Çin, ilk kez bir denizaltıyı Rusya’ya gönderdi

Japon Denizi ve Güney Çin Denizi, her geçen gün artan donanma faaliyetleri sebebiyle ısınmaya devam ediyor. Ülkeler arasındaki rekabet, şimdilik tatbikatlar düzeyinde devam ediyor. Örneğin Hindistan, ilk kez Filipinler ile deniz tatbikatı maksadıyla bir araya gelirken, Çin de Rusya ile bir başka ilke imza attı.

Rusya’nın Pasifik Filosu’nun kadim üssü Vladivostok limanı, 1 Ağustos 2025 tarihinden itibaren, Ortak Deniz 2025 (Joint Sea 2025) tatbikatına katılan Çin donanma grubuna ev sahipliği yapmaya başladı. İki ülkenin icra edeceği tatbikat 5 Ağustos’a kadar sürecek.

Rus haber ajansı TASS’ın aktardığına göre, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması’na (PLAN) ait bir Kilo sınıfı saldırı denizaltısı, Shaoxing ve Urumqi adlı Type 052D sınıfı güdümlü füze destroyerleri, bir Type 903A ikmal gemisi ve bir denizaltı kurtarma gemisiyle birlikte limana ulaştı.

Çin donanma unsurlarının Vladivostok limanına yanaşması, Pekin-Moskova deniz iş birliğinde yeni bir safhaya işaret ediyor.

Kilo sınıfı denizaltı: Sembolik ama işlevsel tercih

Tatbikatta yer alan 1990’larda Rusya’dan satın alınan Kilo sınıfı denizaltı, teknolojik olarak eskimiş olsa da hem sembolik hem de operasyonel bir rol üstleniyor.

Bu tercih, muhtemelen daha yeni Yuan sınıfı (Type 039A) denizaltıların hassas akustik imzalarının Japon Denizi’ndeki geçiş sırasında yabancı gözetleme sistemlerine maruz kalmasını önlemek amacıyla yapıldı.

Kilo sınıfı, hidro-dinamik damla formundaki gövdesi, iki haftaya kadar su altında kalabilmesini sağlayan hava yenileme sistemi ve titreşim kaynaklı sesi azaltmak için izole edilmiş tahrik sistemiyle donatılmış durumdadır. Ancak Japonya ve Güney Kore'nin lityum iyon batarya teknolojili denizaltılarına kıyasla artık rekabet gücünü büyük ölçüde yitirdi.

Kuzey ve doğu filoları birlikte sahada

Çin donanma grubunun Vladivostok’a konuşlandırılan suüstü unsurları, Halk Kurtuluş Ordusu Donanması’nın Kuzey ve Doğu Komutanlıklarına ait birimlerden oluşuyor. Çin askeri karar vericilerin yaptığı bu tercih de farklı bölgesel komutalar arasında operasyonel deneyimin artırılması amacını taşıyor olabilir.

Çin’in tatbikat maksadıyla getirdiği Type 052D sınıfı muhripler, Çin yüzey filosunun belkemiğini oluşturuyor. Her biri 88 dikey fırlatıcı hücresi taşıyan bu gemiler; HHQ-9 ve HHQ-10 hava savunma füzeleri, YJ-18 seyir füzeleri ve Çin’in en ileri sistemlerinden biri kabul edilen YJ-21 hipersonik füzesini fırlatma kapasitesine sahiptir.

Rus tarafında ise Sovyet dönemi üretimi bir Udaloy sınıfı muhripler görev alıyor. Bu tablo, iki ülkenin donanma modernizasyonundaki farklı yönelimlerini ortaya koyuyor: Çin, 2014’ten bu yana 20’den fazla Type 052D sınıfı destroyer inşa ederken, Rusya Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana yeni bir muhrip bile kızağa koymadı.

Tatbikat, sadece yüzey gemilerini değil, aynı zamanda deniz havacılığı unsurlarını da kapsıyor. Hava savunması, denizaltı savunma harbi (ASW), arama-kurtarma (SAR) ve canlı mühimmatla atış gibi birçok senaryo aracılığıyla iki donanma arasındaki müşterek harekât kabiliyeti artırılmaya çalışılıyor. Bölge, Rusya açısından stratejik önemini korumaya devam ediyor.

Tatbikat, ABD liderliğindeki Resolute Force Pacific 2025 ile aynı döneme denk geldi

Çin Savunma Bakanlığı, Ortak Deniz 2025’in iki ülke silahlı kuvvetleri arasındaki yıllık iş birliği planının bir parçası olduğunu ve herhangi bir üçüncü tarafı hedef almadığını belirtti.

Tatbikat, 10 Temmuz – 8 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen ve 400’den fazla uçak ile 12.000 personelin katıldığı ABD liderliğindeki Resolute Force Pacific 2025 tatbikatıyla aynı döneme denk geliyor. Bu eşzamanlılık, Hint-Pasifik bölgesinde karşıt ittifaklar arasındaki gerilimin derinleştiği yönündeki algıları güçlendiriyor.

Hindistan ve Filipin donanmaları da 3-4 Ağustos tarihleri arasında Scarborough Sığı yakınlarında ilk ikili Deniz İşbirliği Faaliyeti (Maritime Cooperative Activity – MCA) gerçekleştirecek.

Çin-Rus savunma ortaklığı: Rutin olsa da kapsamı genişliyor

Pekin, ABD’nin bölgedeki askeri faaliyetlerini sıkça caydırıcılık amaçlı gösteriler olarak eleştirirken, Rusya ile yapılan tatbikatları dengeli ve olağan olarak nitelendiriyor.

2024 yılı boyunca, Baltık Denizi'nde yapılan ortak deniz tatbikatı, Alaska açıklarında gerçekleştirilen Çin-Rus bombardıman uçağı devriyesi ve Çin birliklerinin Belarus’a konuşlandırılması bu yaklaşımı yansıtan önemli gelişmeler arasında yer aldı.

Bilindiği gibi 2021’den bu yana Çin ve Rusya, özellikle Ortak Deniz tatbikatları kapsamında Pasifik’te düzenli olarak ortak deniz devriyeleri gerçekleştiriyor. 2023’te Çin’in Kuzey Saha Komutanlığı tarafından başlatılan Kuzey İşbirliği tatbikatları da Ortak Deniz tatbikatları düzenlenmediğinde operasyonel tempo kaybını önlemeyi amaçlıyor.

Tatbikat bu yıl yine Vladivostok açıklarında gerçekleştiriliyor. 1860 yılında kurulan bu kent, uzun yıllar boyunca Rus Pasifik Filosu’nun merkezi konumundaydı. 2012 APEC Zirvesi’nden sonra ana üs Fokino’ya taşınmış olsa da Vladivostok hâlâ lojistik ve sembolik açıdan önemli bir konumdadır.