TUSAŞ HÜRKUŞ görev uçağı özellikleri nelerdir?

HÜRKUŞ-C, TUSAŞ tarafından geliştirilen hafif taarruz uçağıdır. Zırhlı yapısı, yerli sensörleri ve farklı mühimmat seçenekleriyle ön plana çıkar. Eğitim uçağı HÜRKUŞ-B'nin aksine silahlı görevler için tasarlanan HÜRKUŞ-C, yakın hava desteğinden keşfe kadar çok sayıda askeri operasyonda kullanılabilir. Türkiye ile birlikte bazı Afrika ülkeleri tarafından da tercih edilen bu platform, düşük maliyetli ve etkili hava gücü çözümü sunar.

HÜRKUŞ görev uçağı nedir?

TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.) tarafından geliştirilen HÜRKUŞ görev uçağı, sahadaki taktik ihtiyaçlara göre özelleştirilmiş, çok rollü ve silahlı bir hava platformudur. HÜRKUŞ-C olarak adlandırılan bu varyant, zırhlı gövdesi ve geniş mühimmat entegrasyon kabiliyetiyle özellikle yakın hava desteği, keşif ve sınır güvenliği gibi görevlerde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Görev sistemleri tamamen yerli kaynaklarla entegre edilen HÜRKUŞ-C, yüksek irtifa performansı yerine düşük irtifa manevra kabiliyeti ve kısa pist uygunluğuyla öne çıkar. Böylece modern savaş senaryolarında esnek, ekonomik ve etkili bir çözüm olarak değerlendirilir.

HÜRKUŞ-C ile HÜRKUŞ-B arasındaki farklar neler?

Eğitim uçağı HÜRKUŞ ile görev uçağı HÜRKUŞ-C nasıl ayırt edilir?

HÜRKUŞ projesi, TUSAŞ tarafından farklı görev tanımları için özelleştirilmiş varyantlar halinde geliştirilmiştir. Bu iki temel model, yani HÜRKUŞ-B (eğitim uçağı) ve HÜRKUŞ-C (görev uçağı), hem kullanım amacı hem de teknik yapı açısından net biçimde birbirinden ayrılır:

Dışarıdan bakıldığında her iki uçak da aynı temel gövdeyi kullanıyor gibi görünse de, özellikle silah istasyonları, kokpit donanımı, burun kısmındaki podlar ve elektronik karşı tedbir sistemleri HÜRKUŞ-C’nin ayırt edici unsurlarıdır. Görev uçağı olan HÜRKUŞ-C, çok daha ağır bir yük taşıma kapasitesine, zırhlı korumaya ve savaş alanına uygun entegre sistemlere sahiptir.

Bu model, eğitim amaçlı kullanılan HÜRKUŞ-B'den önemli farklılıklar taşır. HÜRKUŞ-B, temel ve ileri seviye pilot eğitimine odaklı, silahsız bir varyanttır ve savaş görevlerinde kullanılmaz. HÜRKUŞ-C ise sahada aktif görev alan, operasyonel özelliklerle donatılmış bir versiyondur. Aralarındaki bu farklar, yalnızca görev tanımlarında değil; uçağın teknik yapısında, elektronik sistemlerinde ve kullanım alanlarında da açıkça görülür.

HÜRKUŞ görev uçağının boyutları ve ağırlığı nedir?

HÜRKUŞ-C’nin boyutları, özellikle kısa pistli meydanlardan kalkış ve iniş yapmaya uygun olacak şekilde optimize edilmiştir. Kompakt gövde yapısı ve dengeli kanat açıklığı sayesinde düşük hızlarda dahi kontrollü manevra kabiliyeti sağlar. Bu yönüyle zorlu arazi koşullarında etkinlik gösteren hafif taarruz uçakları sınıfında yer alır.

• Kanat açıklığı: 10,91 m
• Uzunluk: 11,17 m
• Yükseklik: 3,80 m
• Kanat alanı: 16,30 m²
• Gövde uzunluğu: 10,8 m
• Azami kalkış ağırlığı (MTOW): 4.530 kg
• Havada kalış süresi: 4,3 saat

HÜRKUŞ-C hangi mühimmatları atabiliyor?

HÜRKUŞ-C, çok rollü mühimmat kabiliyetine sahip olup, Türk savunma sanayisinin geliştirdiği yerli ve milli silah sistemleriyle donatılabilir. Gövde altı ve kanat altı taşıyıcı istasyonlar sayesinde farklı tipte mühimmatları taşıyabilir ve etkili şekilde kullanabilir. Entegre edilen mühimmatlar arasında şunlar öne çıkar:

• ROKETSAN CİRİT: 2,75 inç lazer güdümlü roket (hafif zırhlı hedefler ve personel için)
• ROKETSAN L-UMTAS: Lazer güdümlü uzun menzilli tanksavar füzesi (zırhlı hedeflere karşı)
• ROKETSAN MAM-L: Mini akıllı mühimmat – lazer güdümlü (hareketli hedefler için hassas vuruş)
• ROKETSAN TEBER-81 ve TEBER-82: MK-81 ve MK-82 bombalarına takılan lazer güdüm kitleri
• ASELSAN LGK-81 ve LGK-82: Lazer güdüm kiti ile hassas vuruş sağlayan bombalar
• TÜBİTAK SAGE GÖZDE-82: INS/GPS + lazer güdüm yeteneği olan hassas mühimmat
• TÜBİTAK SAGE TOGAN: Parçacık etkili, düşük maliyetli mühimmat (özellikle personel hedeflerine karşı etkili)

• ASELSAN 12,7 mm silah podu: Yakın hava desteği görevleri için entegre makineli tüfek sistemi
• Harici yakıt tankları: Menzil artırımı ve havada kalış süresi için
• Eğitim mühimmatları: Eğitim ve tatbikat uçuşlarında kullanılır

Bu mühimmat yelpazesi, HÜRKUŞ-C’yi hem hedef hassasiyeti gerektiren görevlerde hem de mobil tehditlere karşı etkili bir yakın hava desteği platformuna dönüştürmektedir.

Uçağın performans özellikleri nasıldır?

HÜRKUŞ-C’nin performansı, düşük irtifada etkili görev yapabilme, kısa mesafelerde kalkış ve iniş yapabilme, düşük yakıt tüketimi ve çevik manevra kabiliyeti gibi kriterler üzerinden değerlendirilir. Aşağıda öne çıkan performans göstergeleri yer almaktadır:

• Faydalı yük kapasitesi: 526 kg (mühimmat hariç dahili yük)
• Yakıt kapasitesi (dahili/harici): 300 kg
• Azami seyir hızı: 515 km/s
• Tırmanma oranı: 16,75 m/s
• Servis tavanı: 9.144 m (30.000 ft)
• Azami menzil: 1.390 km
• Pozitif/Negatif G limiti: +5 / -2,4 G

Bu değerler, HÜRKUŞ-C’yi kısa süreli ama etkili hava görevleri için uygun hale getirir.

HÜRKUŞ hangi görevlerde kullanılabilir?

HÜRKUŞ-C, çok amaçlı bir görev uçağı olarak tasarlanmıştır ve farklı operasyonel ihtiyaçlara esnek şekilde cevap verebilir. Özellikle düşük yoğunluklu çatışma ortamlarında ve sınır ötesi operasyonlarda görev üstlenebilecek kapasitededir.

• İstihbarat, gözetleme ve keşif (ISR)
• İleri hava kontrolörü (FAC-A)
• Muharebe arama ve kurtarma (SAR / CSAR)
• Devriye uçuşları ve sınır güvenliği
• Terörle mücadele ve hedef imha operasyonları
• Yakın hava desteği (CAS)
• Hava-yer taarruzları (COIN görevleri)

Görev çeşitliliği, onu hem kara birlikleriyle koordineli çalışacak şekilde hem de bağımsız keşif/taarruz platformu olarak kullanıma uygun hale getirir.

HÜRKUŞ'un teknik donanımında hangi özellikler vardır?

HÜRKUŞ-C’nin teknik altyapısı, modern savaş sahasında pilotun farkındalığını artırmak ve görev verimliliğini en üst düzeye çıkarmak üzere kurgulanmıştır. Donanım özellikleri, hem uçuş güvenliği hem de görev başarısını destekleyen unsurlardan oluşur:

• Uydu telefonu entegrasyonu (SATCOM)
• Gerçek zamanlı video aktarımı (downlink)
• Sayısal haritalama ve görev bilgisayarı
• Elektronik harp ve kendini koruma sistemleri
• Harici görev planlama yer istasyonu
• NVG uyumlu sayısallaştırılmış kokpit altyapısı

Bu donanımlar sayesinde HÜRKUŞ-C, gündüz-gece fark etmeksizin karmaşık görev senaryolarında aktif rol üstlenebilir.

HÜRKUŞ-C gece görevlerinde kullanılabilir mi?

Evet, HÜRKUŞ-C gece görevlerinde etkin şekilde kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır. Gece görüş gözlükleri (NVG) ile uyumlu sayısallaştırılmış kokpit yapısı, pilotlara düşük ışık koşullarında da yüksek farkındalık sağlar. Elektro-optik/kızılötesi (EO/IR) kamera sistemleri, hareketli hedeflerin karanlıkta dahi tespiti ve takibini mümkün kılar. Ayrıca burun kısmına entegre edilen lazer hedefleme podu, gece görevlerinde hassas güdümlü mühimmat kullanımını destekler.

Uçağın gece operasyonlarına uygun dış aydınlatma sistemleri, hem görev sırasında görünürlük hem de iniş/kalkış güvenliği açısından büyük avantaj sunar. Aynı zamanda gece uçuşlarında dijital haritalama ve görev bilgisayarı entegrasyonu sayesinde pilotlara gelişmiş navigasyon desteği verilir. Tüm bu özellikler, HÜRKUŞ-C’yi sadece gündüz değil, zorlu gece operasyonlarında da güvenilir ve etkili bir görev platformuna dönüştürmektedir.

HÜRKUŞ-C envantere girdi mi?

HÜRKUŞ-C, 2025 yılı itibarıyla Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterine resmen girmiştir. İlk teslimatlar Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na yapılmış, uçaklar çeşitli hava üslerine konuşlandırılmıştır. Aktif kullanım aşamasına geçilen bu süreçte, uçaklar sınır ötesi nokta operasyonları, keşif-devriye görevleri ve yakın hava desteği senaryolarında sahaya entegre edilmiştir. Özellikle Güneydoğu Anadolu ve sınır hattında sürdürülen iç güvenlik faaliyetlerinde görev alan HÜRKUŞ-C, düşük radar izi ve yüksek manevra kabiliyetiyle taktik birliklere hava desteği sağlamaktadır.

Uçağın operasyonel etkinliği, önceden yapılan kapsamlı test ve tatbikatlarla doğrulanmıştır. ASELSAN üretimi görev sistemleri ve entegre mühimmatlar ile donatılan platform, gece ve gündüz görev koşullarında yüksek hassasiyetle hedef tespit ve imha yeteneği sunmaktadır. HÜRKUŞ-C'nin bu başarısı, TSK tarafından yürütülen modernizasyon ve yerli silah sistemleri entegrasyonu politikalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

HÜRKUŞ-C hangi ülkeler tarafından kullanılıyor?

Evet, HÜRKUŞ-C yurt dışında da ilgi gören bir savunma sanayi ürünü olmuştur. Aşağıda, HÜRKUŞ-C'nin ihraç edildiği ülkeler ve bu ihracatlara dair ayrıntılı bilgiler yer almaktadır:

• Nijer: Türkiye ile Nijer arasında 2021 yılında imzalanan anlaşma ile HÜRKUŞ-C uçaklarının satışı kararlaştırılmıştır. Anlaşma kapsamında 6 adet HÜRKUŞ-C teslim edilmesi planlanmış, bu teslimatlar eğitim, yedek parça ve teknik destek hizmetlerini de içermektedir. Nijer’e yapılan teslimatlar Türkiye’nin Afrika açılımı açısından da stratejik öneme sahiptir.
• Çad: Çad ile yapılan savunma iş birliği anlaşması kapsamında HÜRKUŞ-C'nin teslimatı onaylanmış ve süreç 2022 yılında başlamıştır. Anlaşmanın detayları kamuya açık olmamakla birlikte, Çad Hava Kuvvetleri’nin eğitim alımı da dâhil olmak üzere kapsamlı bir teknik destek paketine eriştiği bilinmektedir. Teslim edilen uçakların sınır güvenliği ve iç güvenlik operasyonlarında kullanılacağı öngörülmektedir.
• Libya: 2022 yılında düzenlenen resmi ziyaretlerde Libya Hava Kuvvetleri Komutanı ile TUSAŞ yetkilileri arasında HÜRKUŞ-C satışına dair mutabakat sağlanmıştır. Ancak Libya’ya teslim edilecek uçak sayısı ve zamanlaması konusunda kesin bilgiler açıklanmamıştır.

Bu ihracatlar, Türkiye'nin yerli savunma sanayi ürünlerine olan uluslararası ilgiyi artırdığı gibi, HÜRKUŞ-C'nin düşük maliyetli, çok yönlü ve operasyonel görevlerde yüksek verim sunan yapısıyla öne çıktığını göstermektedir. Halihazırda başka ülkelerle görüşmeler sürmektedir ve HÜRKUŞ-C'nin uluslararası savunma pazarındaki etkisi artarak devam etmektedir.

HÜRKUŞ-C'nin SİHA’lara karşı avantajı ne?

HÜRKUŞ-C, belirli görev profillerinde SİHA’lara (silahlı insansız hava aracı) alternatif olarak değerlendirilebilecek özelliklere sahiptir. Özellikle anlık karar verme kabiliyeti, insanlı uçuşun getirdiği esneklik ve düşük irtifada çeviklik avantajı sunar. Gelişmiş sensör sistemleri ve hassas mühimmatları ile yakın hava desteği, keşif ve gözlem görevlerinde SİHA’lara benzer işlevler üstlenebilir. Ancak uzun süreli gözetleme, düşük riskli devriye gibi görevlerde SİHA’lar hâlâ daha avantajlıdır.

HÜRKUŞ-C benzer görev uçaklarıyla kıyaslandığında ne tür avantajlar sunuyor?

HÜRKUŞ-C, "hafif taarruz uçağı" kategorisinde değerlendirilir ve bu sınıftaki uluslararası muadilleriyle doğrudan rekabet eder. Özellikle düşük yoğunluklu çatışma ortamlarında, keşif ve yakın hava desteği görevlerinde tercih edilen bu sınıf; maliyet etkinliği, operasyonel esneklik ve bakım kolaylığı gibi parametrelerle öne çıkar.

Aşağıdaki tablo, HÜRKUŞ-C’nin bazı önde gelen muadilleriyle temel teknik özellikler açısından kıyaslamasını sunar:

HÜRKUŞ-C, göreceli olarak daha düşük operasyon maliyeti, yerli/milli görev bilgisayarı altyapısı ve ASELSAN-Roketsan entegre sistemleriyle öne çıkmaktadır. Özellikle NATO dışı ülkeler için erişilebilir fiyatı ve teknik destek esnekliği, HÜRKUŞ-C’yi cazip bir seçenek hâline getirir.

Teknik açıdan bakıldığında, Batılı muadilleri HÜRKUŞ-C’ye göre biraz daha yüksek hız ve tavan değerlerine sahip olsa da, HÜRKUŞ-C’nin çevikliği, kısa pist performansı ve yerli altyapıya sahip olması onu özgün kılar. Bu özellikler, uzun vadeli lojistik sürdürülebilirlik ve ihracat sonrası destek açısından stratejik bir avantaj sağlar.

HÜRKUŞ-C, hafif taarruz ve silahlı keşif uçağı sınıfında yer almaktadır. Bu sınıfta dünyada öne çıkan bazı platformlar şunlardır:

• Embraer A-29 Super Tucano (Brezilya)
• Beechcraft AT-6 Wolverine (ABD)
• Calidus B-250 (Birleşik Arap Emirlikleri)

Bu uçaklarla karşılaştırıldığında HÜRKUŞ-C, tamamen yerli görev sistemleriyle donatılmış olması, uygun maliyetli işletim giderleri ve entegre ASELSAN sensörleriyle dikkat çeker. Diğer yandan, Roketsan üretimi yerli mühimmatlarla uyumlu çalışabilmesi ve Türk savunma sanayii tarafından sürdürülebilir lojistik destek imkânı sunması, onu hem yerel hem uluslararası pazarda rekabetçi kılmaktadır.

Görev başı maliyeti açısından uygunluğu ve çevik yapısı sayesinde, özellikle düşük yoğunluklu çatışma bölgelerinde görev yapan ülkeler için cazip bir seçenek olarak öne çıkar.

HÜRKUŞ-C’nin sahada kullanıldığı görevler veya tatbikatlar var mı?

Evet, HÜRKUŞ-C hem test sürecinde hem de aktif görev ortamlarında defalarca kez sahada kullanılmıştır. Türk Silahlı Kuvvetleri’ne bağlı kara ve hava unsurlarıyla birlikte icra edilen müşterek tatbikatlarda, özellikle yakın hava desteği, hedef işaretleme, ani taarruz ve düşük irtifa uçuş performansı test edilmiştir. Bu tatbikatlar arasında sınır ötesi senaryoların simüle edildiği yüksek tempolu ortamlar da yer almıştır.

Ayrıca Güneydoğu Anadolu ve sınır bölgelerinde icra edilen iç güvenlik operasyonlarında, HÜRKUŞ-C aktif rol almıştır. Gelişmiş sensör sistemleri sayesinde gece ve gündüz keşif faaliyetleri yürütülmüş; gerektiğinde hassas güdümlü mühimmatlarla hedefler etkisiz hale getirilmiştir. Sahadaki operasyonlarda uçak; çevikliği, kısa pistten kalkış yeteneği ve manevra kabiliyeti ile farklı birlikler arasında hava desteği sağlayarak etkinliğini kanıtlamıştır.

Tatbikatlarda ve gerçek operasyonlarda elde edilen bu tecrübeler, HÜRKUŞ-C'nin sadece bir prototip ya da test platformu değil; gerçek savaş koşullarında görev alabilen, operasyonel anlamda hazır bir sistem olduğunu göstermektedir.

HÜRKUŞ-C'nin gelecekteki geliştirme planları nelerdir?

TUSAŞ, HÜRKUŞ-C’nin operasyonel verimliliğini artırmak amacıyla sürekli olarak geliştirme faaliyetleri yürütmektedir. Gelecek planlar arasında daha güçlü bir motor konfigürasyonu, gelişmiş elektronik harp (EH) sistemleri, artırılmış faydalı yük kapasitesi ve yeni nesil dijital kokpit tasarımları yer almaktadır. Ayrıca modüler görev sistemleri sayesinde, farklı coğrafi ve taktik ihtiyaçlara özel varyantların geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu sayede HÜRKUŞ-C, çok daha geniş görev yelpazesinde etkin şekilde kullanılabilecek, ihracat potansiyelini de artıracaktır.