Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı düşüşünü sürdürüyor

Suudi Arabistan’ın devlet petrol şirketi Saudi Aramco’nun, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nda artan güvenlik riskleri nedeniyle Nisan ayında Asya’daki alıcılara ham petrol tedarikini ikinci ay üst üste azaltacağı bildirildi. Konuya yakın kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, sevkiyat planlarında önemli kısıtlamalar uygulanıyor.

Kaynaklar, Aramco’nun Nisan teslimatları kapsamında vadeli sözleşmeli müşterilere ağırlıklı olarak Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanı üzerinden sevkiyat yapacağını belirtiyor. Bu rota, Hürmüz Boğazı’nı baypas eden alternatif bir hat olarak öne çıkarken, sevkiyatın büyük bölümünün Arab Light türü ham petrol ile sınırlı kalacağı ifade ediliyor.

Arab Light, Suudi Arabistan menşeli, orta yoğunlukta (yaklaşık 33-34 API) ve kükürt oranı nispeten yüksek (yaklaşık %1,8-2,0) bir ham petrol türüdür. Dünya petrol piyasalarında en önemli referans (benchmark) ham petrol sınıflarından biri kabul edilir. Ghawar sahası gibi büyük alanlardan çıkarılan bu petrol, özellikle benzin ve dizel üretimi için Avrupa ve Asya rafinerilerinde sıkça tercih edilir.

Uzmanlara göre bu durum, özellikle Çin, Hindistan, Güney Kore ve Japonya gibi büyük ithalatçılara yönelik arzda daralma anlamına geliyor. Asya’daki rafinerilerin daha düşük kapasiteyle çalışmak zorunda kalabileceği, bunun da dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürün arzını sınırlayabileceği belirtiliyor.

İhracatta belirgin düşüş

Emtia veri şirketlerinin derlediği bilgilere göre, Suudi Arabistan’ın Mart ayındaki ortalama günlük ham petrol ihracatı yaklaşık 4,3–4,4 milyon varil seviyesine geriledi. Bu rakam, Şubat ayında kaydedilen yaklaşık 7,1 milyon varillik günlük ihracata kıyasla yaklaşık yüzde 35-40’lık bir düşüşe işaret ediyor.

Analistler, bu gerilemenin son yıllardaki en keskin aylık düşüşlerden biri olduğuna dikkat çekerken, sevkiyatların büyük ölçüde Basra Körfezi çıkışlı hatlara bağımlı olmasının bu kırılganlığı artırdığını vurguluyor.

Hürmüz Boğazı etkisi sürüyor

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, tanker trafiğinde gecikmelere ve sigorta maliyetlerinde artışa yol açtı. Denizcilik verileri, bazı tankerlerin alternatif rotalara yönlendirildiğini ve sevkiyat sürelerinin uzadığını gösteriyor.

Uzmanlar, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Boru Hattı (East-West Pipeline) üzerinden Kızıldeniz’e yaptığı sevkiyatları artırmaya çalıştığını ancak bu hattın kapasitesinin Hürmüz üzerinden yapılan ihracatı tam olarak ikame etmeye yetmediğini belirtiyor.

Küresel piyasaya yansımalar

Arz daralmasının küresel petrol piyasalarında fiyat oynaklığını artırdığı ifade ediliyor. Brent petrol fiyatlarında son dönemde yukarı yönlü baskı gözlenirken, rafineri marjlarının da yükseldiği bildiriliyor.

Enerji analistleri, bölgedeki jeopolitik gerilimin devam etmesi halinde arz zincirinde daha geniş çaplı kesintiler yaşanabileceği ve bunun hem enerji fiyatları hem de küresel enflasyon üzerinde etkili olabileceği değerlendirmesinde bulunuyor.