Pakistan, Çin'in J-35 savaş uçağından vazgeçti

Çin’in F-22 ve F-35 teknolojilerinden ilham alarak geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı J-35’in (eski adıyla J-31) ilk yurt dışı müşterisi olması ve 40 adet tedarik etmesi beklenen Pakistan, sürpriz açıklamalar eşliğinde bu iddiaları reddetti.

Pakistan Savunma Bakanı Havace Asif, televizyon röportajında yaptığı açıklamada “Bu savaş uçağını Çin’den satın almayacağız. Bu sadece medyada yer alan bir haber. Çin savunma sanayi için iyi bir tanıtım olur ama gerçek değil” ifadelerini kullandı.

Açıklama, Hindistan ile Pakistan arasında yaşanan ve sadece dört gün süren son savaşın ardından geldi.

Çin silahları çatışmada sınıfta mı kaldı?

Hindistan ile yaşanan çatışma sırasında Pakistan; Çin yapımı JF-17 savaş uçakları, CH-4 insansız hava araçları ve HQ-9 hava savunma sistemlerini aktif olarak kullandı. Buna karşılık Hindistan, yerli üretim BrahMos füzeleri, Akash ve Akashteer hava savunma sistemleri ile Fransız Rafale savaş uçakları, Scalp füzeleri ve Rus yapımı S-400 sistemlerini kullandı.

Genel kanı Pakistan’ın hava zaferi kazandığına yönelik iken, bazı çevreler Hindistan’ın Çin menşeili silahlar karşısında üstünlük kurduğunu dile getiriyor. ABD Kara Harp Akademisi’ne bağlı Modern Savaş Enstitüsü’nün “Kentsel Savaş Araştırmaları” başkanı John Spencer, X platformunda yaptığı değerlendirmeye göre Hindistan sadece askeri olarak değil, teknolojik olarak da kazandı.

Spencer, ''Hindistan, Çin’den alınan sistemlerin karşısına ‘Make in India’ ve ‘Atmanirbhar Bharat’ (Kendi Kendine Yeterli Hindistan) doktrinleriyle geliştirilen sistemler çıktı ve açık farkla üstün geldi'' ifadelerini kullandı.

Çin-Pakistan askeri iş birliğinde kırılma mı yaşanıyor?

Pakistan’ın bu geri adımı, Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir’in ABD’ye yaptığı resmi ziyaretin hemen ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, Munir’i “etkileyici bir lider” olarak tanımlamış ve Hindistan-Pakistan arasında yaşanabilecek bir nükleer krizi engellemesinden ötürü övgüyle söz etmişti.

Ziyaret,Taliban’ın Kabil’i ele geçirmesinden sonra gerilen ABD-Pakistan ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

Pakistan’ın Çin’den uzaklaşarak tekrar ABD savunma sistemlerine yönelmek istediğine işaret ediyor. Pakistan, ABD’den F-16 Block 70 savaş uçakları, HIMARS topçu sistemleri ve modern hava savunma platformları tedarik etmeye sıcak bakıyor.

Pakistan Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Zaheer Ahmed Baber Sidhu’nun Pentagon ve ABD Dışişleri Bakanlığı’nı ziyaret etmesi, bu stratejik yön değişiminin bir başka işareti olarak değerlendiriliyor.

Ekonomik darboğaz ve IMF etkisi

Pakistan’ın bu kararı almasında ekonomik gerekçeler de etkili olmuş olabilir. IMF ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde mali disiplini sağlamak zorunda olan İslamabad, 5 milyar dolarlık bir savaş uçağı anlaşmasının altından kalkamayacağını değerlendirmiş olabilir. Çin’in bu projeye özel olarak indirim teklif ettiği iddia edilse de, Pakistan tarafı ekonomik gerçeklerle hareket etmeyi tercih etmiş görünüyor.

2023 yılında Pakistan Hava Kuvvetleri, Çin ile J-35A savaş uçağı alımı konusunda resmi müzakerelere başladığını açıklamıştı. 2024’te ise Pakistanlı pilotların J-35 ile eğitim uçuşları gerçekleştirdiği görseller ortaya çıkmıştı. O dönemde Pakistan, Güney Asya’da beşinci nesil savaş uçağı kullanan ilk ülke olma iddiasını yüksek sesle dile getiriyordu.

Çin’in savaş uçağı J-35 özelinde yaşanan son gelişmeler, bu hevesin yerini stratejik temkinliliğe bıraktığını gösteriyor. Pakistan ordusunun nihai karar alıcı olduğu bir yapıda, siyasi söylemlerin ötesinde daha büyük stratejik hesaplar yapılmış olabilir. Savunma analisti Nitin J Ticku’ya göre, bu gelişme Pakistan’ın geleneksel “çifte oyun” stratejilerinden biri olabilir. Ayrıca, Hindistan’ın yakın vadede beşinci nesil uçak edinme planı bulunmadığından, Pakistan bu alımı sadece ertelemiş olabilir.