İngiltere'den Ukrayna'ya Storm Shadow üretimi için kritik teknoloji izni

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, 24 Ağustos 2026'da göreve gelmesinin ardından gerçekleştirdiği ilk yurt dışı ziyaretinde Ukrayna'nın Storm Shadow/SCALP seyir füzelerini ülke içinde üretme planı açısından kritik bir karar açıkladı.

İngiliz hükümeti, MBDA'nın füzenin Birleşik Krallık kontrolündeki bileşenlerine ilişkin gizli teknik bilgileri Ukrayna ile paylaşmasına izin verdi. Londra, kararın Ukrayna'da yerel üretim ve montaj hatlarının kurulmasına yardımcı olacağını resmen açıkladı.

Burnham teknoloji transferine onay verdi

İngiltere Başbakanlık Ofisinin 24 Ağustos tarihli resmî açıklamasına göre hükümet, Avrupa merkezli füze üreticisi MBDA'nın SCALP'ın İngiliz bileşenleriyle ilgili gizli bilgileri Ukrayna'ya aktarmasına izin verdi. İngiliz hükümeti kararın amacını doğrudan "Ukrayna'da yerel montaj hatları kurmak" olarak tanımladı.

Burnham aynı gün Kiev'deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin İngiltere'den Storm Shadow teknolojisini paylaşmasını istediğini söyledi. Burnham, talebi onayladığını açıklayarak İngiliz ve Fransız savunma sanayii şirketlerinin Ukrayna'nın bu kabiliyeti geliştirmesi için doğrudan çalışacağını belirtti.

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski

Karar, Burnham'ın başbakan olarak gerçekleştirdiği ilk uluslararası ziyarette açıklandı. İngiltere Başbakanlığına göre ziyaret, Ukrayna'nın 35'inci Bağımsızlık Günü dolayısıyla gerçekleştirildi.

Storm Shadow ve SCALP ortak İngiliz-Fransız teknolojisine dayanıyor

Storm Shadow ve SCALP-EG, aynı İngiliz-Fransız seyir füzesi ailesinin iki farklı hizmet adı. Birleşik Krallık silahı Storm Shadow, Fransa ise SCALP adıyla kullanıyor.

Füzenin geliştirilmesindeki İngiliz-Fransız ortaklığı nedeniyle Ukrayna'nın yalnızca Paris ile anlaşması üretimin bütün teknik ve fikrî mülkiyet sorunlarının çözülmesi için yeterli değildi. İngiltere'nin kontrolündeki bileşenlere ilişkin bilgilerin paylaşılabilmesi için Londra'nın da onayı gerekiyordu.

Storm Shadow/SCALP

İngiliz hükümetinin açıklamasında da SCALP'ın İngiliz bileşenlerine ilişkin gizli bilgilerin paylaşılmasına özellikle vurgu yapıldı. Associated Press, bu kararın Ukrayna'nın kendi uzun menzilli SCALP füzelerini geliştirebilmesine yönelik teknoloji transferinin önünü açtığını bildirdi.

Bu nedenle 24 Ağustos kararı, Ukrayna'nın yalnızca ithal edilmiş parçaları bir araya getirmesinden daha kapsamlı bir yerli üretim kabiliyeti geliştirmesi açısından önem taşıyor. Ancak Ukrayna'daki üretimin hangi parçaları kapsayacağı ve yerlilik oranının ne olacağı henüz kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklanmış değil.

Fransa ile lisans görüşmeleri haziranda başlamıştı

İngiltere'nin kararı, Ukrayna ile Fransa arasında aylardır devam eden görüşmelerin ardından geldi.

Ukrayna Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, 29 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada Ukrayna'nın SCALP seyir füzesini ülke içinde üretmesine olanak sağlayacak lisans konusunda Fransa ile görüşmeler yürütüldüğünü açıklamıştı.

Fedorov'a göre Zelenski, Fransa ziyareti sırasında konuyu doğrudan Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmüştü. Ardından hem Fransız hükümeti hem de MBDA ile lisans, fikrî mülkiyet ve üretim sürecinin ayrıntıları üzerinde çalışmalar başlamıştı.

Fedorov o dönemde görüşmelerde ilerleme sağlandığını ancak sürecin karmaşık olması nedeniyle anlaşmanın tamamlandığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtmişti.

İngiltere'nin 24 Ağustos'taki kararıyla birlikte füzenin İngiliz teknolojilerine ilişkin engellerinden biri de aşılmış oldu. Londra ve Paris'in savunma sanayilerinin bundan sonraki süreçte Ukrayna ile birlikte çalışması öngörülüyor.

Storm Shadow/SCALP füzesinin genel özellikleri

Storm Shadow/SCALP, MBDA tarafından üretilen, uçaktan fırlatılan uzun menzilli bir seyir füzesi. Özellikle sabit, yüksek değerli ve güçlendirilmiş hedeflerin hassas şekilde vurulması için geliştirildi.

Füze yaklaşık 5,1 metre uzunluğa, 480 mm gövde çapına ve yaklaşık 3 metre kanat açıklığına sahip. Fırlatma ağırlığı yaklaşık 1.300 kilogram seviyesinde bulunuyor.

Storm Shadow/SCALP, Microturbo TRI 60 ailesi turbojet motor kullanıyor ve yüksek ses altı hızlarda uçuyor. Füzenin temel avantajlarından biri yalnızca menzili değil, hava savunma sistemleri tarafından tespit edilme olasılığını azaltmak amacıyla düşük irtifada araziyi takip ederek hedefe yaklaşabilmesi.

Füzede yaklaşık 450 kilogramlık BROACH tandem harp başlığı bulunuyor. Sistem, özellikle güçlendirilmiş ve korunaklı hedeflere karşı geliştirildi. İlk aşamadaki delici yük hedefin dış katmanını aşarken ana harp başlığı yapının içinde veya belirlenen noktada infilak ediyor.

Füze çok katmanlı seyrüsefer sistemi kullanıyor

Storm Shadow/SCALP'ın Ukrayna'da üretilmesindeki teknik güçlük yalnızca füzenin gövdesi, motoru ve harp başlığıyla sınırlı değil. Silah gelişmiş bir seyrüsefer ve terminal güdüm mimarisine sahip. Görev öncesinde füzenin uçuş güzergâhı; arazi, tehdit bölgeleri, uçuş yüksekliği, hedefe yaklaşma yönü ve saldırı parametreleri dikkate alınarak planlanıyor.

Füze uçuş sırasında ataletsel seyrüsefer, GPS ve arazi referanslı seyrüsefer sistemlerinden yararlanıyor. Son yaklaşma safhasında ise hedefin önceden yüklenmiş referans görüntüsüyle karşılaştırılmasına dayanan terminal güdüm sistemi kullanılıyor. 

Bu nedenle Ukrayna'da tam kapsamlı üretim kapasitesi oluşturulması yalnızca mekanik parçaların üretilmesini değil, yazılım, elektronik, seyrüsefer, görev planlama, sistem entegrasyonu ve sertifikasyon gibi alanlarda da teknoloji erişimini gerektiriyor.

Ukrayna, Storm Shadow ve SCALP'ı 2023'ten beri kullanıyor

Birleşik Krallık, Mayıs 2023'te Ukrayna'ya Storm Shadow sağlayan ilk ülke oldu. Fransa daha sonra SCALP-EG füzelerini Kiev'e teslim etti. Ukrayna Hava Kuvvetleri füzeleri Sovyet tasarımı Su-24M uçaklarına Batılı ülkelerin teknik desteğiyle entegre etti. Bu sayede Ukrayna, cephe hattının gerisindeki yüksek değerli hedeflere yönelik uzun menzilli hava saldırıları gerçekleştirebildi.

Storm Shadow/SCALP füzeleri savaş sırasında Kırım ve Rusya'nın işgal ettiği diğer bölgelerdeki askerî tesislere yönelik saldırılarda kullanıldı. Füzelerin Rus savaş gemileri, komuta tesisleri ve askerî altyapıya karşı kullanıldığı açık kaynaklarda belgelendi. Ancak Ukrayna'nın bugüne kadar kullandığı füzeler ülke içindeki bir üretim hattından çıkmadı; İngiltere ve Fransa'nın sağladığı mevcut mühimmat ve sonraki tedariklerden karşılandı.

Ukrayna'da üretim hemen başlamayabilir

İngiltere'nin teknoloji paylaşımına izin vermesi, Ukrayna'da Storm Shadow/SCALP üretiminin derhal başlayacağı anlamına gelmiyor. Associated Press'in 25 Ağustos tarihli haberine göre uzmanlar yeni üretim kabiliyetinin 2027'den önce operasyonel hâle gelmesinin beklenmediğine dikkat çekiyor. Üretim tesislerinin kurulması, teknoloji transferi, tedarik zincirlerinin oluşturulması, entegrasyon ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

Eurofighter Typhoon ve Storm Shadow

Dolayısıyla İngiltere'nin kararı Ukrayna'nın mevcut füze stoklarını kısa vadede artıran bir teslimattan ziyade, ülkenin uzun vadeli savunma sanayii kapasitesini geliştirmeye yönelik bir adım niteliğinde. The Wall Street Journal da İngiltere'nin MBDA'ya verdiği iznin Ukrayna'nın söz konusu füzeleri ülke içinde üretebilmesinin önünü açtığını bildirdi.

Rusya, karara tepki gösterdi

Moskova, İngiltere'nin teknoloji transferi kararına tepki gösterdi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İngiltere'yi Ukrayna savaşında gerilimi artırmakla suçladı ve Ukrayna'da kurulacak Storm Shadow üretim tesislerinin Rus saldırılarının hedefi olabileceği mesajını verdi. Burnham ise Rusya'nın eleştirilerini reddederek İngiltere'nin Ukrayna'ya desteğinin devam edeceğini söyledi.

24 Ağustos'ta açıklanan kararın ardından Ukrayna'da kurulacak üretim hattının kapasitesi, hangi füze bileşenlerinin tamamen ülkede üretileceği ve ilk Ukrayna üretimi Storm Shadow/SCALP'ın ne zaman tamamlanacağı henüz açıklanmadı.