TUSAŞ tarafından geliştirilen insansız hava araçları

TUSAŞ, Türkiye’nin insansız hava aracı teknolojilerinde tam bağımsızlığa ulaşması hedefiyle yürüttüğü projelerle hem milli savunma sanayisinin hem de küresel İHA pazarının önemli aktörlerinden biri haline gelmiştir. Şirket, farklı görev profillerine uygun olarak hem operatif/stratejik sınıfta hem de taktik sınıfta birçok insansız hava aracı geliştirmektedir.

ANKA

TUSAŞ tarafından geliştirilen ANKA, Türkiye’nin özgün orta irtifa – uzun havada kalış (MALE) sınıfındaki ilk insansız hava aracıdır. Proje 2004’te başlatılmış, ilk uçuşunu 2010’da gerçekleştirmiştir. ANKA; keşif, gözetleme, hedef tespiti ve istihbarat görevlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş, modüler yapısı sayesinde farklı sensör ve faydalı yüklerle donatılabilmektedir.

ANKA-S versiyonu ile birlikte uydu kontrollü (SATCOM) iletişim, gece-gündüz operasyon yeteneği, 24 saatten fazla havada kalış süreci ve 250 kg’a kadar faydalı yük kapasitesi kazanılmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde aktif olarak görev yapan ANKA’lar, sınır ötesi operasyonlarda etkin biçimde kullanılmaktadır.

ANKA, 30 saate kadar havada kalabilmekte, 30.000 feet irtifaya çıkabilmektedir. Faydalı yük yelpazesi; EO/IR kamera, SAR/GMTI-ISAR radar gibi keşif sistemlerinden, COMINT, ELINT, ESM ve EA gibi elektronik harp çözümlerine kadar çeşitlenmektedir. Hassas güdümlü bombalar, lazer güdümlü roketler ve tanksavar füzeler gibi silah sistemleriyle donatılabilir. ANKA'nın boyutları 17,5 m kanat açıklığı, 8,6 m uzunluk ve 3,25 m yükseklik şeklindedir. Azami kalkış ağırlığı 1.700 kg'dır.

ANKA III

ANKA III, TUSAŞ’ın jet motorlu, düşük radar kesit alanına sahip ve yüksek hızlarda görev yapabilen yeni nesil insansız hava aracı projesidir. Uçan kanat formundaki platform, düşük görünürlük yapısı, 13,1 metrelik kanat açıklığı, 8,9 metrelik gövde uzunluğu ve 7.250 kg azami kalkış ağırlığıyla öne çıkar. 1.600 kg'a kadar faydalı yük taşıyabilir.

ANKA III, Bozdoğan, Gökdoğan, SOM-J, MAM-L ve MAM-T gibi mühimmatlarla uyumlu olarak hem hava-hava hem hava-yer görevlerini yerine getirebilmektedir. Projenin ilk uçuşu Aralık 2023’te gerçekleşti. 2025 yılı itibarıyla önemli test başarıları elde edildi:

• Gövde içinden TOLUN mühimmatı atışı başarıyla tamamlandı. Bu test, düşük radar görünürlüğünü koruyarak mühimmat bırakabilen ilk Türk İHA örneği oldu.
• İki ANKA III prototipi aynı yer kontrol istasyonundan eşzamanlı uçuş yaptı; bu, çoklu İHA kontrolü ve sürü görev konsepti için önemli bir kilometre taşı olarak kabul edildi.
• Süper Şimşek ile entegre görev testi gerçekleştirildi. ANKA III, Süper Şimşek’i taşıyıcı platform olarak kanat altından bıraktı; Süper Şimşek ayrılmanın ardından 50 dakikalık otonom uçuşunu tamamladı.

Jet motorlu ANKA III platformu, 40.000 feet irtifaya çıkabilmekte, 0.7 Mach hızla uçabilmektedir. Farklı arama ve hedefleme sistemleri, AESA radar, EOTS ve IRST gibi sensörlerle donatılabilir. Elektronik harp görevleri için COMINT, ELINT, ESM ve EA sistemleri entegre edilmiştir. Hava-hava konfigürasyonunda 1075 km, hava-yer konfigürasyonunda ise 750 km görev yarıçapına sahiptir.

ANKA III‟ün jet motorlu versiyonlarında TF6000 yerli turbofan motorunun entegrasyonu planlanmaktadır. Motorun ilk ateşlemesi 2023’te yapıldı ve yer testleri başarıyla devam etmektedir.

AKSUNGUR

ANKA platformu temelinde geliştirilen AKSUNGUR, TUSAŞ’ın çift motorlu, uzun menzilli ve yüksek taşıma kapasiteli İHA‗sıdır. Yaklaşık 3.300 kg azami kalkış ağırlığı ve 750+ kg faydalı yük kapasitesiyle ANKA’dan iki kat daha fazla mühimmat taşıyabilir. 45.000 feet irtifada 50 saate kadar havada kalabilen AKSUNGUR; deniz karakol, keşif, sinyal istihbaratı ve mühimmatlı operasyon görevlerinde kullanılmaktadır.

Kanat açıklığı 24 m, uzunluğu 12,5 m ve yüksekliği 3,84 m olan AKSUNGUR, 250+ km link menziline ve 5.000+ km SATCOM haberleşme kapsamasına sahiptir. Taşıdığı faydalı yükler; keşif gözetleme sensörlerinden elektronik harp sistemlerine, hassas güdümlü bombalardan tanksavar füzelere kadar geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. EO/IR kameralar, SAR radarlar, COMINT/ELINT/ESM ve EA modülleri, uydu haberleşme üniteleri gibi yükler desteklenmektedir.

TUSAŞ üretimi PD-170 dizel motorlarıyla donatılan sistem, düşük yakıt tüketimi sayesinde uzun süreli görevlerde yüksek verimlilik sağlamaktadır. Yeni geliştirilen PD-222 motor varyantı, artan güç gereksinimi doğrultusunda özellikle ihracat odaklı AKSUNGUR modellerinde kullanılmak üzere hazırlanmaktadır.

ŞİMŞEK ailesi

Şimşek, TUSAŞ tarafından geliştirilen yüksek hızlı hedef uçağı ve taktik İHA platformudur. Başlangıçta hava savunma sistemlerinin test ve eğitimlerinde kullanılmak üzere geliştirilen sistem, zamanla keşif, elektronik karıştırma ve vurucu görevler için dönüştürülmüştür.

Süper Şimşek, jet motorlu versiyonuyla 0.85 Mach hıza ulaşabilir; 900 km operasyon menzili, 35.000 feet servis tavanı ve 80 dakikalık havada kalış süresi sunar. 200 kg azami kalkış ağırlığına ve 50 kg faydalı yük kapasitesine sahiptir. CRPA anti-jam sistemleri, elektronik taarruz kabiliyeti, radar kesit arttırıcılar, hedefleyici kameralar ve fürsatları çeşitlendiren modülerle donatılmıştır. Uçuş öncesi ve sırasında görev planlama, otonom uçuş, paraşütle kurtarma gibi ileri seviye sistemlere sahiptir.

Şimşek-K varyantı ise roket destekli kalkış (RATO) sistemiyle test edilmiştir. Bu kabiliyet, pist gereksinimi olmadan görev icrasını mümkün kılarak operasyonel esnekliği artırmıştır. Şimşek, 25.000 feet irtifa ve 700 km operasyon menziline sahiptir. 2,3 m uzunluk, 1,6 m kanat açıklığı, 0,7 m yükseklik, 90 kg kalkış ağırlığı ve 17 kg faydalı yük kapasitesine sahiptir.

İHA motor altyapısı

TUSAŞ, insansız sistemlerde dışa bağımlılığı ortadan kaldırmak amacıyla TEI (TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş.) ile ortak motor geliştirme programları yürütmektedir. ANKA ve AKSUNGUR platformlarında PD-170 ailesi, jet motorlu ANKA III ve Süper Şimşek’te ise TF6000 turbofan motoru temel alınmaktadır.

PD-170, 170 beygir gücünde, yüksek irtifada 40.000 feet’e kadar görev yapabilen bir dizel motor olup; uzun görev sürelerinde düşük yakıt tüketimiyle öne çıkar. Yeni PD-222 versiyonu, güç ve irtifa performansını artırmak için geliştirilmektedir.

TF6000 ise 6.000 lbf itki gücünü haiz bir turbofan motorudur. 2025 itibarıyla TF6000’in yer testleri tamamlanmış ve uçuş entegrasyonuna geçiş süreci başlamıştır. Bu motor, ANKA III ve ilerleyen dönemde geliştirilecek jet sınıfı insansız sistemler için temel güç kaynağı olacaktır.