Avrupa'dan savunma alanında 5 stratejik projeye onay

Avrupa Birliği (AB), üye ülkelerin ortak askeri kabiliyetlerini geliştirmek amacıyla İHA ve anti-İHA sistemlerinden hava ve füze savunmasına kadar uzanan 5 stratejik savunma projesine onay verdi.

AB Konseyi tarafından 11 Eylül 2026'da kabul edilen girişimler, “Avrupa Ortak Çıkar Savunma Projeleri” kapsamında hayata geçirilecek ilk projeler olacak. Program; İHA ve anti-İHA sistemleri, deniz ve deniz tabanı savunması, uzay kabiliyetleri, entegre hava ve füze savunması ile AB'nin doğu kanadının korunmasına odaklanıyor.

Projeler, Avrupa Savunma Sanayisi Programı (EDIP) kapsamında finansman desteği alabilecek. Böylece farklı ülkelerin ayrı ayrı yürüttüğü savunma yatırımlarının ortak ihtiyaçlar doğrultusunda daha koordineli hale getirilmesi amaçlanıyor.

İHA ve anti-İHA sistemleri ortaklaştırılacak

Avrupa İHA ve İHA Karşıtı Sistemler Girişimi ile üye ülkelerin insansız hava araçlarını üretme ve sahaya sürme kapasitesinin artırılması hedefleniyor. Programın diğer ayağını ise düşman İHA'larının tespit edilmesi, takip edilmesi ve etkisiz hale getirilmesine yönelik sistemler oluşturacak. Bu kapsamda sensörler ve komuta-kontrol altyapısının kinetik önleme sistemleri ve elektronik harp kabiliyetleriyle birlikte çalışabileceği entegre bir mimari kurulması planlanıyor. 

Deniz alanındaki proje ise yalnızca yüzeydeki tehditlere odaklanmayacak. Entegre Deniz ve Deniz Tabanı Savunması girişimiyle deniz yüzeyi ve deniz tabanındaki tehditlerin tespiti, caydırılması ve gerektiğinde bunlara müdahale edilmesi için ortak kabiliyet geliştirilmesi hedefleniyor.

Füze saldırıları uzaydan tespit edilecek

SPACE projesi, Avrupa'nın askeri uzay altyapısının güçlendirilmesini öngörüyor. Projenin önemli unsurlarından birini füze fırlatmalarının uzaydan tespit edilmesini sağlayacak erken uyarı uyduları oluşturuyor. Uydu haberleşmesi, istihbarat, gözetleme ve keşif faaliyetleri ile hassas konumlandırma ve zamanlama kabiliyetlerinin de geliştirilmesi planlanıyor.

Program kapsamında olası bir çatışmada kaybedilen veya devre dışı kalan uzay sistemlerinin yerine yedek uyduların kısa sürede fırlatılabilmesini sağlayacak kapasite oluşturulması da hedefleniyor. AB Federatif Entegre Hava ve Füze Savunması projesi ise farklı ülkelerdeki erken uyarı ve komuta-kontrol imkanlarını daha koordineli bir yapıya dönüştürmeyi amaçlıyor.

Böylece yaklaşan hava ve füze tehditlerinin daha erken belirlenmesi ve farklı savunma sistemlerinin ortak komuta-kontrol altyapısı üzerinden koordineli şekilde kullanılabilmesi planlanıyor. AB, söz konusu girişimi gelecekte kurulması hedeflenen çok katmanlı hava ve füze savunma mimarisinin temel unsurlarından biri olarak görüyor.

Doğu kanadına çok alanlı savunma

Beşinci proje, AB'nin doğu sınırlarının gözetlenmesi ve savunulmasına yönelik kabiliyetleri bir araya getirecek. Doğu Kanadı Gözetimi adı verilen girişimin kara, hava ve deniz sahasının yanı sıra siber alanı da kapsayan çok alanlı bir yapı oluşturması planlanıyor. Proje kapsamında çok alanlı gözetleme, hava savunması, anti-İHA sistemleri, elektronik harp, hassas vuruş ve durum farkındalığı kabiliyetlerinin birbirleriyle bağlantılı şekilde kullanılması hedefleniyor.

Ukrayna 5 projenin 4'ünde yer alıyor

AB Komisyonu, söz konusu 5 projeyi Temmuz 2026'da önermişti. Komisyonun verdiği bilgilere göre her projeye ortalama 18 AB ülkesi katılırken Ukrayna da 5 girişimin 4'ünde yer alıyor. Projelerin kuruluşu ve ilk aşamadaki faaliyetleri için 1,5 milyar avroluk EDIP bütçesinden 325 milyon avro ayrılmış durumda.

AB Komisyonunun Savunma ve Uzaydan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius ise beş proje için 2036'ya kadar yaklaşık 190 milyar avroluk finansman hedeflendiğini açıklamıştı. Söz konusu 190 milyar avro, projelere halihazırda ayrılmış bir bütçeyi değil, önümüzdeki 10 yıllık dönem için öngörülen toplam finansman hedefini ifade ediyor.