E-3 Sentry

E-3 Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi (AWACS), her türlü hava koşulunda, havada ve denizde gözetim, komuta ve kontrol, muharebe yönetimi, hedef, tehdit ve yayıcı tespiti, sınıflandırma ve izleme görevleriyle donatılmış, büyük ölçüde modifiye edilmiş bir Boeing 707-320B uçağıdır.

Uçak, yüzeyden stratosfere kadar 250 milden fazla bir yarıçaptaki hava sahasını gözetleyebilmektedir. AWACS, müşterek/birleşik hava ve uzay operasyon merkezlerine doğrudan bağlı olarak harekat alanı hava operasyonlarını koordine eder. Aynı anda komuta ve kontrol (C2), balistik füze (BM) ve hedef tespiti/takibi gerçekleştirebilir. E-3B'ler 2001 yılında Blok 30/35 standartlarına yükseltilmiş olup, mevcut Blok 40/45 uçakları E-3G olarak yeniden adlandırılmıştır.

Blok 40/45, bugüne kadarki en kapsamlı geliştirme olup izleme/tanımlama, sistem güvenilirliği ve yaşam döngüsü maliyetini iyileştirmiştir. Değişiklikler arasında açık mimarili bilgi işlem, operatör iş yükünün azaltılması, yeni konsollar, geliştirilmiş elektronik destek önlemleri (ESM) ve pasif gözetleme yeteneği yer almıştır. DRAGON (Küresel Operasyonlar ve Navigasyon için Aviyoniklerin Azalan Üretim Kaynaklarıyla Değiştirilmesi) yükseltmeleri, dijital bir kokpit ve yeni nesil CNS/GATM eklemiştir. E-3, mevcut ve ortaya çıkan tehditlere karşı koymada giderek yetersiz kalmakta ve eskime nedeniyle %60'ın altında bir görev kabiliyetine sahip olmaktadır.

ABD Hava Kuvvetleri, E-3 modernizasyonunu önemli ölçüde kısıtladı ve filonun yaklaşık yarısını hizmetten çıkardı; bunun yerine, çeşitli müttefikler tarafından kullanılan Boeing E-7A Wedgetail'i ABD Hava Kuvvetleri gereksinimlerini karşılayacak şekilde uyarlamak için 1,2 milyar dolarlık bir sözleşme imzalamayı tercih etti. Hava Kuvvetleri, testlere başlamak üzere iki "üretim temsilcisi" prototipi sipariş ederek 26 adet E-7A satın almayı planlıyor; testlerin başlama tarihi ise bir yıl ertelenerek 2028'e alındı.

Gelecekteki E-3 yükseltmeleri, emekliliğe kadar yetenekleri korumak için sensörler, iletişim, ağ ve bilgi işlem iyileştirmeleriyle sınırlı olacaktır. Yükseltmeler, görüş hattı ötesi uydu iletişimi/ikinci nesil NATO UHF ve parazit önleyici GPS'i içerecek olan AWACS İletişim Entegrasyon Programı'na (ACIP) odaklanmıştır. ABD Hava Kuvvetleri, 2023 mali yılında E-3'leri emekliye ayırmaya başladı ve 2029 mali yılı için hedeflenen aşamalı kullanım sonlandırma sürecinde sürdürülebilirliği artırmak için filoyu 16 uçağa indirdi.

E-3 Sentry teknik özellikleri