Türk akademisyenlerin geliştirdiği İHA modülüne NATO'dan ödül

İnsansız hava araçlarına (İHA) yönelik saldırıların ardından saldırı yönünü ve olası tehdit konumunu tespit edebilen, yapay zekâ destekli yeni nesil bir hedef belirleme sistemi, NATO’nun düzenlediği uluslararası inovasyon yarışmasında ödüle layık görüldü.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve Aksaray Üniversitesi’nden akademisyenlerin ortak çalışması sonucu ortaya çıkan ve “STRIKE” adı verilen bu modül, İHA’ların vurulması halinde düşman pozisyonuna dair istihbari bilgi sağlayarak muharebe alanında ciddi bir fark yaratmayı hedefliyor.

NATO’nun 2025 yılı için savunma ve güvenlik alanlarında çığır açan teknolojilere öncülük etmek amacıyla düzenlediği “Innovation Hackathon” yarışmasına, ittifak ülkelerinden 80’den fazla girişim katıldı.

Türkiye’yi temsilen yarışmaya katılan ODTÜ TEKNOKENT merkezli Skytech Robotik Teknolojileri firması, ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi ve ROMER Müdürü Doç. Dr. Erol Şahin ile Aksaray Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Veli Bakırcıoğlu’nun liderliğinde geliştirdiği sistemle, ilk 10 içinde yer alarak ödül almaya hak kazandı.

Arıların savunma stratejisinden ilham

Doç. Dr. Erol Şahin, geliştirdikleri sistemin ilham kaynağının doğa olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bir bal arısı esasında bir insan için tehdit içermiyor, çok rahatlıkla öldürebilirsiniz. Ancak bal arısı sizi soktuğu zaman geride bıraktığı iğnenin üstünde ufak bir kesecik oluyor ve bunun içinde esasında 'alarm feromonları' bulunuyor. Arı sizi soktuysa hedef olarak işaretleniyorsunuz ve diğer arılar üstünüze geliyor. Bu yüzden arı gördüğünüz zaman onu öldürmek ya da onu yok etmek yerine ondan kaçmayı tercih ediyorsunuz”

Bu doğa mekanizmasından esinlenerek geliştirdikleri STRIKE modülünün İHA’lara entegre edildiğini belirten Şahin, sözlerine şöyle devam etti:

“Bizim burada yaptığımız da dronların (İHA’ların) üzerine 'Strike' dediğimiz bir modül geliştirdik ve bu modül tamamen drondan bağımsız olarak işlev görüyor.

Bu modülü İHA’nın üstüne yapıştırdıktan sonra eğer yerden açılan bir ateş sonucunda vurulursa o anda alınan ivme değerlerinden kuvveti etkileyen merminin hangi yönden ve hangi şiddetle geldiğini hesaplayabiliyoruz. Bunu hesapladıktan sonra İHA yere düşse bile saldırganın konumunu, daha sonra gelecek kuvvetlere, diğer İHA’lara yayınlayabiliyorsunuz.

Bu sayede İHA’yı gönderdiğiniz zaman karşıdaki düşman iki ayrımda kalıyor. Ya İHA’nın kamerasından görülecek ya da eğer bunu mermiyle indirirse kendi yerini işaretlemiş olacak. Bu da İHA’ların kullanım alanlarını ve faydalarını daha fazla artıracak”

Patent başvurusu yapıldı, yatırım arayışı sürüyor

Şahin, sistemin ürünlerden bağımsız olarak geliştirildiğini ve farklı hava araçlarına kolaylıkla entegre edilebildiğini vurgulayarak şunları söyledi:

“Türkiye'de şu anda bunun patent başvurusu yapıldı. Teknoloji hazırlık seviyesini biraz daha yükseltip ürün haline getirme çabalarımız ve bunun için de yatırım arama çalışmalarımız sürüyor.”

“İHA üreten birçok firma vardır ancak bunların üzerine bu modül takıldığı zaman İHA’nın caydırıcılığı daha fazla artacak. Dolayısıyla kendisi ayrı bir ürün olarak herhangi bir şeyin üstüne konulabilir bir sistem olacak. Türkiye bunu kendisi kullanabileceği gibi diğer ülkelerden gelecek taleplere göre de bu modülü verebilecek bir seviyeye gelecek diye umuyoruz.”

Yapay zekâ ile doğruluk oranı artırıldı

Projede görev alan Aksaray Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Veli Bakırcıoğlu ise sistemin TÜBİTAK destekli bir proje kapsamında geliştirildiğini belirtti.

Bakırcıoğlu, dünyada otonom sistemlere olan yönelimin artmasıyla birlikte bu tür sistemlere ek katmanlar geliştirmenin önemine değindi:

“Bizim sistemimiz bu otonom sistemlere güvenlik katmanı olarak onun yeteneğini geliştirecek faydalı yük diyebileceğimiz bir modül”

Sistemin başarıyla geçtiği tatbikat hakkında bilgi veren Bakırcıoğlu, şöyle konuştu:

“Katıldığımız tatbikatta canlı ateş altında modülümüz İHA’nın üzerindeydi. İHA vurulduğunda saldırının geldiği yönü ve konumunu tespit edip bunu yayınlamaya başladı ve başarıyla bu tatbikattan geçti. Ancak İHA’nın saldırının yönünü tahmin ederken birkaç derecelik sapma tespit ettik. Daha sonra bu doğruluk oranını biraz daha yükseltmek için yapay zekâ modeli ekleyip sensörlerden gelen verilerden saldırganın konumunu tespit ediyoruz.”

NATO'dan tam not

Uluslararası jüri tarafından seçilerek ödüle layık görülen STRIKE modülü, NATO’nun sivil ve askeri alanda çift kullanım potansiyeli taşıyan teknolojileri desteklemek amacıyla yürüttüğü DIANA programına başvuruya da davet edildi.

Ayrıca, akademisyenlerin İHA teknolojilerine yönelik araştırmaları kapsamında NATO Bilim ve Teknoloji Organizasyonu’nun (STO) Bilgi Sistemleri Teknolojisi (IST) paneline katılımı da teşvik edildi.

STRIKE, sadece İHA güvenliğini artırmakla kalmıyor; aynı zamanda gelecekte farklı kara ve hava araçlarına entegre edilerek askeri sahadaki farkındalığı ve caydırıcılığı da ileri seviyeye taşıyacak bir çözüm olarak öne çıkıyor.