İSO 500 listesinde savunma sanayi firmalarının yükselişi dikkat çekti

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) açıkladığı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025” araştırması, savunma sanayi firmalarının üretim gücünü ve sanayi içindeki yükselişini net biçimde ortaya koydu. Listeye üst sıralardan giren TUSAŞ ve ASELSAN, Türkiye sanayisinde teknoloji yoğun üretimin artan etkisini gözler önüne serdi.

Listede zirvede yer alan TÜPRAŞ, 698,8 milyar liralık üretimden satışla liderliğini korurken, Ford Otomotiv ve Star Rafineri ilk üçteki yerini sürdürdü. Ancak bu yılın en dikkat çekici gelişmesi, savunma ve enerji alanındaki şirketlerin üst sıralara doğru güçlü yükselişi oldu.

Savunma sanayi ilk 10’da güç kazandı

Geçen yıl ilk 10’un dışında kalan Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7’nci sıraya yükseldi. ASELSAN ise 130,2 milyar liralık performansıyla 9’unculuğa çıkarak ilk 10’a girdi. ROKETSAN da listede 13 basamak birden yükselerek 22’nci sıraya yerleşti.

Savunma sanayi şirketlerinin bu yükselişi, yüksek teknolojiye dayalı üretimin sanayi içindeki payının artmasıyla doğrudan ilişkilendirildi. Aynı dönemde Türkiye Petrolleri’nin de ilk 10’a girmesi, enerji ve savunma eksenli üretim yapısının güçlendiğine işaret etti.

Sanayide büyüme sınırlı, rekabet baskısı sürüyor

İSO 500 kapsamındaki şirketlerin toplam üretimden satışları 2025’te yüzde 28 artarak 11,1 trilyon liraya ulaştı. Ancak enflasyon etkisinden arındırıldığında büyüme yalnızca yüzde 2,1 seviyesinde kaldı.

Bu tablo, sanayi üretiminde nominal büyümenin sürdüğünü ancak reel olarak sınırlı bir genişleme yaşandığını gösterdi. Yüksek finansman maliyetleri ve zayıf talep koşulları, şirketlerin karlılığı üzerinde baskı oluşturmayı sürdürdü.

İhracatta savunma ve teknoloji etkisi

İSO 500 şirketleri, Türkiye’nin toplam ihracatının önemli bölümünü üstlenmeye devam etti. 2025 yılında gerçekleştirilen 273,3 milyar dolarlık ihracatın 104,7 milyar doları bu şirketler tarafından yapıldı.

İhracat artış hızının genel ortalamanın üzerine çıkması, özellikle savunma sanayi ve teknoloji yoğun sektörlerin dış pazarlardaki performansıyla ilişkilendirildi. Bu durum, Türk sanayisinin küresel rekabet gücünü koruduğunu gösterdi.

AR-GE ve yüksek teknoloji vurgusu

Araştırma, savunma sanayi ile paralel şekilde AR-GE yatırımlarındaki artışı da ortaya koydu. İSO 500’de AR-GE harcamaları yüzde 31,4 artarak 79,7 milyar liraya yükseldi.

Yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin toplam katma değer içindeki payı yüzde 7,6’ya çıktı. Savunma sanayi şirketlerinin bu alandaki güçlü konumu, Türkiye’nin teknoloji üretim kapasitesinde kritik rol oynadı.

Finansman baskısı ve karlılık dengesi

Sanayi kuruluşlarının faaliyet karı 2025’te yüzde 57,1 artarak 1 trilyon liraya ulaştı. Ancak karlılık oranları, geçmiş yılların ortalamasının altında kaldı.

Yüksek faiz oranları ve artan finansman maliyetleri, şirketlerin elde ettiği gelirin önemli bölümünü baskıladı. Finansman giderlerinin faaliyet karına oranının yüksek seviyelerde kalması, sanayide sürdürülebilir büyüme açısından temel risklerden biri olarak öne çıktı.

Sanayide yapısal dönüşüm sinyalleri

Veriler, Türkiye sanayisinde ölçek farklarının devam ettiğini ancak teknoloji ve savunma odaklı üretimin giderek daha belirleyici hale geldiğini gösterdi. Otomotiv ile birlikte savunma sanayisinin de üretimden satışlar içinde güçlü pay alması, sektörel dönüşümün hızlandığına işaret etti.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan da değerlendirmesinde, sanayinin zorlu küresel koşullara rağmen dayanıklılığını koruduğunu ve özellikle savunma sanayi başta olmak üzere teknoloji yoğun sektörlerde üretim artışının sürdüğünü vurguladı.

2025 sonuçları, Türkiye sanayisinin geleceğinde yüksek teknoloji, savunma ve ihracat odaklı üretimin belirleyici olacağını ortaya koydu.