İddia: İran, Çin'den J-10C Savaş uçağı alacak

Rusya'nın İran'a olan Su-35 teslimatındaki gecikmelerin ardından Tahran yönetiminin, Çin ile yeni nesil savaş uçağı ve AWACS sistemleri için görüşmelere başladığı yönünde iddialar gündemdeki yerini aldı.

Arap ve Asya medya ağlarında Haziran ayının son günlerinde yayımlanan haberlere göre, İran Savunma Bakanı'nın yakın zamanda Çin’e gerçekleştirdiği ziyarette, Chengdu J-10C çok rollü savaş uçakları ve gelişmiş AWACS (Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi) ekipmanlarının tedariki için üst düzey askeri müzakereler başlatıldı.

Söz konusu haberler, İran’ın uzun süredir beklediği Rus Su-35 savaş uçaklarının teslimatındaki gecikmeler sonrası savunma tedarik stratejisinde ciddi bir değişikliğe işaret ediyor. 2023 baharında envantere girmesi beklenen Su-35'lerin halen teslim edilmemesi, Tahran’ı alternatif kaynaklara yönlendirmiş durumda olabilir.

İran kaynakları ise bu iddiaları yalanladı. Mehr News haberine göre İranlı kaynak, Tahran'ın Çin’den J-10C savaş uçağı alacağına dair iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirtti. İran Savunma Bakanı Tuğgeneral Aziz Nasırzade, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) savunma bakanları toplantısı kapsamında Çin Savunma Bakanı Dong Jun ile bir araya gelmişti.

Çin’in J-10C savaş uçağı: İran için alternatif olabilir mi?

İddiaların akıbeti ne olursa olsun, Chengdu J-10C savaş uçağı, Çin’in geliştirdiği en ileri savaş uçaklarından biri olarak dikkat çekiyor. Uçak, 4.5 nesil bu platform, AESA radar, itki yönlendirme kabiliyeti, PL-15 uzun menzilli hava-hava füzeleriyle uyumluluk gibi ileri teknolojilere sahiptir.

Hava üstünlüğü görevlerinden, hassas kara saldırılarına ve elektronik harp operasyonlarına kadar geniş bir görev yelpazesi bulunan J-10C, Pakistan Hava Kuvvetleri’nde etkili performans sergileyerek Hindistan’ın Rafale F3R uçaklarına karşı son yaşanan çatışmalarda başarılı olduğu belirtildi.

İsrail Hava Kuvvetleri ile karşılaştırıldığında ise J-10C, doğrudan F-35’lere bir rakip olmasa da özellikle F-15I Ra'am ve F-16I Sufa gibi stealth (gizlilik) özelliği olmayan platformlara karşı tehdit oluşturabilecek kapasiteye sahiptir. Özellikle Çin menşeli AWACS sistemleriyle desteklenmesi, İran’a durumsal farkındalık, hava sahası yönetimi ve koordinasyon açısından büyük avantaj sağlayabilir.

İddiaların çıkış noktası: Tahran’ın Moskova'ya olan güvenin sarsılması

İran ile Çin için ortaya atılan iddialar, haberin başında belirttiğimiz gibi Rusya – İran arasındaki ilişkilerin seyri ile alakalı olabilir.

Bilindiği gibi İran, Su-35’ler için ödemelerini tamamlamış olmasına rağmen hiçbir teslimat gerçekleşmemesi, Moskova’nın güvenilirliği konusunda ciddi soru işaretlerine yol açtı. Bu yüzden Tahran yönetimi, F-14, F-5 ve F-4 gibi yaşlı Amerikan yapımı uçaklardan oluşan hava filosunu acilen modernize etme arayışına gitti.

J-10C’nin İran Hava Kuvvetleri’ne dâhil edilmesi, hava muharebe yeteneklerinde ciddi bir sıçrama anlamına gelebilir ve İran’ı beşinci nesil savaş uçağı eşiğine yaklaştıracak bir hamle olarak değerlendirilmelidir.

İddialara göre İran’ın sadece savaş uçağı değil, aynı zamanda Çin’den AWACS sistemleri talep etmesi, Tahran’ın komuta-kontrol kapasitesini de geliştirmeyi amaçladığı yönünde ele alınmalıdır. Bu sistemler, tedarik edildiği takdirde erken uyarı, hava sahası yönetimi ve muharebe koordinasyonu açısından büyük fayda sağlar. J-10C ile birlikte kullanılmaları halinde de İran’ın hava savunma ve saldırı operasyonlarında çok daha entegre ve etkili bir yapıya kavuşması mümkün olabilir. Bu yöndeki gelişmeler, özellikle Basra Körfezi ve Doğu Akdeniz’deki güç dengesinde yeni bir dinamik oluşturabilir.

Son iddialar şimdilik İran kaynakları tarafından yalanlansa da Çin ile İran arasındaki askeri ilişkiler son 20 yılda istikrarlı bir şekilde gelişti.

İki ülke arasındaki HQ-2 ve HQ-7 hava savunma sistemleri, radar teknolojileri, İHA’lar ve hızlı saldırı botları gibi birçok sistem Çin tarafından İran’a sağlandı. İran’ın ürettiği Şahid ve Muhacir serisi insansız hava araçlarının geliştirilmesinde de Çin teknolojisinin önemli etkisi olduğu biliniyor. Ayrıca iki ülke arasında ortak deniz tatbikatları ve teknik alışverişler de ilişkilerin derinliğini yansıtıyor.