İran, Diego Garcia üssünü balistik füzelerle hedef aldı

İran’ın Hint Okyanusu’ndaki İngiltere egemenliğindeki ve ABD ile müşterek kullanılan Diego Garcia askeri üssüne orta menzilli balistik füzeler fırlattığı, iki balistik füzenin ise hedefi vurmadığı bildirildi. Saldırıya ilişkin resmi açıklama yapan ABD ve Birleşik Krallık yetkilileri henüz kapsamlı detay vermedi.

ABD merkezli Wall Street Journal’a göre, İran Devrim Muhafızları tarafından fırlatıldığı bildirilen iki orta menzilli balistik füze, Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia askeri üssüne yönlendirildi. Ancak iddiaya göre hiçbiri hedef alana ulaşmadı. Bir füze, bir ABD donanma savaş gemisi tarafından SM‑3 tipi hava savunma füzesiyle engellenirken, diğeri uçuş sırasında teknik arıza nedeniyle düştü.

Diego Garcia üssü

Diego Garcia üssü, Birleşik Krallık egemenliğinde bulunan Chagos Adaları’nda yer alıyor ve hem İngiliz hem de ABD askeri unsurlarına ev sahipliği yapıyor. Üs, uzun menzilli hava gücü projeksiyonuna uygun altyapıya sahip olması nedeniyle stratejik öneme sahip.

İngiltere'nin üs kullanımına izin vermesine İran tepki göstermişti

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Cuma günü Washington’a İran’a karşı yürütülen operasyonlarda İngiltere’nin ABD üslerinin kullanımına izin verdiğini açıklamıştı. Birleşik Krallık hükümetinin bu izni, Diego Garcia’nın yanı sıra diğer Kraliyet Hava Kuvvetleri üslerinin belirli savunma amaçlı kullanımı için verildiği bildirildi. Bu karar, İran tarafından sert tepkiyle karşılandı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından yapılan açıklamada, İran’ın bu karara “meşru müdafaa hakkını kullanarak” yanıt verdiği belirtildi. Bakanlığın ifadesine göre Tahran, Batı ve müttefiklerinin bölgedeki faaliyetlerinin artmasının doğrudan bir sonucu olarak böyle bir adım attığını belirtti.

Uluslararası tepkiler sürerken, gerilim artmaya devam ediyor

Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı, İran’ın attığı füzelerin kökenini kınarken bu tür eylemlerin bölgesel gerilimi daha da artırdığına dikkat çekti. Bakanlık, sahadaki askeri personelin güvenliğinin sağlanmasına ve mevcut savunma önlemlerinin sürdürülmesine vurgu yaptı.

Diğer yandan bu olay, Orta Doğu’daki mevcut çatışma dinamikleriyle doğrudan bağlantılı görülüyor. İran ile ABD ve müttefikleri arasındaki çatışmalar son haftalarda farklı coğrafi alanlara yayılırken, bu saldırı diğer devletlerin üslerine yönelik saldırıların kapsamını genişlettiği şeklinde yorumlanıyor.

Chagos Adaları ve Diego Garcia'nın hukuki statüsü

Diego Garcia adası İran’a yaklaşık 3 800–4 000 kilometre uzaklıkta bulunuyor ve bölgedeki stratejik deniz ve hava operasyonlarında kilit rol oynuyor. Üs, uzun menzilli bombardıman uçakları ve deniz unsurlarının konuşlandırılabilmesi açısından Batılı güçler için önemli bir lojistik merkez olarak kabul ediliyor.

İngiltere ile Morityus arasında Chagos Adaları’nın iadesi anlaşmazlığı ise Diego Garcia üssü üzerinden bölgesel gerilimi etkiliyor.

Diego Garcia'da konuşlanmış B-1 bombardıman uçakları

İngiltere, 1965’te Morityus’tan ayırarak Britanya Hint Okyanusu Toprağı ilan ettiği Chagos Adaları’ndaki Diego Garcia üssünün statüsü, hem bölgesel hem uluslararası hukuk açısından tartışmalı konumda. Morityus hükümeti, 1968’de bağımsızlığını ilan ettikten sonra adaların ayrılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek yasal yollar aramaya başlamıştı.

Uluslararası hukuki kararlar uygulanmayı bekliyor

Uluslararası Adalet Divanı, 2019 yılında Chagos Adaları’nın Morityus’tan ayrılmasını hukuka aykırı bulmuş, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da adaların Morityus’a iade edilmesi çağrısında bulunmuştu.

İngiltere, 2024’te adaları Morityus’a devredeceğini açıklamış, Mayıs 2025’te iki ülke anlaşmayı imzalamıştı. Bu anlaşmaya göre Diego Garcia Üssü’nün İngiltere tarafından kullanımı 99 yıllığına kira sözleşmesine bağlanırken, 99 yıl sonunda kullanım süresini 40 yıl daha uzatma hakkı İngiltere’ye tanınmıştı.

Anlaşma, iki ülke parlamentosundaki onay süreçleri tamamlanmadığı için henüz yürürlüğe girmedi.

ABD’nin tutumu ve İngiltere gerilimi

ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin üssün bulunduğu adaları Morityus’a iade etme kararını “aptallık” ve “zayıflık” ifadeleriyle eleştirmişti. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Trump’ın geçmişte İngiltere’yi aynı konuda tebrik ettiğini hatırlatarak bu açıklamanın, İngiltere’nin Grönland konusunda Danimarka’ya verdiği destek karşısında misilleme niteliğinde olduğunu belirtti.