SAFE programında Romanya-Rheinmetall gerilimi

Romanya hükümeti, Avrupa Birliği’nin Güvenlik İçin Avrupa Eylem Programı (SAFE) kapsamında finanse edilen büyük savunma alımlarında sözleşme imzalanma aşamasında bildirilen fiyat artışları konusunda endişe gösterdi. Paylaşılan verilere göre artışların %30’a kadar ulaştığı belirtiliyor.

Romanya Savunma Bakanı Radu-Dinel Miruță, 31 Mayıs 2026 son teslim tarihi öncesinde tedarikçilerle adil ve şeffaf bir iş birliği gerektiğini vurguladı. Miruță, “SAFE tartışmalarına başladığımızda bazı özel mühimmat üreticileri bir fiyat açıklamıştı. Şimdi, sözleşmeleri imzalamaya yaklaştığımızda yaklaşık %30 daha yüksek fiyatlarla geri dönüyorlar. Bakanlık zaman baskısına boyun eğmeyecek. Özel sektör, sözleşmeyi Mayıs 2026 sonuna kadar imzalamamız gerektiği için fiyatları artırmamızı dayatamaz” dedi.

Romanya Savunma Bakanı Radu-Dinel Miruță, Alman mevkidaşı Pistorius ile birlikte

Bakan belirli şirketleri isimlendirmese de, siyasi ve askeri kaynaklar Almanya merkezli Rheinmetall’in Romanya’daki savunma modernizasyon programlarında benzer fiyat artışlarıyla ilişkili olduğunu belirtti. Kaynaklara göre, Rheinmetall’in teklifleri, mühimmat ve Zırhlı Muharebe Aracı programları dahil olmak üzere birden fazla SAFE projesinde benzer fiyat artışlarını yansıtıyor.

Rheinmetall’in Romanya’daki savunma programlarına katılımı

Rheinmetall, 2024 Karadeniz Savunma ve Havacılık (Black Sea Defense and Aerospace - BSDA) fuarına Rheinmetall Automecanica markasıyla katıldı. Fuar öncesinde şirket, Romanya’daki Automecanica Mediaș grubuna ait iki şirkette çoğunluk hisselerini devraldı.

ZMA programında, mevcut platformları yaklaşık 298 adet izli araçla değiştirmeyi hedefleyen 3 milyar avro değerindeki projede, Rheinmetall’in ilk beklentilerin %30 üzerinde fiyat teklif ettiği bildirildi.

Söz konusu artış, program maliyetini yaklaşık 1 milyar avro artırabilir. Önceki tartışmalarda, şirketin bazı teknik gereklilikleri, özellikle tanksavar güdümlü füzelerin performansını düşürmeyi düşündüğü belirtilmişti.

Ek olarak, Rheinmetall’in yerel yatırım projeleri için Romanya hükümetinden mali destek talep ettiği ve bu durumun ortaklıklarda yükümlülük dengesine dair endişeleri artırdığı bildirildi.

Uzmanlar rekabetçi değerlendirme çağrısı yapıyor

Savunma uzmanları, sınırlı danışma süreçleriyle yürütülen tedarikçi odaklı müzakerelerin, şeffaflığı ve hükümetin pazarlık gücünü zayıflatma riskini taşıdığını uyarıyor.

Dan Grecu

Emekli Tümgeneral Dan Grecu, “Bir tedarikçi, temel bütçenin çok üzerinde fiyat öneriyorsa, müzakerelerin arkasındaki süreç ciddi şekilde sorgulanmalıdır. Erken aşamada rekabet dışı bırakmak, hükümetin pozisyonunu önemli ölçüde zayıflatır ve teklifleri kıyaslama kabiliyetini sınırlar” dedi.

Grecu, birden fazla teklifin alınması ve karşılaştırmalı değerlendirmelerin yapılmasının, ulusal çıkarlarla uyumlu sonuçlar için temel olduğunu vurguladı.

SAFE tedarik yapısı eleştiri altında

Romanya’nın, savunma alımlarını hızlandırmak amacıyla acil bir çerçeve olarak başlattığı SAFE mekanizması, tedarik süreçlerini merkezileştirdiği ve seçilmiş tedarikçilerle doğrudan sözleşme yapılmasına olanak sağladığı için eleştiriliyor.

Önerilen değişiklikler, tedarikçi belirleme, çoklu programlarda iş birliği yapma ve sözleşme sonrası fiyat ayarlamaları gibi uygulamaları içeriyor ve şeffaflık ile mali disiplin konusunda soru işaretleri yaratıyor.

INSCOP Research verilerine göre, Romanyalıların yaklaşık %70’i savunma alımlarında yerli üretimin öncelikli olmasını isterken, %75’i SAFE fonlarının istihdam ve sanayi geliştirme gibi ekonomik faydalar yaratmak için kullanılmasını destekliyor.

Zırhlı Muharebe Aracı programında Rheinmetall’in Lynx platformu hâlihazırda Macaristan’da üretiliyor ve bu durum, yerli üretim ve lokalizasyon odaklı alternatif tekliflerle karşılaştırıldığında ekonomik katkının sınırlı olacağı tartışmalarını gündeme getiriyor.