Nicusor Dan, Romanya’da Cumhurbaşkanlığı seçimini kazandı

Romanya’da 18 Mayıs'ta gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda, Avrupa Birliği yanlısı bağımsız aday Nicusor Dan, aşırı sağcı ve Ukrayna karşıtı rakibi George Simion'u mağlup etti.

Romanya Seçim Kurulu tarafından açıklanan sonuçlara göre, Dan oyların yüzde 53,6’sını alırken, Simion yüzde 46,4’te kaldı.

Bükreş Belediye Başkanı olan Dan, seçim kampanyasında Romanya’nın Ukrayna’ya desteğinin “ülke güvenliği açısından vazgeçilmez” olduğunu vurgulamıştı.

Seçim zaferinin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de bir tebrik mesajı yayımladı. Zelenski ''Bu iş birliğinin süreceğine inanıyoruz. Birlikte, hem ülkelerimizi hem de ortak Avrupa'mızı daha da güçlendirebiliriz” ifadelerini kullandı.

Simion’un kazanması Ukrayna için kayıp olarak görülüyordu

Seçim sonucu, Ukrayna açısından önemli bir rahatlama olarak değerlendiriliyor. Zira Simion’un seçimi kazanması durumunda Kiev, önemli bir bölgesel müttefikini kaybetme riskiyle karşı karşıyaydı.

AUR (Romanya'nın Birliği İttifakı) lideri olan Simion, seçim sürecinde Avrupa Birliği karşıtı ve Ukrayna’ya yardımların kesilmesini savunan bir çizgi izlemişti.

8 Mayıs’ta yapılan bir televizyon tartışmasında Simion, “Ukrayna'nın bize ihtiyacı var, bizim Ukrayna’ya değil” demişti. Ukrayna ve Moldova, Simion’a yönelik ülkeye giriş yasağını hâlâ yürürlükte tutuyor.

Dan ise Reuters’a verdiği röportajda, “Ukrayna’daki savaş, Romanya ve Moldova’nın güvenliği açısından kritik öneme sahip. Romanya’nın şu ana kadar izlediği doğru çizginin devam etmesi gerekiyor,” diyerek Kiev'e verilen desteğin süreceğini belirtmişti.

Seçimden önce yapılan anketlerde iki adayın başa baş gittiği görülüyordu. AtlasIntel’in 13 Mayıs’ta yayımladığı ankete göre, her iki aday da yüzde 48,2 seviyesindeydi. Exit poll sonuçları ise Dan’ın zaferini öngörüyordu. Ancak seçim sonuçlarına rağmen Simion, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda kendisini “Romanya'nın yeni Cumhurbaşkanı” ilan etti.

İptal edilen Kasım seçimleri sonrası yeni süreç

Romanya’daki bu seçim süreci, Kasım 2024’te yapılan ilk turun iptaliyle başlamıştı. Anayasa Mahkemesi, oylamada dış müdahale olduğuna dair güçlü bulgular nedeniyle ilk turu geçersiz saymıştı. O turu, siyasi söylemleriyle dikkat çeken popülist aday Calin Georgescu kazanmıştı.

Georgescu, Ukrayna'yı “hayali bir devlet” olarak tanımlamış ve parçalanmasının “kaçınılmaz” olduğunu öne sürmüştü. Ancak yeniden yapılan seçim sürecinde adaylığı iptal edilmişti.

Bu gelişmelerin ardından 4 Mayıs'ta yapılan yeni ilk turda en yüksek oyu yüzde 41 ile George Simion aldı. Bu sonuç, dönemin Başbakanı Marcel Ciolacu'nun istifasına neden oldu.

Romanya, Ukrayna savaşından nasıl etkileniyor?

Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı tam kapsamlı işgal, Romanya üzerinde çok boyutlu etkiler yarattı. NATO ve Avrupa Birliği üyesi olan Romanya, savaşın hem askeri güvenlik hem de ekonomik ve insani boyutlarıyla doğrudan etkisini hisseden ülkelerden biri oldu.

Romanya, Ukrayna ile 600 kilometreden uzun bir kara sınırına sahiptir. Savaşın başlamasıyla birlikte bu sınır, NATO’nun doğu kanadının savunmasında stratejik önem kazandı. Romanya topraklarında NATO güçlerinin varlığı artırıldı.

ABD başta olmak üzere birçok NATO ülkesi, Romanya’ya asker ve ekipman sevkiyatı yaptı. Ülkedeki Mihail Kogălniceanu Hava Üssü, bölgedeki askeri koordinasyonun merkezlerinden biri hâline geldi.

Romanya, NATO taahhütleri kapsamında Ukrayna’ya doğrudan askeri birlik göndermese de, savaş boyunca askeri yardımlar sağladı. 2024’te Ukrayna’ya bir adet ABD üretimi Patriot hava savunma sistemi teslim edildi. Bu adım, hem Kiev yönetimiyle dayanışmanın hem de Rusya’ya karşı caydırıcılığın bir göstergesi olarak yorumlandı.

Savaşın getirdiği en önemli ekonomik etkilerden biri enerji piyasasında yaşandı. Rusya’ya uygulanan yaptırımlar ve arz dengesizlikleri, enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu.

Romanya, bu süreçte enerji arz güvenliğini artırmak adına hem yerli üretimi teşvik etti hem de Avrupa’nın enerji bağımsızlığına katkı sunan altyapı yatırımlarına yöneldi. Karadeniz'deki doğalgaz projeleri bu kapsamda öne çıkan alanlardan biri oldu.

Ukrayna tahıllarının Karadeniz'den ihracatının risk altında olması, Romanya limanlarını kilit konuma getirdi. Köstence Limanı, Ukrayna tarım ürünlerinin Avrupa’ya ve dünya pazarlarına ulaşmasında kritik bir geçiş noktası hâline geldi. Bu durum, Romanya’nın altyapı kapasitesini zorladı ve bazı iç siyasi tartışmaları beraberinde getirdi.

Ayrıca, Ukrayna’dan gelen ucuz tahılların iç pazarda yaratabileceği etkilerden endişe eden Rumen çiftçiler, hükümetten ithalat sınırlamaları ve destek taleplerinde bulundu. Dan da seçim kampanyası boyunca Ukrayna’ya destek verirken aynı zamanda Rumen çiftçilerin çıkarlarının gözetileceğini vurguladı.

Savaşın başlangıcından bu yana yüz binlerce Ukraynalı mülteci, Romanya sınırını geçti. Özellikle ilk aylarda ülkeye giren mültecilerin sayısı 1 milyona yaklaştı. Romanya, AB desteğiyle bu süreci insani yardımlar, geçici barınma alanları ve eğitim- sağlık hizmetleri sağlayarak yönetmeye çalıştı.

Rusya'nın Ukrayna'ya saldırıları sırasında Romanya da etkilendi. Sınıra yakın Ukrayna şehirlerine yönelik özellikle İHA saldırılardan, Romanya da nasibini aldı.

Nicușor Dan Kimdir?

Matematikçi, aktivist ve reformist bir siyasetçi olan Nicușor Dan, Romanya siyasetinde son yıllarda sivrilen figürlerden biri olarak öne çıkıyor. 55 yaşındaki Dan, akademik kariyerine Paris'te Ecole Normale Supérieure'de matematik eğitimi alarak başladı ve ardından Romanya’ya dönerek kamusal alanlardaki yolsuzluklara karşı mücadele eden bir sivil toplum figürüne dönüştü.

2006 yılında kurduğu “Save Bucharest Union” (USB) adlı oluşum, başkentteki şehircilik sorunları, plansız yapılaşma ve imar yolsuzluklarına karşı tepki olarak ortaya çıktı. USB kısa sürede büyük destek topladı ve bu hareket, daha sonra ülke genelinde etkili olan reformist USR (Save Romania Union) partisine dönüştü. USR, Romanya'da özellikle yolsuzlukla mücadele, hukuk devleti ve Avrupa Birliği yanlısı politikalarıyla tanındı.

Dan, 2020 yılında USR’nin ve merkez sağ partilerin desteğiyle Bükreş Belediye Başkanı seçildi. Belediye başkanlığı döneminde şeffaflık, kent altyapısının iyileştirilmesi ve ulaşım projeleri öncelikli gündemleri arasında yer aldı. Görev süresi boyunca sık sık merkezi hükümetle karşı karşıya gelse de, kent yönetiminde teknokrat yaklaşımı ve yolsuzlukla mücadeledeki ısrarcı tavrı dikkat çekti.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bağımsız aday olarak yarışan Dan, kampanyasında hem Batı ittifaklarıyla güçlü ilişkiler hem de Ukrayna’ya destek gibi dış politika önceliklerini öne çıkardı. Aynı zamanda içeride de yargı bağımsızlığı, eğitimde reform ve çevre duyarlılığı gibi konulara vurgu yaptı.

Dan, siyasi kariyerinde partili bir çizgiden çok teknik, çözüm odaklı ve şeffaf yönetime dayalı bir siyaset tarzını benimsedi. Seçmenler tarafından genellikle "dürüst, hesap verebilir ve uzlaşı arayan bir figür" olarak tanımlanıyor.