Hürmüz Boğazı kapatılırsa ne olur?

Dünya enerji trafiğinin en kritik noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı, küresel ekonominin stratejik geçiş kapılarından biridir. Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan bu dar su yolu, başta petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) olmak üzere büyük miktarda enerji kaynağının dünya pazarlarına ulaşmasını sağlar. Bu nedenle olası bir kapanma senaryosu, yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte ekonomik ve siyasi sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendirilir.

Hürmüz Boğazı'nın jeopolitik önemi nedir?

Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında yer alır ve dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biridir. Günlük yaklaşık 20 milyon varile yakın petrol ve önemli miktarda LNG sevkiyatı bu koridordan geçmektedir.

Bu stratejik konumun önemini artıran temel unsurlar şunlardır:

• Basra Körfezi’ndeki petrol üreticisi ülkelerin ihracatının büyük kısmı bu güzergâhı kullanır.
• Asya pazarları (özellikle Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan) enerji tedarikinde bu geçişe bağımlıdır.
• Avrupa ve Kuzey Amerika enerji piyasaları da dolaylı olarak bu hat üzerinden etkilenir.

Bu yoğunluk, boğazı küresel enerji güvenliğinin merkezine yerleştirir.

Hürmüz Boğazı daha önce tamamen kapatıldı mı?

Tarih boyunca bölgede ciddi askeri gerilimler yaşanmış olsa da, modern dönemde uzun süreli ve kalıcı bir kapanma nadir görülen bir senaryo olarak değerlendirilmiştir. Ancak 28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurduğunu açıklamıştır.

Geçmişte yaşanan önemli krizler şu şekilde özetlenebilir:

• 1980–1988 İran-Irak Savaşı sırasında tanker saldırıları gerçekleşmiş, ancak boğaz tamamen kapanmamıştır.
• 2011–2012 döneminde İran’a yönelik yaptırımlar sırasında kapatma tehditleri gündeme gelmiştir.
• 2019 yılında bölgede tanker saldırıları ve gemilere el koyma olayları yaşanmıştır.
• 28 Şubat 2026 tarihinde İran, ABD ve İsrail saldırılarının ardından boğazı kapattığını duyurmuştur.

Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı’nın yalnızca bir enerji geçiş noktası değil, aynı zamanda küresel güç dengelerinin doğrudan etkilendiği stratejik bir kriz alanı olduğunu göstermektedir.

Hürmüz Boğazı kapatılırsa petrol fiyatları nasıl etkilenir?

Olası bir kapanma senaryosunda ilk ve en hızlı tepki enerji piyasalarında görülür. Arzın sekteye uğrayacağı beklentisi, petrol fiyatlarında sert ve ani yükselişlere yol açabilir.

Bu durumun piyasalara yansıması şu şekilde olabilir:

• Brent ve WTI petrol fiyatlarında hızlı artış
• Akaryakıt fiyatlarında küresel çapta yükseliş
• Enerji ithalatçısı ülkelerde maliyet baskısının artması
• Enflasyon oranlarında yukarı yönlü hareket

Enerji piyasaları belirsizliklere karşı oldukça hassas olduğundan, fiili kapanma gerçekleşmese bile risk algısı fiyatları etkileyebilir.

LNG ve doğalgaz sevkiyatı nasıl etkilenir?

Hürmüz Boğazı, özellikle Katar kaynaklı LNG ihracatı açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle olası bir kesinti, doğalgaz piyasalarında da ciddi dalgalanmalara neden olabilir.

Muhtemel etkiler arasında şunlar yer alır:

• LNG fiyatlarında ani artış
• Avrupa ve Asya’da arz güvenliği tartışmaları
• Spot piyasalarda sert fiyat hareketleri
• Elektrik üretim maliyetlerinde yükseliş

Bu etkiler zincirleme şekilde sanayi üretimine ve tüketici fiyatlarına yansıyabilir.

Küresel ticaret ve tedarik zinciri nasıl etkilenir?

Boğaz yalnızca enerji taşımacılığı için değil, genel deniz ticareti açısından da stratejik bir geçiş noktasıdır. Olası bir kapanma, lojistik süreçlerde ciddi aksamalara yol açabilir.

Tedarik zinciri üzerindeki muhtemel sonuçlar şunlardır:

• Körfez limanlarına giriş ve çıkış yapan gemilerde gecikmeler
• Deniz sigorta primlerinde artış
• Alternatif rotalara yönelim nedeniyle maliyet artışı
• Küresel navlun fiyatlarında yükseliş

Bu tür bir senaryo, küresel ticarette yeni darboğazlar yaratabilir.

Hürmüz Boğazı'na alternatif rotalar var mı?

Bölge ülkeleri, olası krizlere karşı alternatif boru hattı projeleri geliştirmiştir. Ancak bu hatların kapasitesi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen toplam hacmi karşılayabilecek düzeyde değildir.

Alternatiflerin sınırlı kalmasının başlıca nedenleri şunlardır:

• Mevcut boru hatlarının kapasite sınırları
• Lojistik ve altyapı kısıtları
• Artan talebi karşılayacak yeterli esnekliğin bulunmaması

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın devre dışı kalması, kısa vadede tam anlamıyla telafi edilemeyebilir.

Olası bir kapanma küresel ekonomiyi nasıl etkiler?

Enerji fiyatlarındaki yükseliş, yalnızca petrol piyasasını değil; üretim, taşımacılık ve finans sektörlerini de doğrudan etkiler. Artan maliyetler, küresel büyüme üzerinde baskı oluşturabilir.

Olası makroekonomik etkiler şunlardır:

• Küresel enflasyonda artış
• Merkez bankalarının faiz politikalarında sıkılaşma
• Borsalarda dalgalanma
• Gelişmekte olan ülkelerde döviz baskısı

Bu tablo, Hürmüz Boğazı’nın neden küresel enerji güvenliğinin merkezinde yer aldığını açıkça ortaya koymaktadır.