Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği durma noktasına geldi

ABD, İsrail ve İran arasında yaşanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin ciddi şekilde aksaması, küresel petrol taşımacılığında keskin bir düşüşe yol açtı. Mart ayında deniz yoluyla taşınan petrol miktarı, Kovid-19 salgını dönemindeki seviyelerin de altına geriledi.

Gemi geçişleri tek haneli seviyelere düştü

28 Şubat’ta başlayan saldırılar ve İran’ın misillemeleriyle birlikte Hürmüz Boğazı fiilen geçişlere kapandı. Çatışmaların başlamasından bu yana geçen yaklaşık 6 haftalık süreçte, Boğaz’dan geçen gemi sayısı dramatik biçimde azaldı.

Savaş öncesinde günlük ortalama 130 geminin geçtiği Boğaz’da bu sayı, çatışmaların etkisiyle tek haneli seviyelere kadar geriledi.

VLCC tankerlerin yüzde 6,3’ü bölgede sıkıştı

ABD merkezli denizcilik veri şirketi Veson Nautical’un verilerine göre, krizden en fazla etkilenen gemi grubu "VLCC" olarak adlandırılan dev ham petrol tankerleri oldu.

Mart ayında VLCC tankerlerin ton-mil verisi yıllık bazda yüzde 20 azalırken, gemi başına düşen taşımacılık miktarı yüzde 27 geriledi. Bu durum, çok sayıda tankerin atıl kaldığını ortaya koydu.

8 Nisan itibarıyla İç Basra Körfezi’nde bulunan 73 VLCC’den 58’inin liman ziyaretlerinin ardından bölgeden ayrılamadığı ve “mahsur” kaldığı belirlendi. Dünya genelinde aktif 911 VLCC dikkate alındığında, filonun yüzde 6,3’ünün Körfez’de sıkıştığı hesaplandı.

Toplam 280,9 milyon ton taşıma kapasitesine sahip VLCC filosunun 17,9 milyon tonluk kısmının bölgede beklemesi, Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin küresel petrol lojistiği üzerindeki etkisini ortaya koydu.

Ateşkes süreci geçişleri normalleştirmedi

8 Nisan’da ABD ile İran arasında, İsrail’i de kapsayan iki haftalık geçici ateşkes sağlanmasına rağmen, sahadaki gelişmeler Boğaz’daki trafiği normalleştirmedi.

İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürmesi ve İran’ın ateşkes ihlali açıklamaları, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde aksaklıkların devam etmesine neden oldu.

Alternatif rotalarda sınırlı etki

VLCC tankerlerin aksine, Aframax ve Suezmax tipi tankerler Hürmüz Boğazı’na doğrudan bağımlı olmayan rotalarda faaliyet gösterdikleri için krizden daha sınırlı etkilendi.

Aframax tankerlerde ton-mil mart ayında yıllık bazda yüzde 7 artarken, gemi başına düşen miktar yüzde 10 yükseldi. Meksika Körfezi’nde ihracattaki yüzde 23’lük artış, ton-mil verisini yüzde 15 yukarı taşıdı.

Güneydoğu Asya’da ise ihracat hacmi yüzde 28,5 azalmasına rağmen daha uzun mesafeli sevkiyatlar nedeniyle ton-mil miktarında yaklaşık yüzde 50 artış kaydedildi.

Suezmax tankerlerde ton-mil verisi yıllık bazda yüzde 1 gerileyerek yatay bir seyir izlerken, gemi başına düşen taşımacılık miktarı yüzde 5 azaldı.

VLCC, Aframax ve Suezmax tankerleri kapsayan toplam ton-mil verisi mart ayında yıllık bazda yüzde 13,7 düşüş gösterdi. Bu gerilemeyle birlikte deniz yoluyla petrol taşımacılığı, Kovid-19 salgını döneminde kaydedilen en düşük aylık seviyelerin de altına indi.