Finlandiya'da Rus savaş uçağının hava sahasını ihlal ettiği şüphesi

Finlandiya yetkilileri, bu yıl ikinci kez yaşanan ihlal şüphesinin bölgesel gerilimlerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor

Finlandiya Savunma Bakanlığı, iki Rus savaş uçağının ülkenin hava sahasını ihlal ettiğinden şüphelenildiğini açıkladı. Cuma günü öğleden sonra meydana gelen olayda, Rus yapımı iki savaş uçağının başkent Helsinki’nin yaklaşık 50 kilometre doğusundaki Porvoo kıyıları üzerinde kısa süreliğine Finlandiya hava sahasına girdiği belirtildi.

Bakanlık açıklamasında olayın ciddiyetle ele alındığı ve Finlandiya Sınır Muhafızları tarafından kapsamlı bir soruşturma başlatıldığı vurgulandı. Savunma Bakanı Antti Hakkanen, “Şüpheli toprak ihlalini ciddiye alıyoruz. Soruşturma devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

Finlandiya’nın tespit sistemleri tarafından uyarı verilmesinin ardından savaş uçaklarının önleme amacıyla havalandırıldığı bildirildi. Olayın ardından hava trafik kontrol sistemlerinin, uçuş rotalarının ve radar kayıtlarının ayrıntılı şekilde incelendiği aktarıldı.

Daha önce de Su-27 jetleri Helsinki açıklarında görüldü

Geçtiğimiz yıllarda da Finlandiya, benzer bir olayın daha yaşandığını bildirmişti. Yine Finlandiya Körfezi üzerinde Helsinki açıklarında iki Rus Su-27 tipi jetin hava sahasını ihlal ettiğinden şüphelenilmişti.

Finlandiya Savunma Bakanlığı İletişim Müdürü Niina Hyrsky, o dönem AFP’ye yaptığı açıklamada, söz konusu uçakların yaklaşık iki dakika boyunca Finlandiya hava sahasında uçtuğunu dile getirmişti.

Söz konusu olayların, Finlandiya’nın Mart 2024’te NATO’ya katılım sürecini tamamlamasının ardından Rusya’nın hava sahası yakınında artırdığı uçuş faaliyetleriyle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.

Finlandiya, özellikle 2023 sonundan itibaren Rusya sınırına yakın bölgelerde göçmen hareketlerinde artış olduğunu savunmuş ve bu durumu “hibrit saldırı girişimi” olarak nitelendirmişti.

Rus uçaklarının Körfez üzerindeki hareketliliği yeni değil

Rus askeri uçaklarının Finlandiya Körfezi üzerindeki hareketliliği uzun süredir biliniyor.

Litvanya ile Polonya arasında yer alan Kaliningrad bölgesini ana karaya bağlamak amacıyla Rus uçakları sık sık bu koridor üzerinden uçuş gerçekleştiriyor. Ancak bu geçişler bazen komşu ülkelerin hava sahalarına yönelik ihlal şüphelerine yol açıyor.

Özellikle NATO üyesi olmayan İsveç ve Finlandiya'nın ittifaka katılmasıyla, Rus hava kuvvetlerinin bölgedeki faaliyetleri daha dikkatle izlenmeye başlandı.

Uzmanlar, bu tür hava sahası ihlallerinin siyasi bir mesaj içerebileceği ve Moskova'nın Batı'ya karşı caydırıcılığını göstermek istediği görüşünde birleşiyor.

Finlandiya-Rusya sınırında artan tansiyon ve göçmen krizi

Geçtiğimiz aylarda Finlandiya, Rusya ile olan 1300 kilometrelik kara sınırının tamamını geçici olarak kapatma kararı almıştı. Bu karar, Finlandiya’ya yönelen düzensiz göçmen akışının arkasında Moskova’nın olabileceği şüphesiyle alınmıştı.

Helsinki yönetimi, bu göçmenlerin kasıtlı olarak sınır bölgelerine yönlendirildiğini, bunun da Finlandiya’nın ulusal güvenliğine yönelik bir tehdit oluşturduğunu öne sürmüştü.

Nisan ayında Finlandiya, sınır güvenliğiyle ilgili yasal düzenlemelerini sertleştirmiş, sığınmacı başvurularının belirli kontrol noktaları haricinde kabul edilmeyeceğini açıklamıştı.

Bu gelişmeler, Finlandiya’nın NATO üyeliği sonrası Rusya’nın uyguladığı baskı politikalarının bir parçası olarak yorumlanmıştı.

Finlandiya’nın NATO üyeliği Rusya için tehdit anlamına geliyor

NATO üyeliği süreci boyunca Finlandiya’nın doğusunda, özellikle Karelya bölgesine yakın Rus askeri üslerinde hareketlilik gözlemlendi.

Uydu görüntüleri ve açık kaynak veriler, Murmansk ve Petrozavodsk gibi kuzeybatı garnizonlarında yeni askeri altyapıların inşa edildiğini ortaya koydu.

Bazı raporlara göre Rusya, Kaliningrad benzeri şekilde Finlandiya sınırına yakın bölgelerde elektronik harp sistemleri, S-400 hava savunma sistemleri ve kısa menzilli balistik füzeler konuşlandırmaya başladı.

Buna karşılık olarak Finlandiya, hızla NATO’nun ortak savunma sistemlerine entegre olmaya çalışıyor. Ülke, NATO’nun Baltık ve Kuzey Kutbu savunma planları çerçevesinde önemli bir rol üstlenmeye başladı.

ABD ile imzalanan ikili savunma iş birliği anlaşması (DCA) kapsamında bazı Finlandiya üslerine Amerikan askerlerinin geçici konuşlandırılması gündemde bulunuyor. Ayrıca Norveç, İsveç ve Danimarka ile birlikte sınır güvenliği ve hava sahası kontrolü alanlarında ortak tatbikatlar yapılıyor.

Geleneksel askeri önlemlerin yanı sıra Finlandiya, Rusya’nın hibrit yöntemlerle sınır güvenliğini test ettiğini düşünüyor. Özellikle 2023 sonlarında ve 2024 başlarında Rusya üzerinden gelen düzensiz göçmen akışları Helsinki yönetimini alarma geçirdi.

Bu çerçevede Finlandiya, doğu sınırını geçici olarak tamamen kapattı ve sınır yönetimine ilişkin yasal düzenlemeleri sertleştirdi. Sınır hattına fiziki bariyerlerin inşa edilmesi ve gözetleme teknolojilerinin yaygınlaştırılması da planlar arasında yer alıyor.

Tarihsel bağlam: Soğuk Savaş’tan NATO üyeliğine uzanan bir süreç

1809-1917 yılları arasında Rus İmparatorluğu’nun bir parçası olan Finlandiya, II. Dünya Savaşı sırasında SSCB ile iki kez savaşmıştı. 1944’te Nazi Almanyası’na karşı taraf değiştirerek Sovyetler’le ittifak kuran Finlandiya, savaş sonrası dönemde tarafsızlık politikası izleyerek Batı ile Sovyetler arasında denge kurmaya çalışmıştı.

Bu uzun tarafsızlık politikası, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden sonra sona erdi. Finlandiya, halkın büyük çoğunluğunun desteğiyle NATO’ya üyelik başvurusu yapmış ve 2023 yılında ittifaka tam üye olmuştu. Böylece NATO ile Rusya arasında doğrudan sınır hattı yaklaşık 1.300 kilometre daha uzamış oldu.

Gözler Kremlin’de: Moskova’dan henüz resmi açıklama gelmedi

Yaşanan son olaylara ilişkin Moskova’dan herhangi bir resmi açıklama yapılmadı.

Finlandiya ise soruşturmanın sonucuna göre diplomatik kanallar üzerinden resmi girişimlerde bulunmayı planlıyor. Önceki benzer ihlal şüphelerinde Rusya, olayları teknik hata ya da hava koşulları nedeniyle yaşanmış olabilecek sınır hataları şeklinde açıklamıştı.

Finlandiya yetkilileri, soruşturmanın sonuçlarına göre müttefiklerle bilgi paylaşımı yapılacağını ve gerekiyorsa NATO nezdinde de girişimlerde bulunulabileceğini ifade etti.