Şam yönetimi ile YPG/SDG arasında yeni entegrasyon mutabakatı

Suriye merkezi hükümeti ile YPG’nin çekirdek örgütünü oluşturduğu Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında, ateşkesin tesisi ve taraflar arasında askeri, idari ve güvenlik yapılarının kademeli olarak Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesini öngören kapsamlı bir anlaşma sağlandı.

Mutabakatın ana maddeleri şunları içeriyor:

• Suriye ordusu ile SDG arasında ateşkesin sağlanması,
• İki tarafın askeri ve idari unsurlarının kademeli entegrasyonu,
• SDG’nin askeri birimlerinin Suriye devlet yapıları altında yeniden düzenlenmesi,
• Yerel sivil yönetimlerin merkezi devlet kurumlarıyla birleştirilmesi,
• Bölgedeki Kürt toplumunun medeni ve eğitim haklarının güvence altına alınması,
• Yerinden edilen sivillerin kendi bölgelerine dönmesinin desteklenmesi.

Anlaşma, Suriye’nin kuzeydoğusundaki İstikrarı hedefleyen siyasi ve idari dönüşümleri de öngörüyor; bununla birlikte bu tür bir kapsamlı entegrasyonun hayata geçirilmesinin bölgesel istikrar ve nüfus yapısı üzerinde derin etkiler yaratacağı değerlendiriliyor.

Güvenlik düzenlemeleri ve askeri yapıların yeniden şekillenmesi

Anlaşmanın güvenlik ayağı kapsamında, temas hatlarından askeri güçlerin çekilmesi ve istikrarın güçlendirilmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda Suriye İçişleri Bakanlığına bağlı güvenlik güçlerinin Haseke ve Kamışlı şehir merkezlerine girmesi konusunda mutabakata varıldığı aktarıldı.

Yetkililer, bu adımın şehir merkezlerinde kamu düzeninin sağlanması ve güvenlik boşluklarının giderilmesi açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekti. Güvenlik güçlerinin konuşlandırılmasıyla birlikte, sivillerin günlük yaşamının normalleşmesi ve kamu hizmetlerinin daha etkin biçimde sunulmasının amaçlandığı ifade edildi.

Mutabakat kapsamında ayrıca, bölgedeki güvenlik güçlerinin entegrasyon sürecinin başlatılması öngörülüyor. Buna göre, YPG’ye bağlı üç tugayı kapsayan bir askeri tümen oluşturulması planlanıyor. Aynı zamanda, Ayn el Arab (Kobani) bölgesindeki SDG güçlerine bağlı bir tugayın da Halep vilayetine bağlı bir tümen bünyesinde teşkil edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı bildirildi.

Böylece YPG unsurlarının ayrı ve bağımsız bir askeri yapı olarak varlık göstermesinin yerine, Suriye ordusu ve güvenlik yapıları içerisinde kademeli olarak eritilmesi hedefleniyor. Yetkililer, bu sürecin zamana yayılacağını ve sahadaki koşullara göre aşamalı şekilde ilerleyeceğini belirtiyor.

İdari entegrasyon ve sivil kurumların devri

Anlaşmanın önemli başlıklarından birini de YPG’nin kontrolü altındaki bölgelerde faaliyet gösteren sözde özerk yönetim kurumlarının Suriye devlet kurumlarıyla birleştirilmesi oluşturuyor. Bu kapsamda, yerel yönetimlerin merkezi idareye bağlanması ve kamu hizmetlerinin devlet eliyle yürütülmesi planlanıyor.

Mutabakat metninde, sivil çalışanların mevcut kadrolarının korunmasına özel vurgu yapıldığı aktarıldı. Buna göre, söz konusu bölgelerde görev yapan sivil personelin iş güvencelerinin sağlanması ve entegrasyon sürecinde mağduriyet yaşanmaması hedefleniyor.

Yetkililer, bu adımın özellikle yerel halkın sürece olan güvenini artırmayı amaçladığını ifade ediyor. İdari entegrasyonun, devlet otoritesinin yeniden tesis edilmesinin yanı sıra, kamu hizmetlerinde standartlaşmayı ve hukuki düzenin güçlendirilmesini hedeflediği kaydedildi.

Kürt toplumuna yönelik düzenlemeler ve geri dönüşler

Mutabakat kapsamında, Suriye’de yaşayan Kürt toplumunun medeni ve eğitim haklarının düzenlenmesi konusunda da tarafların uzlaştığı bildirildi. Bu başlık altında, eğitim, dil ve sosyal haklar gibi alanlarda düzenlemeler yapılmasının planlandığı ifade edildi.

Ayrıca, çatışmalar nedeniyle yerlerinden edilen sivillerin kendi bölgelerine güvenli şekilde dönüşlerinin sağlanması da anlaşmanın önemli maddeleri arasında yer aldı. Tarafların, geri dönüşlerin güvenlik, barınma ve temel hizmetler açısından güvence altına alınması konusunda mutabık kaldığı belirtildi.

Yetkililer, bu düzenlemelerin sosyal istikrarın sağlanması ve toplumsal barışın güçlendirilmesi açısından kritik önemde olduğunu vurguladı. Geri dönüş sürecinin, devlet kurumlarının koordinasyonunda ve güvenlik önlemleri eşliğinde yürütülmesinin planlandığı kaydedildi.

Mutabakatın hedefi: Birlik, entegrasyon ve yeniden inşa

Anlaşmanın genel hedefinin, Suriye topraklarının birliğini sağlamak olduğu ifade edildi. Hukukun uygulanmasının güçlendirilmesi, ilgili taraflar arasında iş birliğinin artırılması ve bölgede tam entegrasyonun sağlanması, mutabakatın temel amaçları arasında yer alıyor.

Bunun yanı sıra, ülkenin yeniden inşası için yürütülecek çalışmalarda tarafların çabalarını birleştirmesinin hedeflendiği belirtildi. Güvenliğin sağlanması ve idari entegrasyonun tamamlanmasının ardından, altyapı, kamu hizmetleri ve ekonomik faaliyetlerin yeniden canlandırılması planlanıyor.

Yetkililer, bu sürecin Suriye genelinde istikrarın kalıcı hale gelmesine katkı sunacağını ve merkezi yönetimin ülke genelindeki etkinliğini artıracağını dile getirdi.

Önceki operasyonlar ve ateşkes süreci

Suriye ordusunun, 16 Ocak’ta terör örgütü YPG’ye karşı Fırat Nehri’nin batısındaki bölgelerde operasyon başlattığı hatırlatıldı. Bu operasyonlar, daha sonra Fırat’ın doğusunda aşiretlerin de katılımıyla genişlemişti. Operasyonlar sonucunda, YPG’nin işgali altında bulunan toprakların büyük bir bölümünün Suriye yönetiminin kontrolüne geçtiği bildirildi.

Şam yönetimi ile YPG arasında 18 Ocak’ta varılan Ateşkes ve Tam Entegrasyon Anlaşması ise örgütün Fırat’ın doğusundaki Rakka ve Deyrizor illerinden tamamen çekilmesini öngörüyordu.

Söz konusu anlaşmada ayrıca, Haseke’deki kamu kurumlarının devlete devredilmesi, tüm sınır kapıları ve enerji kaynaklarının merkezi otoritenin kontrolüne bırakılması ve YPG unsurlarının bireysel olarak güvenlik güçlerine entegre edilmesi gibi maddeler yer alıyordu.

Ancak YPG’nin bu anlaşma hükümlerine uymaya yanaşmaması üzerine, 19 Ocak’ta çatışmalar yeniden başlamıştı. Suriye yönetimi, 20 Ocak’ta yaptığı açıklamada entegrasyon süreci için YPG’ye dört günlük süre tanındığını ve ateşkes ilan edildiğini duyurmuştu. Bu ateşkes, 24 Ocak’ta 15 gün süreyle uzatılmıştı.