Sudan’da HDK lideri Hemedti’ye idam cezası

Sudan’da ordu yönetiminin kontrolündeki Port Sudan kentinde görülen davada, Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) lideri Muhammed Hamdan Dagalo, bilinen adıyla Hemedti, idam cezasına çarptırıldı.

Mahkeme, Hemedti’yi Batı Darfur’da işlenen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım eylemlerinden suçlu buldu. Hemedti ile birlikte HDK'nın üst düzey yöneticileri arasında bulunan 15 kişi daha aynı cezaya mahkûm edildi.

Sanıkların tamamının gıyabında yargılandığı ve nerede bulunduklarının kamuoyunca bilinmediği belirtildi. Karar, Nisan 2023’te başlayan iç savaştan bu yana RSF’nin en üst düzey yöneticileri hakkında verilen ilk mahkûmiyet hükmü oldu.

Mahkeme Batı Darfur’daki katliamlara odaklandı

Port Sudan’daki Terörizm ve Devlete Karşı Suçlar Mahkemesinde görülen dava, Batı Darfur eyaletinin merkezi El Cuneyna’da 2023 yılında gerçekleştirilen saldırılara odaklandı. Mahkeme, Hemedti ve diğer sanıkları sivillere yönelik saldırıları planlamak ve yönetmek; yaygın yağma ve yıkıma yol açmak; yerleşim bölgeleri, okullar ve ibadethaneleri hedef almakla suçladı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) gibi uluslararası kuruluşlar, El Cuneyne'de Masalitlere yönelik kitlesel katliamlar ve etnik temizlik suçları işlendiğini rapor etmiştir.

HDK ve örgütle bağlantılı Arap milisler, El Cuneyna ve çevresinde başta Arap olmayan Masalit toplumu olmak üzere çeşitli topluluklara karşı etnik temelli katliamlar gerçekleştirmekle itham ediliyor. Suçlamalar arasında sivillerin öldürülmesi, toplu infazlar, cinsel şiddet, zorla yerinden etme ve sivil mülklerin yağmalanması bulunuyor. RSF ise savaş suçu ve soykırım suçlamalarını reddediyor.

Batı Darfur Valisi’nin öldürülmesi davada ele alındı

Davanın merkezindeki olaylardan birini Batı Darfur Valisi Hamis Abdullah Abakar’ın 14 Haziran 2023’te kaçırılarak öldürülmesi oluşturdu. Masalit toplumunun önde gelen isimlerinden biri olan Abakar, öldürülmesinden birkaç saat önce televizyon yayınına çıkarak HDK’yı El Cuneyna’da sivillere saldırmakla suçlamıştı.

Batı Darfur Valisi Hamis Abdullah Abakar. Darfur'da paramiliter güçlerin hedef aldığı, Arap olmayan yerli Masalit topluluğunun önde gelen liderlerinden biriydi.

Abakar’ın daha sonra silahlı kişiler tarafından alıkonulduğu ve öldürüldüğü bildirildi. Sudan ordusu ve bazı uluslararası kuruluşlar cinayetten HDK’yı sorumlu tutarken örgüt suçlamayı reddetti. Mahkeme, Hemedti’nin Batı Darfur’da işlenen suçların planlanması ve yönetilmesinden sorumlu olduğuna hükmetti.

Hemedti’nin iki kardeşi de idama mahkûm edildi

İdam cezasına çarptırılanlar arasında Hemedti’nin yardımcılığını yapan kardeşi Abdurrahim Hamdan Dagalo da yer aldı. Mahkeme, Abdurrahim Dagalo’yu suçların planlanmasına ve uygulanmasına katılmaktan suçlu buldu.

Hemedti’nin diğer kardeşi El-Kuni Hamdan Dagalo ile HDK’nın Batı Darfur Komutanı Abdurrahman Cuma Barkallah da idam cezasına mahkûm edilen isimler arasında bulunuyor. Davada ayrıca Batı Darfur’daki bazı silahlı gruplarla bağlantılı olduğu belirtilen aşiret lideri Ticani Tahir Karşum hakkında da idam hükmü verildi.

HDK’nın mal varlıklarına el konulacak

Davaya başkanlık eden Yargıç Muhammed el-Emin, HDK’ya ait mal varlıklarına el konulmasına karar verdi. Mahkeme ayrıca Hemedti ve diğer hükümlülerin yakalanarak Sudan’a iade edilmesi amacıyla Uluslararası Kriminal Polis Teşkilatından kırmızı bülten çıkarılmasını istedi. Ancak Hemedti ve diğer sanıklar ordu yönetiminin kontrolündeki bölgelerde bulunmadığı için kararın kısa vadede uygulanıp uygulanamayacağı belirsizliğini koruyor. RSF, Sudan’ın batısındaki geniş alanların kontrolünü elinde bulunduruyor.

Yaklaşık 1974 yılında Darfur’daki Rizeygat topluluğunun Mahariya koluna mensup bir ailede dünyaya gelen Hemedti, bölgedeki deve ticaretiyle uğraşan bir aileden geliyor.

HDK'nın da içerisinde bulunduğu Sudan Kuruluş İttifakı, mahkeme kararını tanımadığını açıkladı. İttifak, ordu kontrolündeki bölgede gerçekleştirilen yargılamayı “göstermelik bir dava” olarak nitelendirdi. HDK yetkilileri ise karara ilişkin doğrudan ve ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Örgüt daha önce savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım iddialarını birçok kez reddetmişti. Davanın ordu yönetiminin fiilî merkezi konumundaki Port Sudan’da görülmesi, kararın tarafsızlığına ilişkin tartışmalara da yol açtı.