Rusya ve Belarus, Zapad-2025 tatbikatına başladı

Rusya ile Belarus orduları, NATO sınırlarına yakın bölgelerde büyük çaplı bir askeri tatbikata start verdi. “Zapad-2025” (Batı-2025) adı verilen tatbikat, Rusya Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre yalnızca iki ülkenin topraklarıyla sınırlı kalmıyor. Tatbikat aynı zamanda Baltık Denizi ve Barents Denizi gibi stratejik sularda da icra ediliyor.

Bakanlık, tatbikatın temel amacının komutanların ve personelin savaş hazırlığını artırmak, Rusya-Belarus birlikteliğinin savunma kapasitesini test etmek ve koalisyon güçleriyle ortak operasyon yeteneğini geliştirmek olduğunu bildirdi. Tatbikatta Rus ve Belarus kuvvetleri Birlik Devleti olarak adlandırılıyor.

Senaryolar iki aşamadan oluşuyor. İlk aşamada, Birlik Devletine yönelik olası bir saldırının püskürtülmesi planlanıyor. İkinci aşamada ise toprak bütünlüğünün yeniden sağlanması ve dost ülkelerin de dâhil olduğu koalisyon güçlerinin düşmanı tamamen etkisiz hale getirmesi öngörülüyor.

Zamanlamanın önemi

Tatbikatın başlangıcı, Rusya-Ukrayna savaşının kritik bir dönemine denk geldi. Zapad-2025, Polonya’nın yalnızca iki gün önce hava sahasında Rus insansız hava araçlarını düşürdüğünü duyurmasının hemen ardından başlatıldı.

Batılı ülkeler bu olayı kasıtlı bir provokasyon olarak yorumladı. Ancak Moskova, söz konusu İHA’ların Ukrayna’nın batısında saldırılar düzenlediğini, Polonya’da herhangi bir hedefin vurulmasının planlanmadığını savundu. Rusya, tatbikatın bu gelişmeden çok önce planlandığını ve zamanlamanın tesadüf olduğunu iddia etti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, tatbikatların başka bir ülkeyi hedef almadığını vurguladı. Peskov, “Bu tatbikatlar Rusya’nın güvenlik doktrini kapsamında, bölgesel savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor. Komşularımız için bir tehdit oluşturmuyor” ifadelerini kullandı. Ancak Batı kamuoyunda bu açıklamalar pek inandırıcı bulunmadı. NATO ülkeleri, tatbikatları Moskova’nın güç gösterisi ve “gözdağı diplomasisi”nin bir parçası olarak değerlendiriyor.

Polonya ve Baltık ülkelerinin tepkisi

Tatbikatın başlaması özellikle Polonya’da endişe yarattı. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Zapad-2025’i son derece saldırgan olarak nitelendirerek, Perşembe gece yarısından itibaren Belarus sınırının kapatıldığını açıkladı. Bu karar, Varşova ile Moskova arasındaki diplomatik gerilimi daha da tırmandırdı.

Belarus’un NATO üyeleri Litvanya ve Letonya ile de sınır paylaşması, Baltık bölgesinde alarm durumunun yükselmesine neden oldu. Litvanya Savunma Bakanlığı, tatbikat süresince sınır güvenliğini artırdıklarını ve hava sahasını sıkı denetim altında tuttuklarını açıkladı. Letonya da benzer şekilde güvenlik önlemlerini güçlendirdiğini duyurdu.

NATO’nun yaklaşımı

NATO, tatbikatları yakından izlediğini ve doğu kanadında askeri varlığını artırmaya hazır olduğunu belirtti. İttifak, Zapad tatbikatlarını yalnızca askeri hazırlık değil, aynı zamanda siyasi baskı aracı olarak gördüğünü defalarca dile getirmişti. ABD’li yetkililer, 2025 tatbikatının bölgedeki istikrarı daha da zayıflattığını ve NATO’nun savunma planlarını hızlandırdığını ifade ediyor.

Zapad tatbikatları, Sovyetler Birliği döneminden bu yana Rusya’nın askeri geleneğinin önemli bir parçası. Bu tatbikatlar genellikle her dört yılda bir gerçekleştiriliyor ve Rusya-Belarus askeri ittifakının en kapsamlı sınavı olarak değerlendiriliyor. Ancak 2025 versiyonu, Ukrayna savaşının gölgesinde düzenlenmesi nedeniyle önceki yıllardan çok daha hassas bir siyasi atmosferde icra ediliyor.

Güç gösterisi mi, savunma provası mı?

Uzmanlara göre Zapad-2025, sadece askeri hazırlık çalışması değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj taşıyor. Moskova açısından bu tatbikat, NATO’ya karşı caydırıcılık ve içeride kamuoyuna “güçlü devlet” imajı verme amacı taşıyor. Minsk içinse Rusya ile stratejik ortaklığını daha da pekiştirme fırsatı olarak görülüyor.

Batı başkentlerinde ise farklı bir okuma yapılıyor. NATO ülkeleri, tatbikatı doğrudan sınır hattında verilen bir güç gösterisi olarak değerlendiriyor. Bu durum, bölgede doğrudan bir çatışma ihtimalini artırmasa da güven krizini derinleştiriyor. Özellikle Polonya’nın sınır kapatma kararı, Doğu Avrupa’da gerilimin daha da yükselebileceğinin habercisi olarak yorumlanıyor.