İsrail’den İran’a “önleyici” saldırı

İsrail, Cumartesi günü İran’a karşı “önleyici” (pre-emptive) saldırı başlattığını açıkladı. Açıklama, Orta Doğu’da yeni bir askeri çatışma sürecini tetiklerken, Tahran’ın uzun süredir Batı ile devam eden nükleer anlaşmazlığında diplomatik çözüm umutlarını daha da zayıflattı.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, “İsrail Devleti’ne yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için İran’a karşı önleyici saldırı başlattık.” ifadelerini kullandı.

Bir İsrailli savunma yetkilisi, operasyonun aylar süren planlamanın ardından Washington ile koordinasyon içinde yürütüldüğünü ve saldırı tarihinin haftalar önce belirlendiğini söyledi.

ABD’nin de saldırılara katıldığı iddiası

The New York Times gazetesi, bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının sürdüğünü bildirdi. Reuters’a konuşan bir kaynak ise İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Tahran’da olmadığını ve güvenli bir yere nakledildiğini aktardı.

Tahran’da patlamalar, İsrail’de sirenler

İran medyası, Cumartesi günü Tahran’da patlamalar duyulduğunu bildirdi. İsrail’de ise yerel saatle yaklaşık 08.15’te ülke genelinde sirenler çaldı. İsrail ordusu, bunun olası bir füze saldırısına karşı halkı hazırlamak amacıyla yapılan proaktif bir alarm olduğunu açıkladı.

İsrail ordusu, zorunlu sektörler hariç olmak üzere okulların ve iş yerlerinin kapatıldığını duyurdu. Kamu hava sahası da yasaklanırken, İsrail sivil uçuşlara hava sahasını kapattı. Havalimanları İdaresi, halka ülke genelindeki havalimanlarına gitmemeleri çağrısında bulundu.

12 günlük hava savaşının ardından yeni gerilim

Saldırı, İsrail ile İran arasında Haziran ayında yaşanan ve 12 gün süren hava savaşının ardından geldi. ABD ve İsrail, İran’ın nükleer ve balistik füze programlarını sürdürmesi halinde yeniden saldırı düzenleneceği yönünde daha önce defalarca uyarıda bulunmuştu.

Nükleer müzakereler ve anlaşmazlık

ABD ile İran, Şubat ayında onlarca yıldır süren nükleer anlaşmazlığı diplomasi yoluyla çözmek ve bölgeyi istikrarsızlaştırabilecek bir askeri çatışmayı önlemek amacıyla müzakerelere yeniden başlamıştı.

Ancak İsrail, ABD’nin İran ile yapacağı herhangi bir anlaşmanın yalnızca uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmayı değil, Tahran’ın nükleer altyapısının tamamen sökülmesini içermesi gerektiğini savundu. Tel Aviv yönetimi ayrıca İran’ın füze programına yönelik kısıtlamaların da müzakerelere dahil edilmesi için Washington’a baskı yaptı.

İran ise yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programına bazı kısıtlamalar getirilmesini görüşmeye hazır olduğunu belirtirken, füze programının müzakere konusu yapılmasını reddetti.

İran’dan savunma ve misilleme uyarısı

Tahran yönetimi, herhangi bir saldırıya karşı kendini savunacağını açıkladı. Ayrıca İran, ABD birliklerine ev sahipliği yapan komşu ülkeleri, Washington’ın İran’a saldırması halinde Amerikan üslerinin hedef alınabileceği konusunda uyardı.

Haziran ayında ABD, İran’ın nükleer tesislerine yönelik İsrail’in yürüttüğü askeri harekâta katılarak İslam Cumhuriyeti’ne karşı şimdiye kadarki en doğrudan Amerikan askeri müdahalesini gerçekleştirmişti.

Tahran, buna misilleme olarak Orta Doğu’nun en büyük hava üssü olan Katar’daki El Udeid ABD Hava Üssü’ne füze saldırısı düzenlemişti.

Batılı güçler, İran’ın balistik füze programının bölgesel istikrarı tehdit ettiğini ve geliştirilmesi halinde nükleer silah taşıma kapasitesine ulaşabileceğini savunuyor. Tahran ise atom bombası geliştirme arayışında olduğu iddialarını reddediyor.