Çin savaş gemisi, kendi sahil güvenlik gemisine çarptı

Güney Çin Denizi’nde, Filipinler Sahil Güvenlik Gemisi, kovalayan Çin sahil güvenlik gemisi, yine mensubu olduğu donanmaya ait bir savaş gemisine çarptı. Olay, 2012’den bu yana Çin ile Filipinler arasında en sert deniz anlaşmazlıklarından birine sahne olan Scarborough Sığlığı yakınlarında meydana geldi.

Filipinler Sahil Güvenlik Sözcüsü Komodor Jay Tarriela’nın açıklamasına göre, BRP Suluan isimli Filipin sahil güvenlik gemisi, bölgede balıkçılara yardım dağıtırken Çin sahil güvenlik gemisi CCG 3104 tarafından yüksek hızla takip edilmeye başladı.

Takip sırasında CCG 3104, Filipin gemisinin sancak kıç kısmına doğru tehlikeli bir şekilde yanaştı ve aynı hat üzerinde ilerleyen, 164 borda numaralı Çin Halk Kurtuluş Ordusu’na ait savaş gemisi Guilin Muhribi ile şiddetli bir şekilde çarpıştı.

Çarpışma anı görüntülendi

Manila tarafından yayınlanan görüntülerde, Çin sahil güvenlik gemisinin Filipin gemisine su topu saldırısı yaptığı, ardından ani bir dönüşle kontrolünü kaybederek kendi donanma gemisine çarptığı açıkça görüldü.

Çarpışma sırasında yüksek bir metal çarpma sesi duyuldu, sahil güvenlik gemisinin baş kısmı ağır hasar aldı. Tarriela, bu hasarın gemiyi “denize elverişsiz” hale getirdiğini ve görev dışı bıraktığını belirtti.

Çarpışmanın ardından BRP Suluan, telsizden yardım çağrısı yaparak Çin gemisinde yaralı olup olmadığını sordu. Ancak Tarriela’nın ifadesine göre Çinli mürettebat bu çağrıya hiç yanıt vermedi.

Filipin tarafı, denizde bu tür kazalarda karşılıklı yardımın uluslararası denizcilik hukukunun bir gerekliliği olduğunu hatırlattı.

Pekin olayı doğruladı ama çarpışmadan bahsetmedi

Çin tarafı, Scarborough Sığlığı yakınlarında bir “karşılaşma” yaşandığını doğruladı ancak gemilerinin birbirine çarptığından hiç söz etmedi. Pekin yönetimi, Filipin gemilerinin “Çin karasularına izinsiz girdiğini” iddia etti ve sahil güvenlik güçlerinin “kanuna uygun” olarak müdahale ettiğini savundu. Çin’in Manila’daki büyükelçiliği ise Filipin basınında çıkan sorulara yanıt vermedi.

Scarborough Sığlığı, üçgen şeklinde bir resif ve kayalık zincirinden oluşuyor ve balıkçılık açısından zengin bir alan.

Bölge, Çin’in 2012 yılında fiilen kontrolü ele geçirmesinden bu yana iki ülke arasında sürekli gerginlik yaratıyor. 2016’da Lahey’deki Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Çin’in Güney Çin Denizi’nin büyük bölümünde hak iddia etmesini hukuken geçersiz ilan etti. Ancak Pekin bu kararı reddederek bölgedeki askeri ve sahil güvenlik varlığını artırdı.

Filipin Sahil Güvenlik yetkilileri, Çin’e uluslararası sözleşmelere uyması çağrısında bulundu. Tarriela, “Böylesine sorumsuzca yapılan deniz manevraları, istenmeyen kazalara ve can kayıplarına yol açabilir. Uluslararası toplum, bu tür eylemleri göz ardı etmemelidir” dedi.

Güney Çin Denizi, küresel deniz ticaretinin %60’ından fazlasının geçtiği, stratejik öneme sahip bir su yoludur. Sadece Çin ve Filipinler değil, Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan da bölgede hak iddia ediyor. Uzmanlar, bu tür kazaların “kaza” olarak kalmayıp diplomatik krizleri ve potansiyel askeri çatışmaları tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Güney Çin Denizi anlaşmazlığı nedir?

Pekin ile Manila arasındaki gerilim son yıllarda hızla artarken, iki taraf da karşılıklı olarak denizde provokasyon yapmak ve fiziksel çatışmalara sebep olmakla birbirini suçluyor. Denizde yaşanan gergin anlarda zaman zaman kılıç, mızrak ve bıçak gibi yakın dövüş silahları da kullanılıyor.

Üçgen biçimindeki resif ve kayalık zincirinden oluşan Scarborough Sığlığı, Çin’in 2012’de bölgeyi kontrol altına almasından bu yana iki ülke arasında en önemli ihtilaf noktalarından biri haline geldi.

Yaşanan son olay, iki yıldır Pekin ve Manila’nın Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı kayalık ve resifler üzerindeki hak iddialarını fiilen uygulamaya çalıştıkları süreçte yaşanan çok sayıdaki tehlikeli karşılaşmalardan sadece biri olarak kayıtlara geçti.

Filipinler, Aralık 2024’te Çin sahil güvenlik unsurlarının Scarborough yakınlarında deniz devriyesi sırasında su topu saldırısı düzenlediğini ve bir devlet gemisine yan taraftan çarpma manevrası yaptığını bildirmişti. Pekin ise ilk açıklamasında Filipin gemilerinin tehlikeli şekilde yaklaştığını savunmuş, ardından Manila’yı uluslararası kamuoyunu yanıltmak amacıyla asılsız suçlamalar yapmakla itham etmişti. Haziran 2024’te ise Filipin askerleri, kılıç, mızrak ve bıçakla silahlanmış Çin sahil güvenlik personeline karşı çıplak elleriyle mücadele etti. Manila’nın açıklamasına göre, bu çatışma sırasında bir Filipinli asker başparmağını kaybetti.