Çin, nükleer denizaltı filosunda Rusya’yı geride bıraktı

Güncellenen 2026 kuvvet değerlendirmesi, Çin’in nükleer tahrikli denizaltı kapasitesinde Rusya’yı geride bıraktığını ortaya koydu. Yeni verilere göre Çin, halihazırda 32 aktif nükleer denizaltı işletirken, Rusya’nın operasyonel nükleer denizaltı sayısının 25 ila 28 arasında olduğu değerlendiriliyor. Bu tablo, Çin’i ABD’nin ardından dünyanın artık en büyük ikinci nükleer denizaltı operatörü haline getiriyor.

Type 093 saldırı denizaltıları filonun omurgası

Çin’in nükleer saldırı denizaltı gücünün bel kemiğini Type 093 (Shang sınıfı) denizaltılar oluşturuyor. Bu sınıf ve onun geliştirilmiş varyantları, Çin’in denizaltı filosunun derinlik, hız ve uzun menzilli operasyon kabiliyetini arttırmak üzere tasarlandı.

Type 093 serisi denizaltıların uzunluğu yaklaşık 108–110 metre civarında olup 6,675–8,000 ton arasında batık yer değiştirmeye sahip olduğu tahmin ediliyor. Geliştirilen Type 093B varyantı, önceki modellerden farklı olarak pump-jet itiş sistemi ve dikey fırlatma sistemleri (VLS) gibi modern bileşenler içeriyor. Böylece Çin’in denizaltılarda ilk kez geniş kapsamlı füze kabiliyetlerini su altından birden fazla hedefe saldırı için entegre etmesini sağlıyor. Type 093B’nin dikey fırlatma hücreleri, gemi savar, kara saldırı ve potansiyel balistik/seyir füzesi yüklerini taşıyabilecek şekilde tasarlanmış olup Çin’in çok daha esnek bir nükleer saldırı denizaltısı rolü benimseme arzusunu yansıtıyor.

Son birkaç yılda 7–8 civarında Type 093B denizaltısının inşa edildiği ve bu sayının önümüzdeki dönemde daha da artacağı belirtiliyor. Bu denizaltıların üretim hızı, Çin’in uzun süredir denizaltı programı kapsamında yaptığı önceki tüm üretimlerden daha hızlı bir şekilde büyüyor ve PLAN’ın su altı savaş gücünü güçlendirmeye devam ettiğini gösteriyor.

Type 094 ile nükleer caydırıcılık

Çin’in deniz tabanlı nükleer caydırıcılığının çekirdeğini Type 094 / 094A Jin sınıfı balistik füze denizaltıları oluşturuyor. Planlanmış sekiz gövdeden altısı şu anda hizmette bulunuyor ve her biri 12 adet denizaltıdan fırlatılan balistik füze (SLBM) taşıyabiliyor.

Type 94 denizaltıları, JL-2 ve daha yeni JL-3 balistik füzeleri kullandığı için Çin’in stratejik vurucu gücünü temsil ediyor. Özellikle JL-3 füzesi, denizaltıdan fırlatıldığında Çin kıyılarından ABD’nin batı kıyılarına kadar geniş bir menzile ulaşma potansiyeline sahiptir.

Type 094 nükleer denizaltıları, 300–400 metre operasyonel derinlikte çalışabilir ve basınçlı su reaktörü sayesinde uzun süre denizde kalabilir. Dolayısıyla bu sınıfa ait denizaltılar, Çin’in ikinci saldırı kabiliyetini denizden sağlayan ilk etkili platform olarak kabul edilir ve ülkenin nükleer üçlüsünün (kara, hava ve deniz) kritik bir parçasını oluşturur.

Jin sınıfı denizaltı programı 1990’larda başlatıldı ve 2007’den bu yana üretilen denizaltılar Çin Donanması tarafından aktif olarak kullanılıyor. JL-3 entegrasyonuyla birlikte caydırıcılık yetenekleri daha da genişliyor.

Yeni nesil Type 095 ve Type 096 projeleri

Çin’in denizaltı modernizasyonu yalnızca mevcut platformların sayısını artırmakla sınırlı kalmıyor, aynı zamanda kalite ve kabiliyet açısından da ciddi atılımlar içeriyor. Bu kapsamda geliştirilen Type 095 sınıfı nükleer saldırı denizaltısı, önceki Shang tasarımlarına kıyasla daha gelişmiş nükleer reaktör, daha sessiz operasyon ve dikey fırlatma hücreleri gibi ileri sistemler entegre etmeyi hedefliyor.

Yeni nesil denizaltıların, Çin’in uçak gemi gruplarını sualtında koruma ve bölgesel operasyonlarında daha etkin rol oynama kapasitesini artıracağı tahmin ediliyor. Öte yandan Type 096 SSBN, Çin’in deniz tabanlı nükleer caydırıcılığını daha da güçlü bir hâle getirmeyi amaçlıyor. Ortaya konulan platformun, daha fazla balistik füze taşıma kapasitesine ve daha uzun menzile sahip olması bekleniyor. Böylece Çin’in saldırı kabiliyeti daha geniş stratejik kapsamda uygulanabilir hale gelecek.

Üretilecek iki yeni nesil sınıfa ait denizaltılar, Çin’in önümüzdeki on yıllarda sualtı savaş gücünü sadece nicelik olarak değil, nitelik olarak da dönüştürmeyi hedeflediğinin bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

Rusya karşılaştırması ve küresel tablo

Değerlendirmeye göre Çin’in 2026 itibarıyla 32 adet aktif nükleer denizaltıya ulaşan filosu, montaj aşamasındaki iki yeni nesil gövdeyi içermiyor.

Telaffuz edilen sayı, Çin’i ABD’nin ardından ikinci sıraya yerleştirirken Rusya’yı üçüncü sıraya itiyor. Rus Donanması’nın envanteri; Borei sınıfı SSBN’ler, Yasen/Yasen-M sınıfı nükleer denizaltılar ve hâlen hizmette tutulan daha eski platformlardan oluşuyor.

Rusya’nın Poseidon nükleer torpidolarını fırlatabilecek yeni özel amaçlı denizaltılarının geleceğine dair net bilgiler de henüz bulunmuyor.

Çin’in özellikle Type 093B üretim hattıyla dünyanın en büyük nükleer tahrikli saldırı denizaltısı serisini inşa ettiği vurgulanıyor.

ABD hâlâ zirvede, ancak fark daralıyor

2025 sonu itibarıyla ABD Donanması’nın yaklaşık 71 adet nükleer tahrikli denizaltı işlettiği belirtiliyor. Bu filoda 53 adet civarında nükleer saldırı denizaltısı, 14 adet balistik füze denizaltısı ve dört adet güdümlü füze denizaltısı bulunuyor.

Böylece ABD, sayılarla dünyanın en büyük nükleer denizaltı gücü olmayı sürdürüyor. Ancak Çin’in hızla büyüyen nükleer denizaltı filosunun bu farkı daraltması, ABD’nin deniz kuvvetleri duruşunu, denizaltı savunma harbi faaliyetlerini ve sualtı kuvvet hazırlığını doğrudan etkiliyor.

Washington, farklı kuvvet gelişim rotalarına sahip iki nükleer silahlı rakibin belirleyici olduğu daha çekişmeli bir sualtı ortamına hazırlanıyor.