Hava saldırısında ölen İran'ın eski Atom Enerjisi Başkanı Feridun Abbasi kimdir?

İran Atom Enerjisi Kurumu'nun eski başkanı ve nükleer fizik profesörü Dr. Feridun Abbasi, İsrail’in sabaha karşı başlattığı hava saldırılarında hayatını kaybetti. Nükleer enerji alanında İran’ın bilimsel ve stratejik kapasitesini şekillendiren figürlerden biri olan Abbasi'nin hedef alınarak öldürülmesi, yalnızca İran iç siyasetinde değil, küresel nükleer denge açısından da etki yaratabilir.

Başarılı bir eğitim hayatı

Feridun Abbasi Davani, 1958 yılında İran’ın Abadan kentinde doğdu. Orta öğrenimini burada tamamladıktan sonra Tahran’a taşındı. Yükseköğrenimini Shahid Beheshti Üniversitesi Fizik Fakültesi’nde tamamladı ve burada nükleer fizik alanında uzmanlaştı. Akademik kariyerine İmam Hüseyin Üniversitesi’nde başladı ve kısa sürede burada fizik bölümü başkanlığı görevine getirildi. Bilimsel çalışmalarında özellikle nükleer enerji üretimi, radyasyon fiziği ve uygulamalı nükleer teknolojiler üzerine odaklandı. Bu yönüyle İran’ın nükleer altyapısının teorik ve teknik temellerinin oluşturulmasına katkı sağladı.

AEOI başkanlığı ve siyasi rolü

Abbasi, 2011 yılında İran Atom Enerjisi Kurumu (AEOI) Başkanlığı görevine atandı. Görev süresi boyunca uranyum zenginleştirme faaliyetlerini savundu ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile yapılan görüşmelerde İran’ın bağımsız bilimsel yol haritasını korumaya çalıştı. 2013 yılında görevini Ali Ekber Salihi’ye devretti.

Bilimsel kariyerinin yanı sıra, 2020–2024 yılları arasında İran Meclisi’nde Kazerun milletvekili olarak görev aldı. Bu süreçte İran’ın savunma teknolojileri, nükleer enerji politikaları ve bilimsel kalkınma alanlarında aktif çalışmalar yürüttü.

Suikast girişiminden kurtuldu

29 Kasım 2010 tarihinde Tahran’da Feridun Abbasi’ye yönelik gerçekleştirilen bombalı saldırı, İran'daki nükleer bilim insanlarını hedef alan en çarpıcı suikast girişimlerinden biri olarak tarihe geçti. Motosikletli saldırganlar tarafından aracına yerleştirilen manyetik bomba sonucu ağır şekilde yaralanan Abbasi, olaydan mucizevi bir şekilde kurtuldu. Aynı gün başka bir nükleer bilim insanı olan Majid Şehriyari de benzer bir saldırıda hayatını kaybetmişti.

Abbasi, saldırı sonrası verdiği röportajlarda kendisinin hedef alınmasında yabancı istihbarat servislerinin parmağı olduğunu belirterek, özellikle İsrail ve Batılı güçlerin İran’ın bilimsel gelişimini sabote etmeye çalıştığını ifade etti. Bir açıklamasında, "Onların hedefi sadece bir kişiyi öldürmek değil, İran’ın gelecekteki bilimsel gücünü durdurmaktı" diyerek bu saldırının sadece fiziksel değil, stratejik bir yok etme çabası olduğunu vurgulamıştı.

Bu suikast girişimi sonrasında Abbasi’nin güvenliği artırılmış, kamuoyunda ise İran’ın nükleer bilim insanlarının korunması yönünde yoğun tartışmalar yaşanmıştı. Saldırıdan sonra görevine devam eden Abbasi, İran’ın nükleer programına verdiği desteği sürdürmüş ve daha da görünür hale gelmişti.

29 Kasım 2010 tarihinde, Tahran’da gerçekleştirilen bombalı saldırıdan ağır yaralı olarak kurtulan Abbasi, o dönem İran’da Batılı istihbarat servisleri tarafından hedef alınan nükleer bilim insanlarının başında geliyordu. Bu suikast girişimi, İran’daki nükleer fizikçilerin güvenliği konusunu gündeme taşımıştı.

Rising Lion operasyonu ile öldü

13 Haziran 2025 sabahı, İsrail tarafından düzenlenen geniş çaplı “Rising Lion” hava operasyonu sırasında, Tahran’daki konutuna isabet eden füzelerle hayatını kaybetti. Saldırının, İran’ın nükleer programına yön veren isimleri etkisiz hale getirme amacı taşıdığı belirtiliyor.

Feridun Abbasi, İran’ın nükleer dosyasının en kritik aktörlerinden biriydi. Hem teknik donanımı hem de siyasi etkisiyle İran’ın nükleer stratejisinde belirleyici bir figür olarak kabul ediliyordu. Ölümü, İran’ın nükleer altyapısında önemli bir boşluk yaratabilir ve bu alandaki ilerleyişi doğrudan etkileyebilir. Ancak bu ölümler İran'ın nükleer programalarını elbette tamamen ortadan kaldırmaz.