askeri programlar

Airbus A400M: Uçağın ön-orta gövdesi, kuyruk konisi, kanatçıkları ve paraşütçü kapıları TUSAŞ tarafından üretilmektedir. Türkiye bu programda tam ortak olarak yer almakta, üretim ve montaj süreçlerinin büyük bölümü TUSAŞ tesislerinde yürütülmektedir.

Airbus H215M (Eurocopter AS532 Cougar): Gövde, kuyruk ve kanopi bileşenleri TUSAŞ üretim hattında imal edilmekte, alt bileşen entegrasyonları Türkiye’de gerçekleştirilmektedir.

Lockheed Martin F-35 (JSF): TUSAŞ, orta gövde üretiminde ABD dışındaki ikinci kaynak üretici olarak görev yapmıştır. Bu proje, kompozit ve titanyum parça üretiminde Türkiye’ye ileri mühendislik kabiliyeti kazandırmıştır.

Sikorsky Black Hawk / T70: TUSAŞ, gövde ve kuyruk bölümlerinin üretiminden sorumludur. Türk Genel Maksat Helikopteri (T70) projesinde ana gövde üretimi, son montaj ve kalite kontrol süreçleri TUSAŞ tarafından yürütülmekte; bu alan şirketin mükemmeliyet merkezi olarak tanımlanmıştır.

KAI KUH: Güney Kore menşeli KUH helikopter programında gövde ve kanopi parçaları TUSAŞ tarafından üretilmektedir. Proje, TUSAŞ’ın Asya-Pasifik pazarındaki üretim varlığını güçlendirmektedir.

Sivil programlar

Airbus A220: Titanyum bileşenler ve gövde panelleri üretiminde TUSAŞ tek kaynak tedarikçidir. Üretim süreci, metalik ve kompozit yapıları bir araya getiren hibrit imalat teknolojileriyle yürütülmektedir.

Airbus A320 / A320 NEO: Bölüm 18–19 gövde panelleri, motor kapakları, pylon ve nacelle bileşenleri TUSAŞ tarafından üretilmektedir. Türkiye, bu programla Airbus tedarik zincirinde kilit bir pozisyon edinmiştir.

Airbus A330: Dikey kuyruk yön dümeni (VTP rudder) üretimi TUSAŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Üretim, yüksek hassasiyetli kompozit işlem hatlarında yapılmaktadır.

Airbus A350 XWB: Kanatçıkların (ailerons) tasarımı ve üretimi tamamen TUSAŞ tarafından yürütülmekte, bu kapsamda TUSAŞ Airbus’ın tasarım ortağı konumundadır.

Airbus H135: Helikopter gövde, kuyruk ve kaplama/panel bileşenleri TUSAŞ üretim hattında imal edilmektedir.

Boeing 737 / 787 Dreamliner: TUSAŞ, Boeing programları kapsamında irtifa dümeni, kargo kapakları, kuyruk yapıları ve flap sistemlerinin üretiminden sorumludur. Üretim hattı, yüksek hızda robotik perçinleme sistemleriyle donatılmıştır.

Spirit AeroSystems: Boeing 737, 747, 767, 777 ve 777X platformları için ayda 40.000’den fazla parça üretimi — kompozit kabuklar ve bağlantı elemanları dahil — TUSAŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda, TUSAŞ global üretim ağının en yüksek üretim hacmine sahip tedarikçilerinden biridir.

Leonardo AW139: Helikopter gövdesi, şasi ve kanopi bileşenleri TUSAŞ tesislerinde üretilmektedir. Montaj öncesi yüzey işlemleri ve kalite testleri yine Türkiye’de yapılmaktadır.

GKN (Fokker G650): Gövde panelleri, kuyruk ve bağlantı elemanlarının üretimi TUSAŞ tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu proje, TUSAŞ’ın Avrupa genelindeki yapısal üretim kapasitesini güçlendiren bir iş birliği olarak öne çıkmaktadır.

Son dönemde, TUSAŞ’ın Airbus ve Embraer ile gerçekleştirdiği yeni iş birlikleri bu alandaki stratejik konumunu daha da pekiştirmiştir. 2025 Paris Air Show’da imzalanan anlaşmayla TUSAŞ, A320 serisi uçaklar için kuyruk dümeni (rudder) üretimini üstlenmiş ve A350F kargo uçağı için tüm metalik parça üretiminde tek kaynak tedarikçi olmuştur. Ayrıca, Brezilyalı üretici Embraer ile imzalanan Mutabakat Zaptı (MoU) kapsamında E2 serisi yolcu uçaklarının Türkiye’de üretimi ve yapısal montaj süreçlerinde ortak çalışmalar başlatılmıştır.

Bu programlar ve iş birlikleri sayesinde TUSAŞ, hem savunma hem ticari havacılık alanında edindiği tecrübeyle küresel üretim zincirinde güvenilir bir mühendislik ve imalat ortağı olarak konumunu güçlendirmektedir.