Tayland-Kamboçya sınırında çatışmalar yeniden başladı

Tayland ile Kamboçya arasındaki gerilim, dört gündür süren yoğun sınır çatışmalarıyla ciddi bir güvenlik krizine dönüşmüş durumda.

Tartışmalı sınır hattında onlarca noktada devam eden saldırılar, tanklardan F-16 uçaklarına kadar uzanan geniş bir askeri güç kullanımıyla yürütülürken, iki ülke birbirini sivilleri hedef almak ve uluslararası hukuku ihlal etmekle suçluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen telefon diplomasisi öncesi tansiyon düşmek yerine daha da tırmanıyor.

Tayland ile Kamboçya arasında pazartesi günü yeniden alevlenen sınır çatışmaları, bölgedeki en sert askeri karşılaşmalardan biri olarak yorumlanıyor. Kamboçya Savunma Bakanlığı, perşembe sabahı Tayland ordusunun üç farklı eyalete yönelik eş zamanlı saldırılar düzenlediğini açıkladı.

Pursat, Banteay Meanchey ve Oddar Meanchey’daki noktalarda tank birlikleri ve ağır topçu bataryalarının kullanıldığı belirtildi. Kamboçya’nın iddiasına göre saldırıların bazıları sivil yerleşimlere yöneldi; özellikle Prey Chan köyünde sivillerin hedef alınması açık bir savaş suçu olarak nitelendirildi.

Bakanlık, Tayland ordusunun Khnar Tapınağı civarına top atışı yaptığını, ayrıca O’Smach bölgesine yoğun “destek ateşi” gönderdiğini ileri sürdü. Bu bölgelerden gelen görüntülerde tahrip olmuş evler, devrilen elektrik direkleri ve molozlarla kaplı yollar dikkat çekiyor.

Kamboçya tarafı, çatışmaların kültürel mirasa da ağır zarar verdiğini belirterek Ta Krabey ve Preah Vihear tapınaklarının vurulduğunu açıkladı. Preah Vihear, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunuyor ve yıllardır iki ülke arasındaki toprak anlaşmazlığının sembol alanlarından biri konumunda.

Kamboçya İçişleri Bakanlığı, Tayland’ın “yoğun ve ayrım gözetmeyen bir şekilde” sivil alanları hedef aldığını, okulların, sağlık merkezlerinin, ana yolların ve Budist pagodalarının tahrip olduğunu bildirdi. Şu ana kadar Kamboçya tarafında 10 sivil yaşamını yitirdi; bunlar arasında bir bebek de bulunuyor. Yaralı sayısı ise en az 60 olarak belirlendi.

Tayland ordusu ise suçlamaları reddederek sorumluluğu tamamen Kamboçya’ya yükledi. Açıklamada Kamboçya’nın “tarihi bir yapıyı kasıtlı olarak askeri üs olarak kullandığı” iddia edildi. Tayland, bunun uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunarak kendi saldırılarının “meşru karşılık” niteliği taşıdığını belirtti. Çatışmalarda sekiz Tayland askerinin öldüğü, 80’inin yaralandığı açıklandı.

Çatışma hattı genişledi

AFP'nin derlemesine göre çatışmalar yalnızca sınır üzerindeki tartışmalı bölgelerde değil, beş eyalete yayılmış durumda. Bu durum, iki ülke arasındaki 817 kilometrelik sınır boyunca güvenlik riskinin dramatik şekilde yükseldiğini gösteriyor.

Yerel yetkililer, en az 500 bin sivilin evlerini terk etmek zorunda kaldığını, sınırın hem Tayland hem de Kamboçya tarafında büyük ölçekli tahliyelerin devam ettiğini belirtiyor. Bazı bölgelerde yolların kapanması nedeniyle yardım ekipleri sivillere ulaşmakta zorlanıyor.

Diplomasi devrede ama ateşkes uzak görünüyor
ABD Başkanı Donald Trump, 26 Ekim’de Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da iki ülke arasında ateşkese aracılık etmişti. O dönemde anlaşmanın “kimsenin başaramayacağını düşündüğü bir uzlaşı” olduğunu söyleyen Trump’ın yeni bir müdahale hazırlığında olduğu belirtiliyor.

Trump çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Onları durdurabilirim” ifadelerini kullandı ve taraflarla ertesi gün bir görüşme planlandığını duyurdu. AFP’ye göre çatışmaların genişliği dikkate alındığında, yeni bir ateşkesin sağlanması önceki süreçlerden daha zor olabilir.

Kriz neden alevlendi?

Uzmanlara göre çatışmaların arkasında yıllardır çözülemeyen sınır çizgisi ihtilafı bulunuyor. 1900’lü yılların başında Fransız sömürge döneminde çizilen sınır haritaları, iki ülke arasında hâlâ tartışmalı olmaya devam ediyor.

Ortadaki bu belirsizlik, özellikle tapınaklar çevresindeki bölgelerde sık sık gerilime yol açıyor. Sınır boyunca artan askeri yığınağın son haftalarda belirginleşmesi ise çatışmaların kaçınılmaz hale geldiği yorumlarına neden olmuştu.

Bölgesel kaygılar artıyor

Çatışmalar Güneydoğu Asya’da ekonomik ve güvenlik açısından hassas dengeleri de etkiliyor. ASEAN ülkelerinin bazı üyeleri, özellikle sivillere yönelik saldırılar ve kültürel mirasın zarar görmesi nedeniyle endişelerini dile getirirken, Malezya ve Endonezya tarafların masaya dönmesi için diplomatik temaslarda bulunuyor.