TUSAŞ nedir, ne iş yapar?

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ), Türkiye'nin havacılık, uzay ve savunma sanayi alanındaki en stratejik kuruluşlarından biridir. 28 Haziran 1973 tarihinde “Türk Uçak Sanayii Anonim Ortaklığı (TUSAŞ)” adıyla, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulmuş; amacı, Türkiye’nin savunma sanayisinde dışa bağımlılığını azaltmak ve yerli üretim kabiliyetlerini geliştirmek olmuştur.

Kuruluşunun ardından ilk yıllarda askeri hava araçlarının üretimi, bakım ve modernizasyon süreçlerine odaklanan TUSAŞ, 1980’li yıllarda Türk Hava Kuvvetleri’nin savaş uçağı ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak yeni bir döneme girmiştir. Türkiye’nin F-16 savaş uçağını seçmesinin ardından, bu uçağın üretimi ve sistem entegrasyonu görevini üstlenmek üzere 1984 yılında “TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI)” adıyla Türk–Amerikan ortak yatırım şirketi kurulmuştur. TAI, 25 yıllığına lisans altında faaliyet göstermek üzere yapılandırılmış, F-16 uçaklarının üretimi, sistem entegrasyonu ve uçuş testlerini gerçekleştirerek Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesinden sorumlu olmuştur.

Ancak 25 yıllık süreç tamamlanmadan, 2005 yılında TAI’nin yabancı hisseleri Türk hissedarlar tarafından satın alınmış ve şirketin tüm yönetimi tamamen yerli yapıya devredilmiştir. Bu birleşme ile TAI ve TUSAŞ tek çatı altında toplanmış, bugünkü unvanıyla “Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ)” adı altında yeniden yapılandırılmıştır. Bu dönüşüm, Türkiye’nin özgün uçak, helikopter, insansız hava aracı ve uydu sistemlerini geliştirme sürecinde bir dönüm noktası olmuştur.

Ankara’nın Kahramankazan ilçesinde yer alan TUSAŞ tesisleri, yaklaşık 4 milyon metrekarelik açık alan ve 185 bini aşkın metrekarelik kapalı üretim alanı ile Türkiye’nin en büyük teknoloji yerleşkelerinden biridir. Şirket; mühendislik, üretim, test, entegrasyon, eğitim, bakım ve modernizasyon kabiliyetlerini tek çatı altında toplayarak hem Türkiye’nin hem de bölgenin önde gelen havacılık merkezlerinden biri hâline gelmiştir.

TUSAŞ; askeri ve sivil hava araçları, insansız hava sistemleri, uydu ve uzay teknolojileri ile yapısal havacılık bileşenleri üretiminde öncü konumdadır. Kurum, yalnızca ürün geliştirme değil; aynı zamanda mühendislik, sistem entegrasyonu, Ar-Ge, test, lojistik destek ve teknoloji transferi gibi alanlarda da faaliyet göstermektedir.

Bugün Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, havacılık ve uzay sanayisinin küresel ilk 100 oyuncusu arasında yer almakta ve proje konularına göre yedi stratejik iş merkezi yapısıyla örgütlenmiştir:

• Havacılık Yapısalları Grubu
• Uçak Grubu
• Helikopter Grubu
• İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemleri Grubu
• Uzay Sistemleri Grubu
• Milli Muharip Uçak Grubu
• Mühendislik Grubu

Bu yapı, TUSAŞ’ın özgün platformlardan seri üretime, sistem entegrasyonundan yaşam döngüsü desteğine kadar tüm süreçleri kendi bünyesinde yönetmesini sağlar. Şirket, geliştirdiği her platform için entegre lojistik destek hizmeti sunarak ürünlerinin uzun vadeli operasyonel sürdürülebilirliğini garanti altına almaktadır.

TUSAŞ, millî savunma sanayisinin güçlendirilmesi, teknoloji ihracatının artırılması ve küresel rekabet gücünün yükseltilmesi hedefiyle hareket etmektedir. Bugün Airbus, Boeing, Lockheed Martin gibi dünya havacılık devlerinin tedarik zincirinde yer almakta; aynı zamanda KAAN, HÜRJET, ANKA, GÖKBEY gibi yerli ve milli tasarımlarını kendi imkânlarıyla hayata geçirmektedir.

Şirketin hissedar yapısı Türkiye’nin stratejik hedefleri doğrultusunda şekillenmiştir. TUSAŞ hisselerinin yüzde 54,40’ı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na (TSKGV), yüzde 45,60’ı ise diğer Türk kurum ve paydaşlara aittir. Bu yapı, TUSAŞ’ın tamamıyla millî sermaye ve kontrol altında faaliyet göstermesini sağlamaktadır.

Türkiye’nin ilk lisanslı uçak üretim faaliyetleri arasında yer alan F-16 ortak üretimi, TUSAŞ’ın havacılık tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Bugün kurum, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmıyor; aynı zamanda dünya genelinde savunma ve havacılık çözümleri sunarak Türkiye’nin küresel ölçekteki teknoloji gücünü temsil ediyor.