Türkiye'den savunma sanayisinde dört ülkeli yeni iş birliği adımı

Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayisi alanındaki iş birliğini geliştirmek amacıyla yeni bir mutabakat zaptı imzalanacak. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), Katar'ın başkenti Doha'da imzalanması planlanan mutabakatın dört ülke arasında mevcut savunma sanayisi projelerini çok taraflı bir iş birliği çerçevesine taşıyacağını açıkladı. Anlaşma kapsamında ortak üretim, teknoloji transferi, birlikte çalışabilirlik ve tedarik zincirlerinin bütünleşmesine odaklanılması hedefleniyor.

SSB koordinasyonunda yürütülen çalışmalar, Türkiye'nin savunma sanayisinde yalnızca platform ihracatına dayalı ilişkiler yerine ortak geliştirme ve üretim modellerini yaygınlaştırma yaklaşımının bir parçasını oluşturuyor. Doha'da imzalanacak mutabakatla Türkiye'nin Katar, Pakistan ve Endonezya ile ayrı ayrı yürüttüğü projelerin geliştirilmesi ve yeni ortaklıkların oluşturulması amaçlanıyor.

Katar ile ortak üretim ve teknoloji transferi

Türkiye ile Katar arasındaki savunma sanayisi iş birliği, hava, kara ve deniz platformlarının tedarikinin yanı sıra yerel üretim ve teknoloji transferini de kapsıyor. Katar Silahlı Kuvvetleri envanterine kazandırılan Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları (SİHA), zırhlı araçlar ve hücumbotlar, iki ülke arasındaki projeler arasında yer alıyor.

Katar Savunma Bakanlığı iştiraki Barzan Holding ile ASELSAN, STM ve MKE gibi Türk savunma sanayisi şirketleri arasında da çeşitli iş birliği anlaşmaları bulunuyor. ASELSAN ile Barzan Holding ortaklığında Katar'da kurulan BARQ şirketi aracılığıyla SARP Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri ve elektro-optik cihazların montaj, üretim ve kalibrasyon faaliyetleri gerçekleştiriliyor.

Katar'da oluşturulan bu üretim altyapısı, Türk savunma sanayisi ürünlerinin yerel ihtiyaçlara göre geliştirilmesine ve üçüncü ülkelere yönelik projelerde kullanılmasına da imkân sağlıyor.

Pakistan ile MİLGEM projesi kapsamında iş birliği

Türkiye ile Pakistan arasındaki savunma sanayisi iş birliğinin önemli projelerinden birini PN MİLGEM kapsamında geliştirilen Babur sınıfı korvetler oluşturuyor. ASFAT ana yükleniciliğinde yürütülen proje kapsamında dört korvetin ikisi İstanbul'da, diğer ikisi ise Pakistan'daki Karaçi Tersanesi'nde inşa edildi.

Proje kapsamında yalnızca savaş gemilerinin inşası değil, Pakistan'ın yerel gemi üretim altyapısının geliştirilmesi de hedeflendi. Karaçi Tersanesi'nin üretim kabiliyetleri modernize edilirken gemi inşa, donatım ve mühendislik alanlarında bilgi ve deneyim aktarımı gerçekleştirildi.

PN MİLGEM projesi, Türkiye'nin savunma sanayisi ihracatında teknoloji transferi ve yerel üretim unsurlarını bir araya getiren iş birliği modellerinden biri olarak öne çıkıyor.

Endonezya ile KAPLAN MT tankında ortak üretim

Türkiye ile Endonezya arasındaki savunma sanayisi iş birliğinde KAPLAN MT Orta Sınıf Tank Geliştirme Projesi önemli bir yer tutuyor. SSB ile Endonezya Savunma Bakanlığı arasında imzalanan devletlerarası anlaşma doğrultusunda yürütülen proje, FNSS ile Endonezyalı PT Pindad tarafından ortaklaşa geliştirildi.

İki şirketin ortak tasarımıyla ortaya çıkan KAPLAN MT'nin prototipleri ve ilk seri üretim araçları Endonezyalı kullanıcılara teslim edildi. Proje kapsamında gerçekleştirilen teknoloji transferiyle tankların üretimi Endonezya'da PT Pindad tarafından sürdürülüyor.

KAPLAN MT projesi, Türkiye'nin yabancı ortaklarla geliştirdiği savunma sistemlerinde tasarım, üretim ve teknoloji paylaşımını birlikte yürüttüğü örnekler arasında bulunuyor.

Savunma sanayisi ihracatında son dört yılın payı yüzde 55'i aştı

Savunma ve Havacılık Sanayi İhracatçıları Birliği (SSİ) verilerine göre Türk savunma ve havacılık sektörü, 2012-2026 döneminde, 2026'nın ilk dokuz ayı dahil olmak üzere yaklaşık 54 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu tutarın 30 milyar doları aşkın bölümü 2023-2026 döneminde kaydedildi.

Böylece son dört yıldaki ihracat, sektörün yaklaşık 14 yıllık toplam ihracatının yüzde 55'inden fazlasını oluşturdu. Savunma ve havacılık sanayisi ihracatı 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 48 artarak 10 milyar doların üzerine çıkarken son 12 aylık ihracat ilk kez 11 milyar dolar seviyesini aştı.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) verilerine göre Türkiye'nin silah ihracatı son beş yılda yüzde 122 arttı. Türkiye bu dönemde dünyanın 11'inci büyük silah tedarikçisi konumuna yükselirken savunma ve havacılık ihracatının yüzde 56'sı NATO müttefiklerine gerçekleştirildi.

Dört ülke arasında yeni projeler hedefleniyor

Doha'da imzalanması planlanan mutabakat zaptıyla Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasındaki mevcut savunma sanayisi ilişkilerinin ortak projeler aracılığıyla geliştirilmesi amaçlanıyor.

Mutabakatın öncelikleri arasında savunma sistemlerinin ortak üretimi, teknoloji transferi, tedarik zincirlerinin bütünleşmesi ve farklı ülkelerin askerî sistemleri arasında birlikte çalışabilirliğin artırılması bulunuyor.

SSB'nin açıklamasında mutabakat kapsamında geliştirilecek belirli bir silah sistemi, yeni platform veya ortak üretim tesisine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı. Dört ülke arasındaki iş birliğinin somut projelere dönüşmesine ilişkin gelişmelerin mutabakatın imzalanmasının ardından netleşmesi bekleniyor.